Τα αναπτυξιακά ορόσημα ενός πρόωρου βρέφους

Γεννήθηκε το μωρό σας νωρίτερα από 3 εβδομάδες; Διαβάστε παρακάτω πληροφορίες από την Αμερικανική Ακαδημία Παιδιατρικής σχετικά με τα αναπτυξιακά ορόσημα για το πρόωρο νεογνό σας.

Να έχετε υπόψη ότι τα μωρά αναπτύσσονται με τον δικό τους ρυθμό και με τον δικό τους τρόπο. Ωστόσο, ως γονέας ενός προώρου μωρού, θα χρειαστεί να υπολογίσετε τη διορθωμένη ηλικία του για να έχετε μια πιο ακριβή εικόνα του πού θα έπρεπε να βρίσκεται στην ανάπτυξή του.

Πώς να υπολογίσετε τη διορθωμένη ηλικία του μωρού σας

Αφαιρέστε τον αριθμό των εβδομάδων που το μωρό σας γεννήθηκε πρόωρα από την πραγματική ηλικία του μωρού σε εβδομάδες (αριθμός εβδομάδων από την ημερομηνία γέννησης). Αυτή είναι η διορθωμένη ηλικία του μωρού σας.

Η πρόοδος του παιδιού σας

Γνωρίζετε το παιδί σας καλύτερα από οποιονδήποτε άλλο. Ακόμα και με τη διορθωμένη ηλικία, θα θέλετε να το βλέπετε να προοδεύει στην ανάπτυξή του. Για παράδειγμα, το παιδί σας θα πρέπει να περνάει από το στάδιο του να σηκώνεται, στο να στέκεται και έπειτα στο να περπατά. Όταν το παρακολουθείτε προσεκτικά, θα διακρίνετε τους τρόπους με τους οποίους αναπτύσσεται σωστά. Θα καταλάβετε, επίσης, αν χρειάζεται περισσότερη βοήθεια.

Θυμηθείτε να πάτε το παιδί σας στα προγραμματισμένα ιατρικά ραντεβού του. Σε κάθε επίσκεψη, ο/η παιδίατρός του θα αξιολογήσει την πρόοδό του και θα σας ρωτήσει για τις παρατηρήσεις σας σχετικά με την ανάπτυξή του.

Αναπτυξιακά ορόσημα

Παρακάτω θα βρείτε πληροφορίες σχετικά με τον τυπικό ρυθμό ανάπτυξης των μωρών και των μικρών παιδιών. Ακολουθούν παραδείγματα αναπτυξιακών οροσήμων για ηλικίες από 1 μήνα έως 6 ετών.

Στην περίπτωση πρόωρου μωρού, είναι σημαντικό να χρησιμοποιείτε τη διορθωμένη ηλικία κατά την παρακολούθηση της ανάπτυξής του μέχρι τα 2 έτη, ώστε όταν παρατηρείτε την ανάπτυξη και πρόοδό του να λαμβάνετε υπόψη την πρόωρη γέννησή του.

ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Ρωτήστε τον/την παιδίατρο του μωρού σας για την πρώιμη παρέμβαση, την ειδική φροντίδα που λαμβάνουν ορισμένα μωρά και παιδιά για να υποστηριχθεί η ανάπτυξή τους.

Στον 1 μήνα (4 εβδομάδες)

Κοινωνικότητα

• Κοιτάζει τον γονέα, ακολουθεί με τα μάτια.
• Εμφανίζει συμπεριφορές αυτό-καθησυχασμού/ αυτο-παρηγοριάς, όπως το να φέρνει τα χέρια στο στόμα.
• Αρχίζει να γίνεται ευερέθιστο όταν βαριέται, ηρεμεί όταν το σηκώνουν ή του μιλούν.
• Κοιτάζει σύντομα διάφορα αντικείμενα.

Γλώσσα

• Κάνει σύντομους, βραχείς φωνηεντικούς ήχους.
• Αντιδρά σε απροσδόκητο ήχο, ησυχάζει ή γυρίζει προς τη φωνή του γονέα.
• Εμφανίζει σημάδια ευαισθησίας στο περιβάλλον (όπως υπερβολικό κλάμα, τρόμο ή υπερβολικά ξαφνικές αντιδράσεις) ή ανάγκη για επιπλέον υποστήριξη στις καθημερινές δραστηριότητες.
• Έχει διαφορετικά είδη κλάματος για την πείνα και την κούραση.

