Σκέφτεστε την υιοθεσία; Συχνές ερωτήσεις και απαντήσεις

Η απόφαση να υιοθετήσετε ένα παιδί είναι μια σημαντική κίνηση και ένας όμορφος τρόπος να δημιουργήσετε ή να επεκτείνετε μια οικογένεια. Παρακάτω θα βρείτε απαντήσεις σε μερικές από τις πιο συχνές ερωτήσεις.

Σκέφτομαι να υιοθετήσω ένα παιδί. Από πού να ξεκινήσω;

Η σκέψη της υιοθεσίας μπορεί να είναι μια συναρπαστική και ταυτόχρονα συγκινητική διαδικασία.

Η υιοθεσία αποτελεί θεσμοθετημένο μέτρο παιδικής προστασίας, με αποκλειστικό γνώμονα το βέλτιστο συμφέρον του παιδιού. Στην Ελλάδα διενεργείται αποκλειστικά μέσω επίσημων κρατικών διαδικασιών και ολοκληρώνεται μόνο με δικαστική απόφαση.

1. Πρώτο βήμα: Επίσημη ενημέρωση

Οι ενδιαφερόμενοι γονείς οφείλουν να ενημερωθούν από τις αρμόδιες κρατικές υπηρεσίες για το νομικό πλαίσιο, τις προϋποθέσεις και τα στάδια της διαδικασίας. Η βασική επίσημη πύλη πληροφόρησης είναι το gov.gr, όπου συγκεντρώνονται όλες οι υπηρεσίες υιοθεσίας και αναδοχής.

2. Υποβολή αίτησης ενδιαφέροντος

Η διαδικασία ξεκινά με την υποβολή αίτησης εγγραφής στο Εθνικό Μητρώο Υποψήφιων Θετών Γονέων, ηλεκτρονικά ή μέσω των αρμόδιων κοινωνικών υπηρεσιών. Η αίτηση συνοδεύεται από βασικά δικαιολογητικά και λαμβάνει επίσημο αριθμό πρωτοκόλλου.

3. Νομικές προϋποθέσεις

Σύμφωνα με το ισχύον δίκαιο, οι υποψήφιοι θετοί γονείς πρέπει, μεταξύ άλλων:

• να έχουν συμπληρώσει το 30ό έτος ηλικίας,
• να έχουν διαφορά ηλικίας 18–50 ετών από το παιδί,
• να διαθέτουν πλήρη δικαιοπρακτική ικανότητα.

Το νομικό πλαίσιο καθορίζεται από τον Αστικό Κώδικα και την εθνική νομοθεσία περί υιοθεσιών.

4. Κοινωνική αξιολόγηση και εκπαίδευση

Ακολουθεί υποχρεωτική κοινωνική έρευνα από κοινωνικούς λειτουργούς, καθώς και συμμετοχή σε ενημερωτικά ή εκπαιδευτικά προγράμματα. Στόχος είναι η διασφάλιση της καταλληλότητας του οικογενειακού περιβάλλοντος και η προετοιμασία των γονέων για τον ρόλο τους.

5. Ολοκλήρωση με δικαστική απόφαση

Η υιοθεσία ολοκληρώνεται μόνο με απόφαση αρμόδιου Δικαστηρίου, η οποία καθιερώνει πλήρως τη νομική σχέση γονέα–παιδιού και διασφαλίζει τα δικαιώματα του ανηλίκου.

6. Σημαντική επισήμανση

Οποιαδήποτε διαδικασία εκτός του επίσημου κρατικού πλαισίου δεν είναι νόμιμη. Η προστασία του παιδιού και η διαφάνεια της διαδικασίας αποτελούν αδιαπραγμάτευτες αρχές.

Ποιες είναι οι διαφορετικές μορφές υιοθεσίας στην Ελλάδα;

Στην Ελλάδα, η υιοθεσία αποτελεί θεσμοθετημένη διαδικασία παιδικής προστασίας και πραγματοποιείται αποκλειστικά υπό την εποπτεία του κράτους. Όλες οι μορφές υιοθεσίας διέπονται από το εθνικό νομικό πλαίσιο και ολοκληρώνονται μόνο με δικαστική απόφαση, με πρωταρχικό γνώμονα το βέλτιστο συμφέρον του παιδιού.

Η εθνική (εσωτερική) υιοθεσία αφορά παιδιά που διαμένουν στην Ελλάδα και τελείται μέσω του Εθνικού Συστήματος Υιοθεσίας. Η τοποθέτηση του παιδιού γίνεται από δημόσιες δομές παιδικής προστασίας ή από φορείς που λειτουργούν με κρατική εποπτεία. Οι υποψήφιοι θετοί γονείς εγγράφονται στο Εθνικό Μητρώο και αξιολογούνται από τις αρμόδιες κοινωνικές υπηρεσίες.

