Η παρωτίτιδα (μαγουλάδες) είναι μια ιογενής ασθένεια που μεταδίδεται εύκολα μέσω μικροσκοπικών σταγονιδίων σάλιου όταν κάποιος βήχει ή φταρνίζεται. Ένα από τα πιο κοινά συμπτώματα είναι το πρήξιμο σε μία ή και στις δύο πλευρές του προσώπου, κοντά στα μάγουλα και το σαγόνι. Μπορεί, επίσης, να προκαλέσει πυρετό, πονοκέφαλο και άλλα δυσάρεστα συμπτώματα.

Η παρωτίτιδα δεν επηρεάζει κάθε παιδί με τον ίδιο τρόπο. Μερικά παιδιά μπορεί να αισθάνονται αρκετά άρρωστα, ενώ άλλα έχουν μόνο ήπια συμπτώματα. Είναι δύσκολο να προβλέψει κανείς πόσο σοβαρή θα είναι ή αν μπορεί να αναπτυχθούν επιπλοκές, γι' αυτό και η πρόληψη είναι τόσο σημαντική.

Γιατί χρειαζόμαστε το εμβόλιο κατά της παρωτίτιδας;

Το εμβόλιο κατά της παρωτίτιδας διασφαλίζει ότι, ακόμα κι αν το παιδί σας μολυνθεί, τα συμπτώματά του θα είναι πολύ πιο ήπια. Βοηθά επίσης στην πρόληψη σοβαρών προβλημάτων υγείας που μπορεί ενίοτε να προκαλέσει η παρωτίτιδα. Σε σπάνιες περιπτώσεις, η παρωτίτιδα μπορεί να οδηγήσει σε μόνιμα προβλήματα όπως απώλεια ακοής ή στειρότητα.

Διαβάστε παρακάτω για να μάθετε πώς να αναγνωρίζετε τα συμπτώματα της παρωτίτιδας και πώς να προλαμβάνετε αυτή την ασθένεια. Σήμερα, το παιδί σας μπορεί να μεγαλώσει χωρίς να νοσήσει από παρωτίτιδα — και χωρίς να χάσει σχολείο ή χρόνο παιχνιδιού εξαιτίας της.

Συμπτώματα παρωτίτιδας

Συνήθως, η παρωτίτιδα επηρεάζει τους αδένες που παράγουν σάλιο (σιελογόνους αδένες). Αυτοί εντοπίζονται ανάμεσα στο σαγόνι και το αυτί ή κάτω από το σαγόνι, σε κάθε πλευρά του προσώπου. Αυτή η περιοχή πρήζεται και μπορεί να είναι επώδυνη στην αφή ή κατά τη μάσηση.

Μία πλευρά του προσώπου ή και οι δύο πλευρές μπορεί να πρηστούν σε διαφορετικές χρονικές στιγμές. Ανεμβολίαστοι έφηβοι μπορεί να παρουσιάσουν οίδημα οσχέου ως πρώτο σύμπτωμα της παρωτίτιδας.

Η κατανάλωση τροφών που προκαλούν υπερβολική παραγωγή σάλιου ή η κατανάλωση όξινων χυμών μπορεί να είναι επώδυνη για ένα παιδί με παρωτίτιδα.

Τα συμπτώματα της παρωτίτιδας περιλαμβάνουν:

Πρήξιμο και ευαισθησία των σιελογόνων αδένων (περιοχή σαγονιού)
Δυσκολία στο φαγητό και το μάσημα
Πυρετό
Πονοκεφάλους
Σποραδικούς εμετούς
Οίδημα και πόνο στις αρθρώσεις (και στα αγόρια, στους όρχεις)
Κόπωση
Δυσκολία κατά την ομιλία και πόνο στα αυτιά (σε ορισμένες περιπτώσεις)
Οίδημα σε όργανα όπως στις ωοθήκες, το πάγκρεας και τον εγκέφαλο (σπάνιο)

Πώς να βοηθήσετε το παιδί σας να νιώσει καλύτερα

Ακολουθούν μερικά βήματα φροντίδας στο σπίτι που πρέπει να έχετε υπόψη αν το παιδί σας κολλήσει παρωτίτιδα:

Βεβαιωθείτε ότι ξεκουράζεται αρκετά.
Δώστε του μαλακά, μη εσπεριδοειδή τρόφιμα που μπορούν να μασηθούν και να καταποθούν εύκολα.
Προτρέψτε το να πίνει περισσότερα υγρά για να αποφευχθεί η αφυδάτωση.