Κίνηση

• Κινεί και τα δύο χέρια και τα δύο πόδια μαζί.
• Σηκώνει το πηγούνι όταν είναι στην κοιλιά.
• Ανοίγει ελαφρά τα δάχτυλα, όταν είναι σε ηρεμία.

Στους 2 μήνες (8 εβδομάδες)

Κοινωνικότητα

• Χαμογελά ως απάντηση.
• Κάνει ήχους που δείχνουν ευτυχία ή δυσαρέσκεια.

Γλώσσα

• Κάνει μικρούς ήχους γουργουρίσματος.

Κίνηση

• Ανοίγει και κλείνει τα χέρια.
• Φέρνει για σύντομο χρονικό διάστημα τα χέρια του μαζί.
• Σηκώνει το κεφάλι και το στήθος, όταν είναι ξαπλωμένο στην κοιλιά.
• Κρατάει το κεφάλι σταθερό, όταν τον κρατάνε σε καθιστή θέση.

Στους 4 μήνες (16 εβδομάδες)

Κοινωνικότητα

• Γελάει δυνατά.
• Ψάχνει τον γονέα ή τον κηδεμόνα του, όταν είναι αναστατωμένο.

Γλώσσα

• Απαντά σε φωνές.
• Κάνει μακρούς ήχους γουργουρίσματος.

Κίνηση

• Στηρίζεται στους αγκώνες και τους καρπούς, όταν είναι μπρούμυτα.
• Αναποδογυρίζει από μπρούμυτα ανάσκελα.
• Διατηρεί τα χέρια χωρίς γροθιές.
• Παίζει με τα δάχτυλα κοντά στο κέντρο του σώματος.
• Πιάνει αντικείμενα.

Στους 6 μήνες (24 εβδομάδες)

Κοινωνικότητα

• Χτυπά ή χαμογελά στη δική του αντανάκλαση.
• Κοιτάζει, όταν τον φωνάζουν.

Γλώσσα

• Μουρμουρίζει/ Βαβίζει, βγάζοντας ήχους όπως «ντα», «γα», «μπα» ή «κα»

Κίνηση

• Κάθεται για λίγο χωρίς στήριξη.
• Αναποδογυρίζει από ανάσκελα μπρούμυτα.
• Περνάει ένα παιχνίδι από το ένα χέρι στο άλλο.
• Συλλέγει μικρά αντικείμενα με τα 4 δάχτυλα για να τα πιάσει.
• Χτυπά μικρά αντικείμενα σε επιφάνεια.

Στους 9 μήνες (36 εβδομάδες)

Κοινωνικότητα

• Χρησιμοποιεί βασικές χειρονομίες (όπως να απλώνει τα χέρια για να τον σηκώσουν ή να κουνάει το χέρι για να πει αντίο).
• Ψάχνει για πεσμένα αντικείμενα.
• Παίζει παιχνίδια, όπως το κρυφτό και τα παλαμάκια.
• Γυρίζει με συνέπεια, όταν ακούει το όνομά του.

Γλώσσα

• Λέει «νταντά» ή «μαμά» χωρίς συγκεκριμένη αναφορά.
• Κοιτάζει γύρω, όταν ακούει πράγματα όπως: «Πού είναι το μπιμπερό σου;» ή «Πού είναι η κουβέρτα σου;».
• Αντιγράφει ήχους που κάνει ο γονέας ή ο κηδεμόνας.

Κίνηση

• Κάθεται σταθερά χωρίς στήριξη.
• Τραβιέται για να σταθεί.
• Μετακινείται εύκολα από καθιστή σε ξαπλωτή θέση.
• Μπουσουλάει στα χέρια και τα γόνατα.
• Πιάνει φαγητό για να φάει.
• Σηκώνει μικρά αντικείμενα με 3 δάχτυλα και τον αντίχειρα.
• Αφήνει σκόπιμα αντικείμενα.
• Χτυπάει αντικείμενα μεταξύ τους.

Στους 12 μήνες (48 εβδομάδες, ή 1 έτος)

Κοινωνικά

• Ψάχνει για κρυμμένα αντικείμενα.
• Μιμείται νέα νοήματα.