Η διεθνής υιοθεσία αφορά την υιοθεσία παιδιού από άλλη χώρα και πραγματοποιείται σύμφωνα με τη Σύμβαση της Χάγης και την ελληνική νομοθεσία. Η διαδικασία διεξάγεται αποκλειστικά μέσω αρμόδιων κρατικών αρχών και προβλέπει αυξημένους ελέγχους, ώστε να διασφαλίζεται η νομιμότητα και η προστασία του παιδιού.

Η υιοθεσία συγγενικού παιδιού επιτρέπεται σε συγκεκριμένες περιπτώσεις, υπό την προϋπόθεση ότι πληρούνται όλες οι νόμιμες προϋποθέσεις και υπάρχει θετική εισήγηση των κοινωνικών υπηρεσιών. Και σε αυτή την περίπτωση, η υιοθεσία ολοκληρώνεται μόνο με απόφαση Δικαστηρίου.

Στην Ελλάδα δεν επιτρέπονται ανεξάρτητες ή ιδιωτικές υιοθεσίες εκτός του θεσμικού πλαισίου. Η διαμεσολάβηση ιδιωτών, ιατρών, δικηγόρων ή άλλων προσώπων για την εύρεση παιδιού προς υιοθεσία δεν είναι νόμιμη.

Επίσης, η ελληνική νομοθεσία δεν προβλέπει τον θεσμό της “ανοιχτής υιοθεσίας”. Η υιοθεσία είναι κατά κανόνα κλειστή, με πλήρη προστασία των προσωπικών δεδομένων των βιολογικών και θετών γονέων, καθώς και του παιδιού.

Ποιο είναι το μέσο κόστος για την υιοθεσία ενός παιδιού στην Ελλάδα Στην Ελλάδα, η υιοθεσία μέσω του εθνικού συστήματος είναι μη κερδοσκοπική διαδικασία και δεν προβλέπεται καταβολή χρηματικού ποσού για την υιοθεσία παιδιού. Τα ενδεχόμενα έξοδα που μπορεί να προκύψουν αφορούν αποκλειστικά διοικητικά, ιατρικά ή δικαστικά ζητήματα, όπως η έκδοση πιστοποιητικών, οι απαιτούμενες ιατρικές εξετάσεις και τυχόν δικαστικά έξοδα, και είναι συνήθως περιορισμένα. Στις περιπτώσεις διεθνούς υιοθεσίας, ενδέχεται να υπάρχουν πρόσθετα έξοδα που σχετίζονται με μεταφράσεις, διοικητικές πράξεις και διαδικασίες της χώρας προέλευσης του παιδιού, τα οποία πραγματοποιούνται μόνο μέσω θεσμοθετημένων και ελεγχόμενων κρατικών διαδικασιών.

Πόσο χρόνο διαρκεί συνήθως η διαδικασία υιοθεσίας ενός παιδιού;

Στην Αμερική οι γονείς που ελπίζουν να υιοθετήσουν πρέπει να είναι προετοιμασμένοι για μια μακρά και χρονοβόρα διαδικασία. Και πάλι, η διάρκεια ποικίλλει ανάλογα με τον τύπο της υιοθεσίας. Ο χρόνος υιοθεσίας εντός μιας χώρας. Ο χρόνος για διακρατική υιοθεσία ποικίλλει, επίσης, ανάλογα με τη χώρα και τη διαδικασία παραπομπής. Η υιοθεσία ενός παιδιού από το εξωτερικό με ειδικές ιατρικές ανάγκες μπορεί να πραγματοποιηθεί εντός 2 έως 3 ετών. Η υιοθεσία ενός παιδιού από το σύστημα ανάδοχης φροντίδας μπορεί να μην διαρκέσει τόσο πολύ, αλλά μπορεί να είναι πιο περίπλοκη.

Στην Ελλάδα, η διαδικασία υιοθεσίας είναι κατά κανόνα χρονικά απαιτητική, καθώς περιλαμβάνει υποχρεωτικά στάδια κοινωνικής αξιολόγησης, εκπαίδευσης, αναμονής στο Εθνικό Μητρώο και ολοκλήρωσης με δικαστική απόφαση. Η συνολική διάρκεια μπορεί να διαφέρει σημαντικά ανάλογα με παράγοντες όπως η διαθεσιμότητα παιδιών προς υιοθεσία, το προφίλ του παιδιού (ηλικία, ιδιαίτερες ανάγκες), καθώς και η ταχύτητα διεκπεραίωσης από τις αρμόδιες υπηρεσίες. Σε πολλές περιπτώσεις, η διαδικασία μπορεί να διαρκέσει αρκετά έτη, γεγονός που καθιστά αναγκαία την υπομονή και τη συνεχή συνεργασία των υποψήφιων θετών γονέων με τις κοινωνικές και δικαστικές αρχές.

