Τα θεμέλια της υγιούς αυτοεκτίμησης στα παιδιά

Η αυτοεκτίμηση είναι ο τρόπος με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε τον εαυτό μας. Παίζει κεντρικό ρόλο στο κίνητρο και τις επιδόσεις ενός παιδιού στο σχολείο, στις κοινωνικές σχέσεις και στην ικανότητά του να αντιμετωπίζει τις αποτυχίες (ανθεκτικότητα).

Η αυτοεκτίμηση ενός παιδιού διαμορφώνεται από τις δικές του σκέψεις και συναισθήματα σχετικά με την ικανότητά του να πετύχει με τρόπους που έχουν σημασία για το ίδιο. Επίσης, επηρεάζεται από τις αντιλήψεις και τις προσδοκίες σημαντικών ανθρώπων στη ζωή του. Αυτό περιλαμβάνει το πώς το αντιλαμβάνονται και πώς του συμπεριφέρονται οι γονείς, δάσκαλοι και φίλοι.

Όσο περισσότερο η εικόνα που έχει ένα παιδί για τον εαυτό του πλησιάζει τον ιδανικό εαυτό του (πώς θα ήθελε να είναι), τόσο υψηλότερη είναι η αυτοεκτίμησή του.

12 χαρακτηριστικά που χρειάζεται να αναπτύξει το παιδί σας για υγιή αυτοεκτίμηση

Ακολουθούν μερικά από τα δομικά στοιχεία που συμβάλλουν στην υγιή αυτοεκτίμηση:

1. Αίσθημα ασφάλειας

Το παιδί σας θα πρέπει να νιώθει ασφαλές με τον εαυτό του και το μέλλον του («Τι θα γίνω εγώ;»)

1. Το αίσθημα του ανήκειν

Το παιδί σας χρειάζεται να νιώθει αποδεκτό και αγαπημένο από τους άλλους. Αυτό ξεκινά από την οικογένειά του και στη συνέχεια επεκτείνεται σε ομάδες, όπως φίλοι, συμμαθητές, αθλητικές ομάδες, θρησκευτικές κοινότητες, ακόμη και σε μια γειτονιά ή κοινότητα. Χωρίς αυτή την αποδοχή ή την ταυτότητα της ομάδας, μπορεί να νιώσει απόρριψη, μοναξιά, και χωρίς σκοπό.

1. Αίσθημα σκοπού

Το παιδί σας θα πρέπει να έχει στόχους που του δίνουν σκοπό και κατεύθυνση. Οι στόχοι μπορούν να παρέχουν έναν τρόπο για να κατευθύνει την ενέργειά του προς την επίτευξη και την αυτοέκφραση. Εάν λείπει αυτό το αίσθημα σκοπού, μπορεί να νιώσει πλήξη, αποπροσανατολισμό ή δυσαρέσκεια, όταν το πιέζουν να ακολουθήσει συγκεκριμένες κατευθύνσεις.

1. Αίσθημα προσωπικής ικανότητας και περηφάνιας

Το παιδί σας θα πρέπει να νιώθει σίγουρο για την ικανότητά του να αντιμετωπίζει τις προκλήσεις στη ζωή του. Ένα αίσθημα προσωπικής ικανότητας αναπτύσσεται, όταν το παιδί σας έχει επιτυχημένες εμπειρίες με:

• την ανεξάρτητη επίλυση προβλημάτων, και
• το να είναι δημιουργικό και να βλέπει αποτελέσματα από τις προσπάθειές του.

Ορίστε κατάλληλες προσδοκίες, όχι πολύ χαμηλές ούτε πολύ υψηλές, για το παιδί σας. Αυτό το βοηθά να αναπτύξει ικανότητα και αυτοπεποίθηση. Αν το υπερπροστατεύετε, θα εξαρτάται υπερβολικά από εσάς. Αν οι προσδοκίες είναι τόσο υψηλές που ποτέ δεν τα καταφέρνει, μπορεί να αισθανθεί αδύναμο και ανίκανο.

1. Αίσθημα εμπιστοσύνης

Το παιδί σας χρειάζεται να αισθάνεται εμπιστοσύνη σε εσάς και τον εαυτό του. Για να το πετύχετε αυτό, πρέπει να τηρείτε τις υποσχέσεις σας, να είστε υποστηρικτικοί και να δίνετε στο παιδί σας ευκαιρίες να είναι αξιόπιστο. Αυτό σημαίνει να εμπιστεύεστε το παιδί σας και να του συμπεριφέρεστε σαν ειλικρινές άτομο.

1. Αίσθημα ευθύνης

Δώστε στο παιδί σας την ευκαιρία να δείξει τι μπορεί να κάνει. Επιτρέψτε του να αναλάβει εργασίες χωρίς να το ελέγχετε συνεχώς. Αυτό δείχνει εμπιστοσύνη από τη μεριά σας, ένα είδος «απελευθέρωσης» δείχνοντάς του ότι το εμπιστεύεστε.

1. Αίσθημα συνεισφοράς

Το παιδί σας χρειάζεται να αναπτύξει μια αίσθηση σημαντικότητας και δέσμευσης. Βοηθήστε το, προσφέροντάς του ευκαιρίες να συμμετέχει και να συνεισφέρει με ουσιαστικό τρόπο σε δραστηριότητες. Να του δείχνετε ότι πραγματικά μετράει.