Γλώσσα

• Χρησιμοποιεί συγκεκριμένα τις λέξεις «μπαμπάς» ή «μαμά».
• Χρησιμοποιεί 1 λέξη εκτός από «μαμά», «μπαμπάς» ή κάποιο προσωπικό όνομα.
• Ακολουθεί οδηγίες με χειρονομίες, όπως να του δείχνεις και να λες «Δώσε μου (αντικείμενο)».

Κίνηση

• Κάνει τα πρώτα του βήματα.
• Στέκεται χωρίς στήριξη.
• Ρίχνει ένα αντικείμενο μέσα σε ένα ποτήρι.
• Σηκώνει μικρό αντικείμενο με ένα δάκτυλο και τον αντίχειρα.
• Πιάνει φαγητό για να το φάει.

Στους 15 μήνες (60 εβδομάδες, ή 1 ¼ χρόνο)

Κοινωνικότητα

• Μιμείται τα σκαριφήματα/ μουτζουρώνει.
• Πίνει από το ποτήρι χύνοντας ελάχιστο έξω.
• Δείχνει για να ζητήσει κάτι ή για βοήθεια.
• Κοιτάζει γύρω του αφού ακούσει πράγματα όπως "Πού είναι η μπάλα σου;" ή "Πού είναι η κουβέρτα σου;".

Γλώσσα

• Χρησιμοποιεί 3 λέξεις πέραν των ονομάτων.
• Μιλάει σε μια γλώσσα που ακούγεται άγνωστη.
• Ακολουθεί οδηγίες χωρίς να συνοδεύονται από χειρονομίες.

Κίνηση

• Κάθεται για να πάρει ένα αντικείμενο.
• Σέρνεται να ανέβει μερικά σκαλιά.
• Τρέχει.
• Κάνει σημάδια με μολύβι.
• Ρίχνει ένα αντικείμενο μέσα σε ένα δοχείο και το βγάζει έξω.

Στους 18 μήνες (72 εβδομάδες, ή 1½ χρόνο)

Κοινωνικότητα

• Παίζει με άλλους.
• Βοηθάει στο ντύσιμο και ξεντύσιμό του.
• Δείχνει εικόνες σε βιβλίο ή αντικείμενα που το ενδιαφέρουν για να τραβήξει την προσοχή των γονέων.
• Γυρίζει να κοιτάξει τον ενήλικα αν συμβεί κάτι καινούριο.
• Αρχίζει να τρώει με κουτάλι.
• Χρησιμοποιεί λέξεις για να ζητήσει βοήθεια.

Γλώσσα

• Αναγνωρίζει τουλάχιστον 2 μέρη του σώματος.
• Ονομάζει τουλάχιστον 5 γνωστά αντικείμενα.

Κίνηση

• Ανεβαίνει σκαλιά με δύο πόδια ανά σκαλί, όταν τον κρατάνε από το χέρι.
• Κάθεται σε μια μικρή καρέκλα.
• Κουβαλάει παιχνίδι, ενώ περπατά.
• Ζωγραφίζει αυθόρμητα.
• Πετάει μια μικρή μπάλα σε απόσταση λίγων μέτρων, ενώ στέκεται.

Στους 24 μήνες (2 χρόνια)

Κοινωνικότητα

• Παίζει δίπλα σε άλλα παιδιά.
• Βγάζει μερικά ρούχα.
• Μαζεύει καλά με το κουτάλι.

Γλώσσα

• Χρησιμοποιεί τουλάχιστον 50 λέξεις.
• Συνδυάζει 2 λέξεις σε σύντομη φράση ή πρόταση.
• Ακολουθεί οδηγίες δύοσταδίων.
• Ονομάζει τουλάχιστον 5 μέρη του σώματος.
• Μιλάει με λέξεις που είναι περίπου 50% κατανοητές από αγνώστους.

Κίνηση

• Κλωτσάει μια μπάλα.
• Πηδάει από το έδαφος και με τα δύο πόδια.
• Τρέχει συντονισμένα.
• Σκαρφαλώνει σε μια σκάλα σε παιδική χαρά.
• Στοιβάζει αντικείμενα.
• Γυρίζει σελίδες βιβλίου.
• Χρησιμοποιεί τα χέρια για να γυρίζει αντικείμενα όπως κουμπιά, παιχνίδια ή καπάκια.
• Ζωγραφίζει γραμμές.

