Εξανθήματα και σημάδια από τη γέννηση

​​​By: Nick Nguyen, MD, FAAP & Sheilagh M. Maguiness, MD, FAAD, FAAP

Μία από τις πολλές χαρές τις γονεϊκότητας είναι να κοιτάζετε διαρκώς το μωράκι σας, προσέχοντας και την παραμικρή λεπτομέρεια. Ένα από τα διαφορετικά, μοναδικά χαρακτηριστικά που μπορεί να προσέξετε στο μωρό σας είναι κάποιο σημάδι εκ γενετής, δηλαδή ένα διαφορετικό σημείο στο δέρμα με το οποίο γεννιέται το βρέφος ή αναπτύσσεται αμέσως μετά την γέννησή του.

Υπάρχουν δύο κύριοι τύποι σημαδιών εκ γενετής: τα σημάδια με μελάχρωση, σημεία δηλαδή του δέρματος με διαφορετική χρωματική απόχρωση και αγγειακά σημάδια, τα οποία περιέχουν επιπλέον αιμοφόρα αγγεία που δεν έχουν σχηματιστεί πλήρως. Και οι δύο τύποι σημαδιών είναι συνήθως αβλαβείς, και αρκετά από αυτά τα σημάδια εξαφανίζονται από μόνα τους. Κάποια, όμως, θα πρέπει να παρακολουθούνται για να μην προκαλέσουν προβλήματα. Φροντίστε να μιλήσετε με τον παιδίατρό σας για τα σημάδια αυτά ή τα εξανθήματα που θα παρατηρήσετε στο σωματάκι του μωρού.

Αγγειακά σημάδια — Ροζ, κόκκινα, και μελανά

Τα ροζ, κόκκινα, και μελανά σημάδια δημιουργούνται συχνά από πλεονάζοντα αιμοφόρα αγγεία. Το επιπλέον αίμα μπορεί να κάνει κάποια αγγειακά σημάδια να δίνουν την αίσθηση της θερμότητας κατά το άγγιγμά τους. Τα αγγειακά σημάδια μπορεί να φαίνονται και να συμπεριφέρονται διαφορετικά ανάλογα με τον τύπο των αιμοφόρων αγγείων από τα οποία δημιουργήθηκαν. Οι πιο συχνοί τύποι αιμοφόρων αγγείων στα σημάδια εκ γενετής περιλαμβάνουν:

Εκ γενετής σημάδια Nevus Simplex: Απλοί μελανινοκυτταρικοί σπίλοι, Σημάδι πελαργού, ή Φιλί αγγέλου

Τα “nevus simplex” σημάδια είναι επίπεδα ροζ ή κόκκινα σημάδια με τα οποία γεννιούνται περίπου 80% των βρεφών. Είναι ένα σύνολο από μικρά κόκκινα αιμοφόρα αγγεία, γνωστά ως τριχοειδή αγγεία. Συχνά, αυτά τα σημάδια βρίσκονται ανάμεσα στα βλέφαρα, το μέτωπο, το πίσω μέρος του λαιμού, την κορυφή της κεφαλής, κάτω από τη μύτη, και χαμηλά στην πλάτη. Μερικές φορές ονομάζονται, «τσίμπημα του πελαργού» (όταν βρίσκονται στο πίσω μέρος του λαιμού) και «φιλιά του αγγέλου» (όταν βρίσκονται ανάμεσα στα φρύδια).

Τα σημάδια nevus simplex συνήθως εξαφανίζονται μόνα τους όσο το μωρό σας είναι ακόμα νήπιο. Μην ανησυχήσετε, αν το σημάδι γίνεται πιο σκούρο, όταν το μωρό σας βρίσκεται σε συναισθηματική ένταση ή σε σωματική δραστηριότητα – αυτή η αλλαγή στο χρώμα είναι φυσιολογικό να συμβαίνει.

Τα περισσότερα σημάδια nevus simplex είναι απολύτως αβλαβή και δεν χρειάζονται θεραπεία. Φροντίστε, όμως, να μιλήσετε με τον παιδίατρό σας, αν είναι μεγάλα ή βρίσκονται σε ύποπτες περιοχές.

