Γνωστικές και λεκτικές δεξιότητες που απαιτούνται για την εκπαίδευση στη χρήση της τουαλέτας

Αν ξέρετε πώς να οδηγείτε αυτοκίνητο με μηχανικό κιβώτιο ταχυτήτων, πιθανώς θυμάστε πόσο δύσκολο ήταν να κατακτήσετε αυτή την ικανότητα. Αρχικά, έπρεπε να εντοπίσετε το μοχλό ταχυτήτων, το πεντάλ συμπλέκτη και τις ταχύτητες. Στη συνέχεια, έπρεπε να αναπτύξετε την αίσθηση του πότε ήταν ώρα να αλλάξετε ταχύτητα και να μάθετε πώς να το κάνετε ομαλά, ενώ πατάτε και αφήνετε το πεντάλ του συμπλέκτη.

Κατά τη διαδικασία της εκπαίδευσης στη χρήση της τουαλέτας, το παιδί σας πρέπει να μάθει να συντονίζει έναν εξίσου πολύπλοκο συνδυασμό σωματικών και γνωστικών δεξιοτήτων. Πρέπει να εξοικειωθεί με τον απαραίτητο «εξοπλισμό» (το σώμα του και τις λειτουργίες του), να συσχετίσει τις σωματικές αισθήσεις με τις κατάλληλες αντιδράσεις, να φανταστεί τι θέλει να κάνει, να σχεδιάσει πώς θα το κάνει, να αρχίσει να το χρησιμοποιεί και να παραμείνει στη θέση του αρκετό χρόνο για να ολοκληρώσει, κάτι που απαιτεί τόσο μνήμη όσο και συγκέντρωση. Καθ' όλη τη διαδικασία αυτή, πρέπει να είναι σε θέση να κατανοεί, έστω και σε κάποιο βαθμό, τις εξηγήσεις, τις εντολές και τις αντιδράσεις σας, και να εκφράζει τα δικά του συναισθήματα σχετικά με τη χρήση της τουαλέτας.

Συνείδηση του σώματος

Προφανώς, όλη αυτή η μάθηση απαιτεί χρόνο. Τα πρώτα βήματα σε αυτή τη διαδικασία περιλαμβάνουν σωματικές αισθήσεις—την ικανότητα να συσχετίσει μια εσωτερική αίσθηση πλήρωσης με την κένωση ή την ούρηση που ακολουθεί—και συνήθως λαμβάνουν χώρα γύρω στους δώδεκα έως δεκαοκτώ μήνες. Οι προσπάθειές σας να ενισχύσετε αυτή τη συνείδηση, σχολιάζοντας την επικείμενη κένωση ή ούρηση, είναι από τις πρώτες παραγωγικές ενέργειες που μπορείτε να κάνετε για να αρχίσει το παιδί σας να σκέφτεται για τη χρήση του γιογιό.

Καθώς περνάει ο καιρός, το παιδί σας μπορεί να δείξει δυσφορία για μια βρώμικη πάνα, να προσπαθήσει να την αφαιρέσει ή να αντισταθεί στο να του βάλετε πάνα, και γενικά να δείξει ότι η συνείδηση της σωματικής του κατάστασης επεκτείνεται. Μπορεί να αρχίσει να απολαμβάνει (και ακόμη και να επιμένει) να περνάει σημαντικό χρονικό διάστημα χωρίς ρούχα, και μέχρι την ηλικία των δύο ετών θα έχει εμφανίσει μεγάλο ενδιαφέρον για όλα τα μέρη του σώματός του, ειδικά για τα «ιδιωτικά» που χρησιμοποιούνται για την κένωση. Αυτή είναι η ηλικία κατά την οποία τα αγόρια, συνήθως, αρχίζουν να μιλούν για το πέος τους, ή να σχολιάζουν το γεννητικό μόριο του πατέρα τους, ενώ τα κορίτσια αρχίζουν να εξερευνούν και να κάνουν ερωτήσεις σχετικά με τον κόλπο και τις χρήσεις του. Τέτοιο ενδιαφέρον για το σώμα υποδηλώνει ένα νέο άνοιγμα στις εξηγήσεις σας για το πώς λειτουργεί το σώμα και μια επιθυμία να ονοματίσει τα ιδιωτικά μέρη του σώματός του. Η απόκτηση απλών λέξεων για να περιγράψει το σώμα του και τις λειτουργίες του βοηθά το παιδί σας να σκέφτεται πληρέστερα για τη διαδικασία της κένωσης. Επίσης, θέτει τις βάσεις για τη μάθηση μέσω της εμπειρίας. Απλώς να το αφήσετε να καθίσει στο γιογιό μέχρι να έρθει η κένωση—και μετά να ακούσει πόσο ευχαριστημένοι είστε με αυτό που έκανε—είναι πιθανό να βοηθήσει το παιδί σας να συνδέσει την ανάγκη για κένωση με τη χρήση του γιογιό πιο αποτελεσματικά από οποιαδήποτε αναλυτική εξήγηση.