1. Αίσθηση πραγματικών επιλογών και αποφάσεων

Το παιδί σας θα νιώθει ότι ελέγχει καλύτερα τα γεγονότα, όταν μπορεί να παίρνει ή να επηρεάζει αποφάσεις που θεωρεί σημαντικές. Αυτές οι επιλογές και αποφάσεις πρέπει να είναι κατάλληλες για την ηλικία του και τις ικανότητές του, καθώς και για τις αξίες της οικογένειάς του.

1. Αίσθηση αυτοπειθαρχίας και αυτοελέγχου

Καθώς το παιδί σας προσπαθεί να αποκτήσει μεγαλύτερη ανεξαρτησία, χρειάζεται και θέλει να νιώθει ότι μπορεί να τα καταφέρει μόνο του. Δώστε του προσδοκίες, οδηγίες και ευκαιρίες να δοκιμάσει τον εαυτό του. Αυτό του επιτρέπει να σκέφτεται και να λύνει προβλήματα. Του επιτρέπει, επίσης, να σκέφτεται τις συνέπειες των πράξεων που μπορεί να επιλέξει. Αυτού του είδους η αυτογνωσία είναι κρίσιμη για τη μελλοντική του ανάπτυξη.

1. Αίσθηση ενθάρρυνσης, υποστήριξης και ανταμοιβής

Πέρα από την επίτευξη στόχων, το παιδί σας χρειάζεται, επίσης, θετική ανατροφοδότηση και αναγνώριση. Αυτό του δίνει το μήνυμα ότι τα πάει καλά και ότι οι προσπάθειές του αναγνωρίζονται.

Ενθαρρύνετε και επαινείτε το παιδί σας όχι μόνο για την επίτευξη ενός συγκεκριμένου στόχου, αλλά και για τις προσπάθειές του. Φροντίστε να αναγνωρίζετε ακόμα και τις μικρές αλλαγές και βελτιώσεις. («Μου αρέσει που περίμενες τη σειρά σου», «Καλή προσπάθεια, βλέπω ότι προσπαθείς περισσότερο», «Μπράβο!») Δώστε του ανατροφοδότηση το συντομότερο δυνατό. Αυτό θα ενισχύσει την αυτοεκτίμησή του και θα το βοηθήσει να συσχετίσει τα σχόλιά σας με τη δραστηριότητα στην οποία αναφερόσασταν.

1. Αίσθηση της αποδοχής των λαθών και της αποτυχίας

Το παιδί σας πρέπει να νιώθει άνετα, όχι ηττημένο, όταν κάνει λάθη ή αποτυγχάνει. Εξηγήστε του ότι αυτές οι αναποδιές είναι ένα φυσιολογικό κομμάτι της ζωής και της μάθησης, και ότι μπορεί να μάθει από αυτές.

Προσφέρετε υποστηρικτική, εποικοδομητική ανατροφοδότηση και αναγνώριση της προσπάθειάς του. Αυτό μπορεί να βοηθήσει να να μειωθούν συναισθήματα αποτυχίας, ενοχής ή ντροπής που μπορεί να νιώθει, δίνοντάς του κίνητρα και ελπίδα. Χρησιμοποιήστε παραδείγματα από την καθημερινή ζωή για να αποδείξετε αυτές τις δεξιότητες. Αν εσείς οι ίδιοι κάνετε κάποιο λάθος, μοιραστείτε τι συνέβη με το παιδί σας για να δει πώς το ξεπερνάτε.

1. Αίσθηση της οικογενειακής αυτοεκτίμησης

Η αυτοεκτίμηση του παιδιού σας αναπτύσσεται πρώτα μέσα στην οικογένεια. Έτσι, επηρεάζεται σε μεγάλο βαθμό από τα συναισθήματα και τις αντιλήψεις που έχει η οικογένεια για τον εαυτό της. Λάβετε υπόψη ότι οι θετικές οικογενειακές σχέσεις είναι θεμελιώδεις για την αυτοεκτίμηση. Μπορεί να ενισχυθεί με πολλούς τρόπους. Αυτό περιλαμβάνει τη συμμετοχή σε κοινωνικές δραστηριότητες, τη γνωριμία με την οικογενειακή ιστορία και τους προγόνους ή τη φροντίδα για άλλα μέλη της οικογένειας.

Οι οικογένειες που τα πηγαίνουν καλύτερα εστιάζουν στις δυνατότητες κάθε μέλους. Αποφεύγουν την υπερβολική κριτική και υπερασπίζονται ο ένας τον άλλον εκτός του οικογενειακού περιβάλλοντος. Πιστεύουν και εμπιστεύονται ο ένας τον άλλον και σέβονται τις ατομικές τους διαφορές. Επιπλέον, δείχνουν την αγάπη τους ο ένας για τον άλλον και βρίσκουν χρόνο να είναι μαζί, είτε για να γιορτάσουν αργίες και ειδικές εκδηλώσεις, είτε απλώς για να περάσουν ευχάριστο χρόνο μαζί.

Μην ξεχνάτε ότι…

Για περισσότερες συμβουλές σχετικά με τρόπους υποστήριξης μιας υγιούς αίσθησης αυτοεκτίμησης στο παιδί σας, συζητήστε με τον/την παιδίατρό σας.