Αιμαγγείωμα

Τα αιμαγγειώματα παρατηρούνται σε 3 στα 1000 περίπου παιδιά. Μοιάζει με το nevus simplex, καθώς πρόκειται για ένα ροζ ή κόκκινο σημάδι, που όμως αποτελείται από επιπλέον τριχοειδή αγγεία. Τα αιμαγγειώματα είναι ορατά συνήθως αμέσως μετά τη γέννηση του μωρού. Όμως αυτά τα σημάδια έχουν συνήθως πιο μεγάλο μέγεθος από το nevus simplex και μπορεί να προσβάλλουν περισσότερες περιοχές στο πρόσωπο και το σώμα. Αντίθετα με κάποια άλλα σημάδια, τα αιμαγγειώματα δεν εξαφανίζονται. Μεγαλώνουν όσο μεγαλώνει το παιδί, ακολουθώντας όμως έναν αργό ρυθμό. Με το πέρασμα του χρόνου, ίσως γίνονται πιο σκούρα και πιο παχιά.

Συνήθως το αιμαγγείωμα δεν συνδέεται με κάποιο πρόβλημα υγείας. Αν, όμως, το σημάδι εκ γενετής προσβάλει ένα συγκεκριμένο σημείο του προσώπου, όπως το βλέφαρο ή το μέτωπο, ίσως να σχετίζεται με το σύνδρομο Surge-Weber. Οι περιπτώσεις αυτές είναι σπάνιες, όμως ο γιατρός σας θα κρίνει αν χρειάζονται περισσότερες εξετάσεις

Κάποια παιδιά και έφηβοι δεν νοιάζονται για τα αιμαγγειώματα που μπορεί να έχουν, ενώ άλλα παιδιά ή έφηβοι νιώθουν άσχημα γι' αυτά. Η θεραπεία με laser μπορεί να απαλύνει το σημάδι και βοηθά στην πρόληψη πάχυνσης του σημαδιού ή δυσχρωμίας. Στις περισσότερες, ωστόσο, περιπτώσεις το σημάδι δεν θα «σβήσει», απλά θα αποχρωματιστεί.

Βρεφικό αιμαγγείωμα

Αυτοί οι καλοήθεις όγκοι, που συνήθως εμφανίζονται τις πρώτες εβδομάδες από τη γέννηση του μωρού, αποτελούνται από επιπλέον αιμοφόρα αγγεία στο δέρμα. Το βρεφικό αιμαγγείωμα είναι αρκετά συχνό – απαντάται σε περίπου 5% των βρεφών. Συνήθως αναπτύσσονται γρήγορα, και μετά υποστρέφουν. Αν σχηματιστούν κοντά στην κορυφή του δέρματος, είναι κόκκινοι και μερικές φορές λέγονται «αιμαγγείωμα σαν φράουλα». Αν σχηματιστούν βαθύτερα στο δέρμα, τα σημάδια φαίνονται μελανά ή μωβ, όπως οι μελανιές.

Το βρεφικό αιμαγγείωμα αναπτύσσεται γρήγορα, κυρίως τις πρώτες 5-7 εβδομάδες ζωής, επομένως είναι σημαντικό να ενημερώσετε έγκαιρα τον παιδίατρό σας. Κάποια αιμαγγειώματα ίσως να επιπλακούν οπότε χρειάζονται επιπλέον εξετάσεις ή/και θεραπεία. Σήμερα υπάρχουν ασφαλείς θεραπείες για τα αιμαγγειώματα αλλά αυτές οι θεραπείες συνήθως λειτουργούν καλύτερα, αν ξεκινήσουν έως τον 1ο μήνα ζωής. Συζητήστε με τον παιδίατρό σας αν πιστεύετε ότι το μωρό σας μπορεί να έχει βρεφικό αιμαγγείωμα.