Υπάρχουν τόσες πολλές υπηρεσίες υιοθεσίας εκεί έξω, πώς μπορώ να ξέρω ποια να χρησιμοποιήσω;

Στην Ελλάδα, η υιοθεσία πραγματοποιείται αποκλειστικά μέσω του εθνικού συστήματος υιοθεσίας και όχι με ελεύθερη επιλογή ιδιωτικής υπηρεσίας από τους υποψήφιους γονείς. Οι αρμόδιοι φορείς είναι δημόσιες υπηρεσίες παιδικής προστασίας ή οργανισμοί που λειτουργούν υπό κρατική εποπτεία και έχουν επίσημη αρμοδιότητα για τη διαχείριση των υιοθεσιών. Οι υποψήφιοι θετοί γονείς οφείλουν να απευθύνονται μόνο σε αναγνωρισμένους φορείς, να αποφεύγουν ιδιώτες ή μη θεσμοθετημένες δομές και να αντλούν πληροφορίες αποκλειστικά από επίσημες κρατικές πηγές, όπως το gov.gr, ώστε να διασφαλίζεται η νομιμότητα, η διαφάνεια και η προστασία του παιδιού.

Τι είδους προετοιμασία χρειάζομαι ως μελλοντικός γονέας που θέλει να υιοθετήσει;

Στην Ελλάδα, η προετοιμασία των υποψήφιων θετών γονέων αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της διαδικασίας υιοθεσίας και περιλαμβάνει υποχρεωτική κοινωνική αξιολόγηση και συμμετοχή σε προγράμματα ενημέρωσης ή εκπαίδευσης που οργανώνονται από τις αρμόδιες κοινωνικές υπηρεσίες. Η προετοιμασία αφορά την κατανόηση των νομικών και κοινωνικών διαστάσεων της υιοθεσίας, καθώς και βασικών θεμάτων που σχετίζονται με την ψυχοσυναισθηματική ανάπτυξη, την υγεία και τις ιδιαίτερες ανάγκες των παιδιών που υιοθετούνται. Η επαφή με ειδικούς και η ενημέρωση από επίσημες πηγές συμβάλλουν ουσιαστικά στη διαμόρφωση ενός σταθερού και υποστηρικτικού οικογενειακού περιβάλλοντος. 

Πώς θα μιλήσω για την υιοθεσία με τους φίλους και την οικογένειά μου;

Η συζήτηση για την υιοθεσία με την οικογένεια και τους φίλους μπορεί να είναι δύσκολη, ιδιαίτερα αν κανείς στον κύκλο σας δεν έχει εμπειρία από υιοθεσία. Υπάρχουν πολλοί μύθοι και λανθασμένες αντιλήψεις γύρω από τη διαδικασία υιοθεσίας και τα υιοθετημένα παιδιά, και η προσπάθεια να ανοίξετε το θέμα μπορεί να φέρει στην επιφάνεια άγνοια ή παρανοήσεις. Στην Ελλάδα, όπως και σε άλλες χώρες, η ενημέρωση και η σωστή χρήση της ορολογίας είναι σημαντική για να διασφαλιστεί ο σεβασμός προς το παιδί και την οικογένεια. Οι παιδίατροι μπορούν να υποστηρίξουν τους γονείς με πρακτικές οδηγίες για το πώς να μιλήσουν με σεβασμό για την υιοθεσία, να προτείνουν λέξεις και φράσεις που είναι κατάλληλες και να ενημερώσουν φίλους και συγγενείς χωρίς να στιγματίζουν το παιδί ή την οικογένεια. Σε σύγκριση με τις ΗΠΑ, όπου υπάρχουν αντίστοιχοι οδηγοί όπως αυτός του HealthyChildren.org, στην Ελλάδα η έμφαση δίνεται επιπλέον στην ενημέρωση γύρω από το νομικό πλαίσιο της υιοθεσίας και στην πολιτισμική ευαισθησία, ώστε οι συζητήσεις να γίνονται με γνώση των τοπικών κοινωνικών και οικογενειακών αξιών.

Ποιες είναι οι συχνές ιατρικές και αναπτυξιακές ανησυχίες που αντιμετωπίζουν τα υιοθετημένα παιδιά;

Πολλά υιοθετημένα παιδιά στην Ελλάδα έχουν ιδιαίτερες ιατρικές, ψυχικές και αναπτυξιακές ανάγκες που προκύπτουν από την προγεννητική περίοδο και τις συνθήκες διαβίωσης πριν από την υιοθεσία. Ορισμένες από αυτές τις ανάγκες μπορεί να είναι εμφανείς ήδη κατά τη στιγμή της υιοθεσίας, ενώ άλλες μπορεί να γίνουν εμφανείς μόνο αρκετά χρόνια αργότερα. Οι παιδίατροι και οι γονείς χρειάζεται να παρακολουθούν στενά την υγεία, την ανάπτυξη και την ψυχοσυναισθηματική κατάσταση του παιδιού, ώστε να παρέχεται έγκαιρη υποστήριξη και κατάλληλη παρέμβαση όταν χρειάζεται.

Περισσότερες πληροφορίες:

Επίσημες Πηγές

• Υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής & Οικογένειας – Παιδική Προστασία: https://minscfa.gov.gr/paidiki-prostasia/