Επικοινωνήστε με τον/την Παιδίατρό σας αν η κατάσταση του παιδιού σας επιδεινωθεί. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό αν έχει κοιλιακό πόνο, εμφανίζει ασυνήθιστη έλλειψη ενέργειας ή (για αγόρια) αν αν παραπονιούνται για άλγος στο όσχεο (όρχεις).

Είναι η παρωτίτιδα μεταδοτική;

Ένα παιδί με παρωτίτιδα μπορεί να μεταδώσει τον ιό σε άλλους ακόμα και πριν φανεί άρρωστο, ξεκινώντας από μία ή δύο μέρες πριν πρηστούν τα μάγουλά του ή η σιαγόνα του. Μπορεί να συνεχίσει να τον μεταδίδει για τουλάχιστον 5 μέρες μετά την έναρξη του πρηξίματος μέσω του σάλιου ή σταγονιδίων από τη μύτη ή το στόμα του.

Περίπου 1 στους 5 ανεμβολίαστους που μολύνονται με παρωτίτιδα δεν εμφανίζουν συμπτώματα. Αν το παιδί σας δεν είναι εμβολιασμένο, είναι πιο πιθανό να κολλήσει την ασθένεια χωρίς να το αντιληφθεί. Έτσι θα μεταδώσει την παρωτίτιδα σε άλλα παιδιά που μπορεί να βιώσουν τα συμπτώματα και τις συνέπειές τους.

Η παρωτίτιδα στα παιδιά είναι πιο συχνή τον χειμώνα και την άνοιξη, αν και μπορεί να συμβεί ανά πάσα στιγμή. Τα παιδιά πρέπει να μένουν σπίτι και να μην πηγαίνουν στο σχολείο ή σε άλλες ομαδικές δραστηριότητες για τουλάχιστον 5 μέρες από τη στιγμή που ξεκίνησε το πρήξιμο.

Πιθανές επιπλοκές από παρωτίτιδα άμεσα και αργότερα στη ζωή

Τα μη εμβολιασμένα παιδιά και οι ενήλικες που νοσούν από παρωτίτιδα μπορεί να αντιμετωπίσουν σοβαρές επιπλοκές. Αυτές περιλαμβάνουν κώφωση, φλεγμονή του εγκεφάλου ή των μεμβρανών (μηνίγγων) γύρω από τον εγκέφαλο και τη σπονδυλική στήλη (μηνιγγίτιδα) και, πολύ σπάνια, θάνατο.

Η παρωτίτιδα μπορεί να οδηγήσει σε λοίμωξη με συμμετοχή και των αναπαραγωγικών οργάνων: των όρχεων (ορχίτιδα) στους άρρενες και σε φλεγμονή των ωοθηκών (ωοθηκίτιδα) στα θήλεα. Αυτές οι παθήσεις μπορεί να προκαλέσουν υπογονιμότητα. Αυτό σημαίνει ότι δεν θα μπορούν να αποκτήσουν παιδιά.

Η παρωτίτιδα μπορεί, επίσης, να είναι επικίνδυνη κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης. Όταν η μητέρα μολύνεται, το έμβρυο κινδυνεύει να πεθάνει.

Ο εμβολιασμός ως παιδί αποτρέπει επιπλοκές τόσο στο παρόν όσο και στο μέλλον.

Ποιος πρέπει να εμβολιαστεί και πότε;

Τα παιδιά λαμβάνουν το εμβόλιο της παρωτίτιδας ως μέρος του πολυδύναμου εμβολίου γνωστού ως MMR. Το MMR σημαίνει ιλαρά, παρωτίτιδα και ερυθρά (Measles, Mumps, Rubella).

Σύμφωνα με το Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών, συνιστώνται 2 δόσεις του εμβολίου MMR. Τα παιδιά λαμβάνουν την πρώτη δόση όταν είναι 12-15 μηνών και τη δεύτερη δόση όταν είναι μεταξύ 24 και 35 μηνών. Ορισμένοι άνθρωποι μπορεί να χρειαστούν τρίτη δόση κατά τη διάρκεια επιδημιών παρωτίτιδας στην κοινότητα ή αν έλαβαν την πρώτη δόση νωρίς.

Οι περισσότεροι άνθρωποι (περίπου 85%) που εμβολιάζονται με 2 δόσεις MMR θα προστατεύονται για όλη τη ζωή τους.