Συγγενή αιμαγγειώματα

Τα συγγενή αιμαγγειώματα εμφανίζονται από τη γέννηση του βρέφους. Μερικές φορές εμφανίζονται κατά τη διάρκεια προγεννητικών υπερηχογραφικών εξετάσεων. Διαφέρουν από τα βρεφικά αιμαγγειώματα και είναι πιο σπάνια. Αυτού του τύπου τα αιμαγγειώματα δεν αναπτύσσονται μετά την γέννηση του παιδιού. Το συγγενές αιμαγγείωμα μοιάζει συχνά με μια μεγάλη στρογγυλή ή ωοειδή μάζα. Είναι συνήθως μωβ προς μπλε, αλλά μπορεί επίσης να έχει μικροσκοπικά ερυθρά αιμοφόρα αγγεία στην επιφάνεια και ένα λευκό δαχτυλίδι γύρω από την βάση.

Κάποια από αυτά τα σημάδια εξαφανίζονται γρήγορα ενώ άλλα δεν εξαφανίζεται καθόλου. Στις περισσότερες περιπτώσεις, τα συγγενή αιμαγγειώματα δεν είναι επικίνδυνα και δεν χρειάζονται θεραπεία. Αν το σημάδι δεν εξαφανιστεί, μπορεί να αφαιρεθεί με επέμβαση ή άλλες θεραπείες, όταν το παιδί μεγαλώσει.

Φλεβική δυσπλασία

Οι φλεβικές δυσπλασίες είναι πλέγματα φλεβών στο δέρμα που δεν σχηματίστηκαν σωστά κατά την ανάπτυξη. Οι φλέβες δίνουν σε αυτά τα σημάδια ένα μελανό ή μωβ χρώμα. Υπάρχουν κατά τη γέννηση αλλά μπορεί να μην γίνουν εμφανείς μέχρι την εφηβεία. Οι φλέβες μπορεί να γίνουν μεγαλύτερες κατά την εκτέλεση κάποιας δραστηριότητας ή στην επιλογή ορισμένων θέσεων, και μπορεί να γίνουν επώδυνες. Οι φλεβικές δυσπλασίες είναι σπάνιες, καθώς προσβάλλουν περίπου 2 στα 10.000 παιδιά.

Αυτά τα σημάδια μπορεί να μην προκαλέσουν κανένα απολύτως πρόβλημα κατά την ανάπτυξη του μωρού. Όμως, υπάρχει περίπτωση να χρειαστούν θεραπεία, αν το σημάδι είναι επώδυνο ή επηρεάζει τις δραστηριότητες του παιδιού. Μερικές φορές μικροί θρόμβοι, οι φλεβόλιθοι, σχηματίζονται μέσα στις φλέβες. Στις περισσότερες περιπτώσεις, αυτοί οι θρόμβοι δεν είναι επικίνδυνοι, αλλά μπορεί να προκαλέσουν πόνο και να σκληρύνουν. Ρούχα συμπίεσης, κατάλληλη φαρμακευτική αγωγή, χειρουργικές επεμβάσεις ή άλλες θεραπευτικές μέθοδοι και διαδικασίες μπορεί να είναι μεταξύ των επιλογών θεραπείας.

Οι περισσότερες φλεβικές δυσπλασίες απαντώνται μόνο στο δέρμα, αλλά μερικές φορές μπορεί επίσης να βρεθούν στους μύες, στα οστά, και στα όργανα. Ο γιατρός σας ίσως σας συστήσει κάποια ειδική εξέταση για να πάρει περισσότερες πληροφορίες για το εκ γενετής σημάδι του παιδιού.

Καφέ και γκρι μελαχρωματικές κηλίδες στο σώμα του μωρού κατά τη γέννηση

Καφέ και γκρι σημάδια εκ γενετής μπορεί να δημιουργηθούν από επιπλέον μελανοκύτταρα – τα κύτταρα δηλαδή που δημιουργούν την χρωστική (χρώμα) στο δέρμα. Οι μελαχρωματικές κηλίδες εκ γενετής μπορεί να φαίνονται και να συμπεριφέρονται διαφορετικά η μία με την άλλη. Μερικές είναι ακίνδυνες, άλλες όμως μπορεί να προκαλέσουν προβλήματα στο μωρό σας.

