Αντικείμενα μετάβασης: Κουβερτούλες ασφαλείας, πανάκια παρηγοριάς και όχι μόνο

Θυμάστε τον Λάινους, τον χαρακτήρα του Charles Schulz, και το πάπλωμά του; Το είχε πάντα μαζί του, κρατώντας το σφιχτά ή κουλουριάζοντας το γύρω του όταν ένιωθε ανασφάλεια. Ίσως και εσείς να θυμάστε ένα αγαπημένο αντικείμενο από την παιδική σας ηλικία — ένα πάπλωμα, μια κούκλα ή ένα αρκουδάκι. Τέτοια αντικείμενα ασφαλείας, αποτελούν συχνά μέρος του συναισθηματικού «δικτύου υποστήριξης» που χρειάζονται τα παιδιά στα πρώτα χρόνια της ζωής τους.

Το παιδί σας, βέβαια, μπορεί να μην επιλέξει απαραίτητα ένα πάπλωμα ή μια κουβέρτα. Ενδέχεται να προτιμήσει ένα μαλακό παιχνίδι ή κάποιο άλλο αντικείμενο. Συνήθως τα παιδιά επιλέγουν το αγαπημένο τους αντικείμενο μεταξύ του όγδοου και του δωδέκατου μήνα της ζωής τους και το διατηρούν για αρκετά χρόνια. Όταν το παιδί είναι κουρασμένο, το αντικείμενο αυτό μπορεί να το βοηθήσει να αποκοιμηθεί. Όταν αποχωρίζεται τους γονείς του, μπορεί να λειτουργήσει καθησυχαστικά. Όταν είναι αναστατωμένο, μπορεί να προσφέρει παρηγοριά. Ακόμη και όταν βρίσκεται σε έναν άγνωστο χώρο, το αγαπημένο του αντικείμενο μπορεί να του προσφέρει μια αίσθηση οικειότητας και ασφάλειας.

Από την εξάρτηση στην ανεξαρτησία

Αυτά τα ιδιαίτερα αντικείμενα παρηγοριάς ονομάζονται αντικείμενα μετάβασης. Συμβάλλουν στη συναισθηματική μετάβαση του παιδιού από την εξάρτηση προς τη σταδιακή ανεξαρτησία. Η αποτελεσματικότητά τους σχετίζεται, εν μέρει, με τα αισθητηριακά χαρακτηριστικά τους: είναι μαλακά, ζεστά και ευχάριστα στην αφή. Παράλληλα, αποκτούν ιδιαίτερη σημασία λόγω της οικειότητας που προσφέρουν. Το αγαπημένο αντικείμενο έχει τη μυρωδιά του παιδιού και συνδέεται με την αίσθηση ασφάλειας του προσωπικού του χώρου. Με αυτόν τον τρόπο ενισχύει το αίσθημα ότι το περιβάλλον παραμένει ασφαλές και προβλέψιμο.

Σε αντίθεση με ορισμένες διαδεδομένες αντιλήψεις, τα αντικείμενα μετάβασης δεν αποτελούν ένδειξη αδυναμίας ή ανασφάλειας, και δεν υπάρχει λόγος να αποθαρρύνετε το παιδί από τη χρήση ενός τέτοιου αντικειμένου παρηγοριάς. Στην πραγματικότητα, ένα αντικείμενο μετάβασης μπορεί αποδειχθεί ιδιαίτερα χρήσιμο, σε βαθμό που ίσως θελήσετε να βοηθήσετε το παιδί σας να επιλέξει ένα αντικείμενο και να το εντάξετε στη βραδινή του ρουτίνα.

Γιατί είναι καλή ιδέα να υπάρχει ένα δεύτερο αντικείμενο μετάβασης

Μπορεί να διευκολύνει σημαντικά την καθημερινότητα το να διαθέτετε δύο ίδια αντικείμενα ασφάλειας για το παιδί σας. Με αυτόν τον τρόπο μπορείτε να πλένετε το ένα ενώ το άλλο χρησιμοποιείται, αποφεύγοντας τόσο μια πιθανή συναισθηματική αναστάτωση για το μωρό όσο και την ανάγκη να χρησιμοποιείται συνεχώς ένα αντικείμενο που έχει φθαρεί ή λερωθεί από τη συχνή χρήση.

Αν το παιδί επιλέξει ένα μεγάλο πάπλωμα ή κουβερτούλα ως αντικείμενο ασφαλείας, μπορείτε να το χωρίσετε σε δύο κομμάτια. Τα βρέφη δεν έχουν αναπτύξει πλήρως την αντίληψη του μεγέθους, επομένως είναι πιθανό να μη διαπιστώσουν τη διαφορά. Αν, αντίθετα, το παιδί έχει επιλέξει κάποιο παιχνίδι ως αντικείμενο παρηγοριάς, είναι χρήσιμο να αναζητήσετε ένα ίδιο ή πολύ παρόμοιο αντίγραφο όσο το δυνατόν νωρίτερα, εφόσον επιθυμείτε να έχετε δύο αντικείμενα μετάβασης. Η εναλλαγή των δύο αντικειμένων καλό είναι να ξεκινήσει από νωρίς, καθώς σε διαφορετική περίπτωση το παιδί μπορεί να απορρίψει το δεύτερο αντικείμενο επειδή θα του φαίνεται πολύ καινούριο και λιγότερο οικείο.

Μην ανησυχείτε για το πιπίλισμα του δακτύλου

Οι γονείς συχνά εκφράζουν την ανησυχία ότι η χρήση αντικειμένων μετάβασης μπορεί να ενισχύσει το πιπίλισμα του δακτύλου, ιδιαίτερα του αντίχειρα. Πράγματι, σε ορισμένες περιπτώσεις αυτό μπορεί να συμβεί, αν και δεν αποτελεί τον κανόνα. Είναι σημαντικό, ωστόσο, να θυμόμαστε ότι το πιπίλισμα του δακτύλου ή του αντίχειρα αποτελεί έναν φυσιολογικό τρόπο με τον οποίο τα μικρά παιδιά αυτορυθμίζονται και ανακουφίζονται συναισθηματικά. Μέσα από αυτή τη συμπεριφορά καταφέρνουν να ηρεμούν και να διαχειρίζονται την ένταση ή την κούραση. Καθώς το παιδί μεγαλώνει και αναπτύσσει νέους τρόπους διαχείρισης των συναισθημάτων και του άγχους, συνήθως εγκαταλείπει σταδιακά τόσο τη χρήση του αντικειμένου μετάβασης όσο και το πιπίλισμα του δακτύλου.