Στα 2½ χρόνια

Κοινωνικότητα

• Ουρεί σε γιογιό ή τουαλέτα.
• Πιάνει το φαγητό με πιρούνι.
• Πλένει και σκουπίζει τα χέρια.
• Εμπλέκεται ολοένα και περισσότερο σε φανταστικό παιχνίδι.
• Προσπαθεί να τραβήξει την προσοχή των γονιών λέγοντας, "Κοίτα με!".

Γλώσσα

• Χρησιμοποιεί σωστά τις αντωνυμίες.

Κίνηση

• Ανεβαίνει σκαλιά, εναλλάσσοντας τα πόδια.
• Τρέχει καλά χωρίς να πέφτει.
• Αντιγράφει μια κάθετη γραμμή.
• Κρατάει το μολύβι με τον αντίχειρα και τα δάχτυλα αντί με τη γροθιά.
• Πιάνει μεγάλες μπάλες.

Στα 3 χρόνια

Κοινωνικότητα

• Μπαίνει στο μπάνιο και ουρεί μόνο του.
• Φοράει παλτό, ζακέτα ή πουκάμισο χωρίς βοήθεια.
• Τρώει χωρίς βοήθεια.
• Δημιουργεί φανταστικά παιχνίδια.
• Παίζει καλά με άλλους και μοιράζεται.

Γλώσσα

• Χρησιμοποιεί προτάσεις τριών λέξεων.
• Μιλά με λέξεις κατανοητές από αγνώστους στο 75% των περιπτώσεων.
• Λέει μια ιστορία από βιβλίο ή τηλεόραση.
• Συγκρίνει πράγματα χρησιμοποιώντας λέξεις όπως «μεγαλύτερο» ή «μικρότερο».
• Καταλαβαίνει προθέσεις όπως «πάνω» ή «κάτω».

Κινητικότητα

• Κάνει ποδήλατο με τρίκυκλο.
• Ανεβαίνει και κατεβαίνει από καναπέ ή καρέκλα.
• Πηδάει μπροστά.
• Ζωγραφίζει έναν μόνο κύκλο.
• Ζωγραφίζει ένα άτομο με κεφάλι και 1 άλλο μέρος του σώματος.
• Κόβει με παιδικό ψαλίδι.

Στα 4 χρόνια

Κοινωνικότητα

• Μπαίνει στο μπάνιο και κάνει κενώσεις μόνο του.
• Βουρτσίζει τα δόντια.
• Ντύνεται και ξεντύνεται χωρίς μεγάλη βοήθεια.
• Εμπλέκεται σε φανταστικά παιχνίδια.

Γλώσσα

• Απαντά σε ερωτήσεις όπως «Τι κάνεις όταν κρυώνεις;» ή «Τι κάνεις όταν νυστάζεις;».
• Χρησιμοποιεί προτάσεις τεσσάρων λέξεων.
• Μιλά με λέξεις που είναι 100% κατανοητές από αγνώστους.
• Ζωγραφίζει αναγνωρίσιμες εικόνες.
• Ακολουθεί απλούς κανόνες, όταν παίζει επιτραπέζιο παιχνίδι ή παιχνίδι με κάρτες.
• Λέει στους γονείς μια ιστορία από ένα βιβλίο.

Κινητικότητα

• Πηδάει σε ένα πόδι.
• Ανεβαίνει σκάλες εναλλάσσοντας τα πόδια χωρίς βοήθεια.
• Ζωγραφίζει ένα άτομο με τουλάχιστον τρία μέρη του σώματος.
• Ζωγραφίζει έναν απλό σταυρό.
• Ξεκουμπώνει και κουμπώνει μεσαίου μεγέθους κουμπιά.
• Κρατάει το μολύβι με τον αντίχειρα και τα δάχτυλα αντί με τη γροθιά

Στα 5 και 6 χρόνια

Κοινωνικότητα

• Ακολουθεί απλές οδηγίες.
• Ντύνεται με ελάχιστη βοήθεια.

Γλώσσα

• Έχει καλές γλωσσικές δεξιότητες.
• Μπορεί να μετρήσει μέχρι το 10.
• Ονομάζει 4 ή περισσότερα χρώματα.