Συγγενείς Μελανοκυτταρικoί σπίλοι (Ελιές)

Οι συγγενής μελανοκυτταρικοί σπίλοι ονομάζονται συχνά ελιές. Υπάρχουν κατά τη γέννηση του μωρού ή εμφανίζονται κατά τη διάρκεια του πρώτου χρόνου μετά τη γέννηση. Αυτά τα σημάδια είναι σύνηθη, απαντώνται σε 1-3% των νεογέννητων. Οι συγγενής σπίλοι μπορεί να διαφέρουν πολύ ο ένας από τον άλλο. Οι περισσότεροι είναι καφέ, μπορεί όμως να έχουν επίσης αποχρώσεις του ροζ, κόκκινου, ή μαύρου. Μερικές φορές προεξέχουν ή έχουν τριχούλες, και μπορεί να γίνουν σκληροί ή να μεγαλώσουν πάνω από την επιφάνεια του δέρματος. Οι περισσότεροι είναι αβλαβής και συνήθως δεν χρειάζονται θεραπεία ούτε αφαίρεση. Πολλοί δερματολόγοι και παιδίατροι δερματολόγοι απλά τους παρακολουθούν και θα σας πουν ποιες αλλαγές θα πρέπει να προσέχετε.

Ένας σπίλος συνήθως μεγαλώνει, καθώς μεγαλώνει και το παιδί, αλλά όχι γρήγορα. Οι απίλοι κατηγοριοποιούνται ανάλογα με το μέγεθός τους: μικροί, μεσαίου μεγέθους και μεγάλοι σπίλοι. Οι μεγάλοι σπίλοι μπορεί να διατρέχουν υψηλότερο κίνδυνο για έναν τύπο καρκίνου του δέρματος, το μελάνωμα, σε σύγκριση με τους μικρούς συγγενείς αντιηλιακή ρέμα όταν βρίσκονται έξω.

Ένα παιδί με περισσότερους του ενός συγγενείς μελανοκυτταρικούς σπίλους θα πρέπει πάντα να εξετάζεται από τον/την παιδίατρό του ή τον/την δερματολόγο. Η παρουσία άνω του ενός τέτοιων σπίλων κατά τη γέννηση μπορεί να σχετιστεί με προβλήματα στον εγκέφαλο και στην σπονδυλική στήλη. Σε αυτή την περίπτωση ο/η γιατρός σας ίσως να συστήσει απεικόνιση αυτών των περιοχών, αλλά αυτό είναι εξαιρετικά σπάνιο. Μάθετε περισσότερα και παρακολουθήστε ένα βίντεο για να αναγνωρίζετε τις ελιές από την Εταιρεία Παιδιατρικής Δερματολογίας.

Καφεγαλακτόχρωες κηλίδες

Καφεγαλακτόχρωες κηλίδες ονομάζονται τα συνηθισμένα σημάδια εκ γενετής που έχουν ανοιχτό καφέ χρώμα. Εμφανίζονται σε ποσοστό 20-30% των ανθρώπων. Τα σημάδια είναι επίπεδα και συνήθως στρογγυλά ή ωοειδή. Τα περισσότερα είναι μικρότερα από την παλάμη του παιδιού και έχουν απαλά περιγράμματα. Εμφανίζονται με την γέννηση ή αναπτύσσονται πολύ νωρίς.

Οι περισσότερες καφεγαλακτόχρωες κηλίδες είναι αβλαβείς. Είναι απίθανο να μετατραπούν σε καρκίνο του δέρματος, αλλά μπορεί να γίνουν πιο σκούρες με μεγαλύτερη έκθεση στον ήλιο. Μια μεγάλη καφεγαλακτόχρωη κηλίδα με ασαφή όρια μπορεί να συνδεθεί με μια σπάνια γενετική πάθηση, το σύνδρομο McCune-Albright. Πολλαπλές καφεγαλακτόχρωες κηλίδες μπορεί να αποτελούν σημάδι για άλλες παθήσεις, όπως τη νευροϊνωμάτωση. Αν το παιδί σας έχει μεγάλες καφεγαλακτόχρωες κηλίδες, περισσότερες από 5 ή κηλίδες στις μασχάλες ή την βουβωνική χώρα, επικοινωνήστε με τον/την παιδίατρό σας.