Σχεδιασμός και εκτέλεση σχεδίων

Η κατανόηση της σύνδεσης μεταξύ της ανάγκης για κένωση και της πράξης αυτής είναι ένα σημαντικό πρώτο βήμα για την ετοιμότητα στην εκπαίδευση στη χρήση της τουαλέτας. Ωστόσο, απαιτείται περισσότερη ανάπτυξη πριν το παιδί σας μπορέσει να αρχίσει να φαντάζεται το γιογιό, όταν χρειάζεται να πάει, να σχεδιάσει πώς θα πάει στο μπάνιο και να ουρήσει στο γιογιό, και να θυμάται το σχέδιό του αρκετά, ώστε να το εκτελέσει. Αυτά τα επόμενα βήματα στην αναπτυξιακή διαδικασία απαιτούν την ικανότητα για φαντασιακές ενέργειες (συμβολική σκέψη), σχεδιασμό (επίλυση προβλημάτων) και μνήμη—ικανότητες που αρχίζουν να εμφανίζονται στην ηλικία του ενός έτους, αλλά εδραιώνονται καλύτερα μέχρι την ηλικία των δύο ετών ή ακόμη και αργότερα.

Ένα από τα πρώτα σημάδια ότι το παιδί σας μπορεί να σκεφτεί ένα αντικείμενο, όταν αυτό δεν είναι παρόν, για παράδειγμα, εμφανίζεται περίπου στους δώδεκα μήνες, όταν αρχίζει να κλαίει κάθε φορά που φεύγετε από το δωμάτιο. Για πρώτη φορά, μπορεί να σας φανταστεί και να καταλάβει ότι συνεχίζετε να υπάρχετε ακόμα κι αν δεν μπορεί να σας φτάσει, και είναι η απογοήτευση που προκαλεί αυτή η κατανόηση, που το κάνει να κλαίει. Στους επόμενους μήνες, ο εγκέφαλός του θα αναπτυχθεί σε σημείο να συνειδητοποιήσει ότι μπορεί να μπουσουλήσει ή να περπατήσει μέχρι το διπλανό δωμάτιο για να σας βρει — και να πάει στο μπάνιο για να βρει το γιογιό του.

Μέχρι την ηλικία των δύο ετών, μπορεί να φαντάζεται το γιογιό του, όταν χρειάζεται να πάει στο μπάνιο. Μπορεί ακόμα και να ξέρει πώς να το βρει, όταν το θέλει. Ωστόσο, μπορεί ακόμα να χρειάζεται τη στήριξή σας για να κάνει τις απαραίτητες συνδέσεις ώστε να αποφασίσει να πάει στο γιογιό, όταν νιώθει την ανάγκη και να ολοκληρώσει την αποστολή του, πριν το αποσπάσουν άλλες σκέψεις ή γεγονότα.