Κινητικότητα

• Ισορροπεί σε ένα πόδι.
• Πηδά και χοροπηδά.
• Μπορεί να δέσει κόμπο.
• Ζωγραφίζει ένα άτομο με τουλάχιστον 6 μέρη του σώματος.
• Γράφει κάποια γράμματα και αριθμούς.
• Μπορεί να αντιγράψει ένα τετράγωνο και ένα τρίγωνο.

Στην σχολική ηλικία

Συνεχιζόμενα ζητήματα που μπορεί να αντιμετωπίσει το παιδί σας

Καθώς τα πρόωρα μωρά μεγαλώνουν, κάποια από αυτά μπορεί να αντιμετωπίζουν συνεχιζόμενα σωματικά προβλήματα (όπως άσθμα ή εγκεφαλική παράλυση). Μπορεί, επίσης, να αντιμετωπίζουν αναπτυξιακές προκλήσεις (όπως δυσκολίες στη συγκέντρωση ή έλλειψη του κινητικού ελέγχου). Αυτό ισχύει ιδιαίτερα για μωρά που ήταν πολύ μικρά κατά τη γέννηση.

Μόλις το παιδί σας φτάσει σε σχολική ηλικία, είναι σημαντικό να συνεργαστείτε στενά με τον δάσκαλό του και το υπόλοιπο προσωπικό του σχολείου για να εντοπίσετε τυχόν προβλήματα. Μπορούν, επίσης, να σας βοηθήσουν να βρείτε τους κατάλληλους πόρους για υποστήριξη.

Αν το σχολείο δεν διαθέτει τους πόρους που χρειάζεται το παιδί σας, οι δάσκαλοί του μπορούν να σας βοηθήσουν να βρείτε τοπικές ομάδες ή προγράμματα που θα το βοηθήσουν να τα πάει καλά στο σχολείο. Οι δάσκαλοι και η ομάδα υγείας του παιδιού σας είναι αφοσιωμένοι στο να σας βοηθήσουν να καλύψετε όλες τις αναγκαίες αναπτυξιακές και εκπαιδευτικές ανάγκες του.

Όλα τα παιδιά μουρμουρίζουν και βαβίζουν πριν αρχίσουν να λένε πραγματικές λέξεις. Όλα τα παιδιά θα σηκωθούν όρθια πριν αρχίσουν να περπατούν. Είμαστε σίγουροι ότι τα παιδιά αναπτύσσονται σύμφωνα με αυτά τα μοτίβα. Ωστόσο, τα παιδιά μπορεί να φτάσουν σε αυτά τα στάδια με διαφορετικούς τρόπους και σε διαφορετικούς χρόνους. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα, αν έχουν γεννηθεί πρόωρα.

Η ανάπτυξη του παιδιού σας

Αφιερώστε λίγο χρόνο να σκεφτείτε την ανάπτυξη του παιδιού σας και απαντήστε στις παρακάτω ερωτήσεις. Επικοινωνήστε με τον/την παιδίατρο του παιδιού σας, αν έχετε οποιεσδήποτε ερωτήσεις σχετικά με την ανάπτυξή του.

• Πώς προτιμά να επικοινωνεί το παιδί μου;
• Πώς μου δείχνει τι σκέφτεται και τι αισθάνεται;
• Πώς προτιμά το παιδί μου να εξερευνά τη χρήση του σώματός του;
• Προτιμά να χρησιμοποιεί τα δάχτυλα και τα χέρια του (μικρούς μύες);
• Προτιμά να χρησιμοποιεί τα χέρια και τα πόδια του (μεγάλους μύες);
• Πώς αντιδρά το παιδί μου σε νέες καταστάσεις; (Ενσωματώνει αμέσως τις νέες συνθήκες; Προτιμά να περιμένει και να κοιτάξει γύρω του πριν αισθανθεί ασφάλεια;)
• Πώς αρέσει να εξερευνά στο παιδί μου;
• Τι δραστηριότητες και τι αντικείμενα τραβούν το ενδιαφέρον του παιδιού μου; Τι σημαίνουν για εκείνο;
• Ποιες είναι οι δυνατότητες του παιδιού μου;
• Σε ποιους τομείς χρειάζεται το παιδί μου περισσότερη υποστήριξη;