Μπορεί το παιδί μου να εμβολιαστεί για την παρωτίτιδα αν είναι άρρωστο;

Αν το παιδί σας έχει μια ήπια ασθένεια—για παράδειγμα, μια λοίμωξη του ανώτερου αναπνευστικού συστήματος—μπορεί να εμβολιαστεί κατά της παρωτίτιδας σύμφωνα και με την κλινική εκτίμηση του/της παιδιάτρου.

Ο πυρετός δεν πρέπει να αποτελεί εμπόδιο για τον εμβολιασμό. Ωστόσο, αν υπάρχουν άλλα συμπτώματα που υποδηλώνουν μια πιο σοβαρή ασθένεια, θα πρέπει να ρωτήσετε τον παιδίατρό του αν μπορεί να εμβολιαστεί.

Γιατί το εμβόλιο κατά της παρωτίτιδας είναι σημαντικό για όλους μας;

Ίσως θυμάστε παιδιά που έλειπαν από το σχολείο ή έμεναν σπίτι με πρησμένα μάγουλα όταν είχαν παρωτίτιδα. Εκείνες οι εικόνες που μας έρχονται στο μυαλό όταν σκεφτόμαστε αυτή την ασθένεια μπορεί να φαίνονται αστείες ή να τις θυμόμαστε με νοσταλγία. Στην πραγματικότητα, δεν ήταν καθόλου αστείο.

Η παρωτίτιδα ήταν κάποτε η πιο συχνή αιτία κώφωσης μετά τη γέννηση στις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής. Σωστά ακούσατε. Ενώ τα περισσότερα παιδιά αναρρώνουν χωρίς επιπλοκές, τα συμπτώματα είχαν μόνιμη επίπτωση σε μερικά από αυτά. Ο εγκέφαλος και ο νωτιαίος μυελός μπορούν να προσβληθούν (μηνιγγίτιδα). Όταν συμβαίνει αυτό, υπάρχει κίνδυνος να χάσουν μόνιμα την ακοή τους. Αυτό συνέβαινε σε πολλά παιδιά.

Το εμβόλιο κατά της παρωτίτιδας άλλαξε τα πάντα.

Το εμβόλιο κατά της παρωτίτιδας αναπτύχθηκε για πρώτη φορά το 1967 και το 1989 συστήθηκε στην Ελλάδα για παιδιά ως μέρος του συνδυασμένου εμβολίου MMR. Ήταν τόσο αποτελεσματικό που, μέχρι το 1999, μόνο 1 παιδί στο 1.000.000 αρρώσταινε με παρωτίτιδα.

Δυστυχώς, τα ποσοστά εμβολιασμού έχουν μειωθεί από τότε, και υπάρχουν περισσότερες λοιμώξεις τώρα. Ο αριθμός των λοιμώξεων κυμαινόταν μεταξύ 3.000 και 6.000 περιπτώσεων ετησίως μεταξύ 2016 και 2019 στις ΗΠΑ.

Είναι στο χέρι μας να διασφαλίσουμε ότι θα κρατήσουμε την παρωτίτιδα μακριά. Το εμβόλιο MMR είναι ένας αποτελεσματικός τρόπος για να το πετύχουμε αυτό. Κρατά τα παιδιά μας υγιή και βοηθά τις κοινότητές μας να ευδοκιμούν.

Μην ξεχνάτε…

Να επικοινωνείτε με τον/την Παιδίατρό σας αν το παιδί σας έχει κοιλιακό πόνο, εμφανίζει ασυνήθιστη έλλειψη ενέργειας ή (για αγόρια) αν παραπονείται για άλγος (πόνο) στο όσχεο (στους όρχεις).
Το εμβόλιο κατά της παρωτίτιδας εξασφαλίζει ότι τα συμπτώματα θα είναι ήπια και αποτρέπει οποιαδήποτε σοβαρή ή μόνιμη βλάβη στην υγεία του παιδιού σας.
Τα παιδιά λαμβάνουν το εμβόλιο για την παρωτίτιδα ως μέρος του πολυδύναμου εμβολίου που είναι γνωστό ως MMR.
Το παιδί σας είναι πιο πιθανό να μεταδώσει την ασθένεια αν δεν έχει εμβολιαστεί, ακόμα και αν δεν εμφανίζει συμπτώματα.

• Υπουργείο Υγείας. (2026, 6 Μαρτίου). Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών Παιδιών και Εφήβων 2026 – Χρονοδιάγραμμα και Συστάσεις