Δερματική μελανοκυττάρωση

Αυτά είναι τα πιο συνηθισμένα σημάδια εκ γενετής στα μωρά με υψηλό μελανόχρωμα στο δέρμα. Απαντώνται σε 85% των μωρών των Ασιατών, 96% των έγχρωμων, και 46% των Λατίνων. Εμφανίζονται συνήθως χαμηλά στην πλάτη και στους γλουτούς, ή και σε άλλα σημεία του σώματος. Αυτά τα σημάδια μπορεί να είναι μείγμα χρωμάτων συμπεριλαμβανομένων καφέ, γκρι, μπλε, και μαύρο. Το μοναδικό τους χρώμα εξηγείται, επειδή έχουν χρωστικές σε διάφορα επίπεδα του δέρματος.

Τα περισσότερα σημάδια δερματικής μελανοκυττάρωσης, που συχνά αποκαλούνται μογγολοειδείς κηλίδες, υποχωρούν σταδιακά. Πολλά εξαφανίζονται στην νηπιακή ηλικία. και δεν χρήζουν θεραπείας. Σε σπάνιες περιπτώσεις, αυτά τα σημάδια συνδέονται με γενετικές παθήσεις. Αν το μωρό σας έχει άλλα προβλήματα υγείας και αρκετά σημάδια, επικοινωνήστε με τον/την παιδίατρό σας.

Χρωμοσωμικός μωσαϊκισμός

Μωσαϊκισμός σημαίνει δύο ομάδες DNA, ή γονιδίων, που εμφανίζονται στο ίδιο άτομο. Στον χρωμοσωμικό μωσαϊκισμό, διαφορετικά γονίδια μπορεί να επηρεάσουν το χρώμα του δέρματος. Αυτές οι αλλαγές μπορεί να είναι ανεπαίσθητες ή πολύ μεγάλες. Τα σημάδια του χρωμοσωμικού μωσαϊκισμού έχουν μοναδικά σχήματα, όπως γραμμές και στροβιλισμούς. Με την έκθεση στον ήλιο, οι περιοχές μπορεί να γίνουν πιο ανοιχτές ή πιο σκούρες.

Παρόλο που η γενετική αλλαγή που σχετίζεται με τον χρωμοσωμικό μωσαϊκισμό υπάρχει κατά τη γέννηση, το προσβεβλημένο δέρμα μπορεί να μην αλλάξει χρώμα παρά αργότερα στη ζωή του παιδιού. Μερικές φορές η έκθεση στον ήλιο μπορεί να πυροδοτήσει τέτοιες δερματικές αλλαγές. Αυτές οι αλλαγές δίνουν την ψευδαίσθηση ότι το σημάδι «εξαπλώνεται». Στα περισσότερα παιδιά ο χρωμοσωμικός μωσαϊκισμός είναι αβλαβής. Πολύ λίγα ίσως έχουν προβλήματα με τα οστά, τα μάτια ή τον εγκέφαλο, ιδίως αν το σημάδι καλύπτει μεγάλη περιοχή στο σώμα τους, οπότε και ο/η παιδίατρος θα συστήσει ορισμένες εξετάσεις.

Μην ξεχνάτε ότι:

Τα περισσότερα σημάδια είναι αθώα και αποτελούν μέρος των μοναδικών γνωρισμάτων ενός παιδιού. Όμως κάποιοι τύποι αυτών των εκ γενετής σημαδιών μπορεί να συνδέονται με πιθανά προβλήματα υγείας ή ίσως δημιουργήσουν σε κάποια παιδιά κάποια ανασφάλεια. Γι’ αυτό είναι σημαντικό να ενημερώνετε τον/την παιδίατρό σας για οποιαδήποτε ύποπτα σημάδια ή αλλαγές στο δέρμα του παιδιού. Υπάρχουν ασφαλείς και αποτελεσματικές θεραπείες είναι ιδιαιτέρως αποτελεσματικές, όταν ξεκινούν έγκαιρα.

Περισσότερες πληροφορίες:

• Βρεφικά αιμαγγειώματα: Σημάδια φράουλας στα μωρά