Μέχρι την ηλικία των δυόμισι ή τριών ετών, το έντονα αναπτυσσόμενο ενδιαφέρον του παιδιού σας για την επίλυση προβλημάτων θα υποστηρίξει την ικανότητά του να ολοκληρώσει αυτή τη σειρά ενεργειών μόνο του. Η επίλυση προβλημάτων απαιτεί να φαντάζεται μια λύση και να σχεδιάζει έναν τρόπο να την επιτύχει, και το να βλέπετε αυτές τις ικανότητες να αναπτύσσονται είναι ίσως ένας από τους πιο ευχάριστους τρόπους να παρατηρήσετε ότι το παιδί σας πλησιάζει στην ετοιμότητα για εκπαίδευση στην τουαλέτα. Καθώς το παιδί σας προχωρά από τα δεύτερα προς τα τρίτα γενέθλιά του, θα μπορείτε να το παρατηρήσετε να λύνει προβλήματα ξανά και ξανά, όλη την ημέρα — από το πώς θα πάρει πίσω το φτυάρι του από ένα άλλο παιδί στην παιδική χαρά μέχρι το πώς θα σας κάνει να του δώσετε ένα επιπλέον γλυκάκι μετά το δείπνο. Το βλέμμα του παιδιού σας που σκέφτεται βαθιά, αναλογιζόμενο πώς θα αποκτήσει το τρέχον αντικείμενο της επιθυμίας του, είναι σίγουρο σημάδι ότι είναι και γνωστικά ώριμο αρκετά για να καταλάβει πώς να λύσει το πρόβλημα του να μένει στεγνό χωρίς πάνες (πήγαινε στο μπάνιο και κάθισε στο γιογιό — τώρα!).

Πιο σύνθετη σκέψη

Πολλές άλλες γνωστικές εξελίξεις διευκολύνουν σημαντικά την ικανότητα του παιδιού σας να χρησιμοποιεί το γιογιό με επιτυχία από την ηλικία των δυόμισι ή τριών ετών. Η μνήμη του θα έχει βελτιωθεί σημαντικά, επιτρέποντάς του όχι μόνο να θυμάται πού πηγαίνει, όταν κατευθύνεται προς το μπάνιο, αλλά και να ανακαλεί προηγούμενες εμπειρίες εκπαίδευσης στην τουαλέτα και να ωφελείται από αυτές. Η φαντασία του έχει επεκταθεί, επιτρέποντάς του να εξερευνήσει τη χρήση του γιογιό μέσα από φανταστικά παιχνίδια με λούτρινα ζώα, κούκλες και μαριονέτες. Μια αναπτυγμένη φαντασία μπορεί, επίσης, να δημιουργήσει νέα προβλήματα στην εκπαίδευση στη χρήση της τουαλέτας, οδηγώντας σε αγχώδεις καταστάσεις, όπως ο φόβος για το καζανάκι ή ο φόβος ότι μπορεί να πέσει στην λεκάνη και να «κατέβει» μαζί με το νερό.

Μέχρι την ηλικία των τριών ετών, θα έχει γίνει κάπως καλύτερο στο να διακόπτει τη συγκέντρωσή του σε μια άλλη δραστηριότητα για να πάει στο μπάνιο και να αντιστέκεται στις αποσπάσεις στο δρόμο. Είναι πιθανό ότι θα έχει, επίσης, αποκτήσει την απαραίτητη γλωσσική εξειδίκευση για να επικοινωνήσει τυχόν προβλήματα ή σύγχυση που βιώνει, να εκφράσει τυχόν φόβους που μπορεί να έχουν αναπτυχθεί και να ζητήσει τη βοήθεια και την καθοδήγηση των μεγάλων, όταν τη χρειάζεται.

Αυτές οι θεμελιώδεις γνωστικές και γλωσσικές εξελίξεις, εξίσου σημαντικές για την επιτυχία της εκπαίδευσης στη χρήση της τουαλέτας όσο και η σωματική ανάπτυξη, εξηγούν γιατί οι περισσότεροι γονείς διαπιστώνουν ότι η αναμονή μέχρι τα δυόμισι ή τρία χρόνια κάνει τη διαδικασία πολύ ευκολότερη. Ειδικά αν έχετε αρχίσει να θέτετε τα θεμέλια νωρίτερα, η αναμονή αποτελεί σοφή επιλογή μέχρι να ωριμάσει η φυσική ανάπτυξη του παιδιού σας.