Πώς να κάνετε μπάνιο το μωρό σας

By: Dipesh Navsaria, MPH, MSLIS, MD, FAAP

Το μπάνιο του μωρού σας είναι μια εμπειρία που πολλοί γονείς θεωρούν πολύτιμη. Είναι μια πολύ καλή στιγμή για να δεθείτε, χωρίς περισπασμούς, καθώς το πιο μικρό μέλος της οικογένειας απολαμβάνει την αίσθηση του ζεστού νερού στο δέρμα του. Ωστόσο, αυτή η συνηθισμένη γονεϊκή τελετουργία συνοδεύεται συχνά από ερωτήσεις/απορίες, και κάποιες φορές άγχος, σχετικά με το πότε και το πώς θα κάνουμε το μωρό μπάνιο επιτυχημένα.

Ακολουθούν κάποιες συχνές ερωτήσεις από γονείς για θέματα που αφορούν στον χρόνο που θα πρέπει να διαρκεί το μπάνιο του μωρού, τη συχνότητα, την ασφάλεια κ.α.

Πότε θα πρέπει να κάνετε για πρώτη φορά μπάνιο το νεογνό;

Τα τελευταία χρόνια έχει αλλάξει η χρονική στιγμή που θα πρέπει να κάνει για πρώτη φορά μπάνιο το μωρό σας. Ενώ στα περισσότερα μαιευτήρια συνήθιζαν να κάνουν μπάνιο τα μωρά μέσα σε μία ή δύο ώρες από τη γέννηση, πολλά από αυτά αλλάζουν την πολιτική τους.

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (WHO) συνιστά την καθυστέρηση του πρώτου μπάνιου του νεογνού έως και 24 ώρες μετά την γέννηση – ή οι γονείς ή το νοσηλευτικό προσωπικό να περιμένουν τουλάχιστον 6 ώρες, αν για λόγους κουλτούρας είναι αδύνατη η αναμονή μίας ολόκληρης ημέρας.

Πρώτο μπάνιο του νεογνού: προς τι η αναμονή;

Παρακάτω ακολουθούν μερικοί λόγοι για τους οποίους συνιστάται σήμερα η καθυστέρηση του πρώτου μπάνιου ενός νεογνού:

• Θερμοκρασία σώματος και σάκχαρο στο αίμα: Ταν νεογνά που κάνουν αμέσως μπάνιο μπορεί να έχουν περισσότερες πιθανότητες να κρυώσουν ή να εμφανίσουν υποθερμία. Ακόμα και το ελάχιστο στρες που μπορεί να προκληθεί από το πρόωρο μπάνιο μπορεί, επίσης, να προκαλέσει σε ορισμένα νεογνα πτώση του επιπέδου σακχάρου στο αίμα (υπογλυκαιμία).
• Δεσμός μητέρας-βρέφους και θηλασμός: Αν κάνετε το νεογνό μπάνιο πολύ νωρίς, είναι πιθανό να θέσετε εμπόδια στη διαδικασία δέρμα με δέρμα μητέρας-βρέφους, τον δεσμό μητέρας-βρέφους και την επιτυχία του πρόωρου θηλασμού. Μία μελέτη έδειξε αύξηση 166% στην επιτυχία του θηλασμού στο νοσοκομείο μετά την εφαρμογή της 12ωρης καθυστέρησης για το πρώτο μπάνιο του βρέφους σε σύγκριση με όσα νεογνά έκαναν μπάνιο μέσα στις πρώτες δύο ώρες ζωής.
• Ξηρό δέρμα: Το εμβρυϊκό σμήγμα, μια κηρώδης λευκή ουσία που καλύπτει το δέρμα του εμβρύου πριν τη γέννησή του, λειτουργεί ως φυσική ενυδατική κρέμα και μπορεί να έχει αντιβακτηριδιακές ιδιότητες. Η Αμερικανική Ακαδημία Παιδιατρικής (American Academy of Pediatrics) συμβουλεύει ότι είναι ό,τι καλύτερο να αφήσετε για λίγο το εμβρυϊκό σμήγμα πάνω στο δέρμα του νεογέννητου για να αποτρέψετε την ξήρανση του ευαίσθητου δέρματός του. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό για τα πρόωρα νεογνά μιας και το δέρμα τους είναι εξαιρετικά επιρρεπές σε τραυματισμούς.

Σημείωση: Τα μωρά των μητέρων με HIV ή ηπατίτιδα θα εξακολουθούν να κάνουν μπάνιο μετά τον αρχικό θηλασμό, προκειμένου να μειωθεί ο κίνδυνος μόλυνσης για το προσωπικό του νοσοκομείου και τα μέλη της οικογένειας.

Πόσο συχνά από τη στιγμή που είναι σπίτι χρειάζονται τα νεογνά μπάνιο;

Τα νεογέννητα δεν χρειάζονται μπάνιο κάθε μέρα. Σπάνια ιδρώνουν ή λερώνονται αρκετά για να χρειαστούν τόσο συχνά μπάνιο. Τρία μπάνια την εβδομάδα κατά τη διάρκεια του πρώτου έτους του μωρού μπορεί να είναι αρκετά. Το πολύ συχνό μπάνιο προκαλεί ξηροδερμία στο μωρό.

Μπορώ να κάνω μπάνιο στο βρέφος πριν πέσει ο ομφάλιος λώρος;

Να κάνετε μπάνιο στο νεογέννητό σας με σφουγγάρι μόνο μέχρι να πέσει το κολόβωμα του ομφάλιου λώρου, που συνήθως συμβαίνει μία ή δύο εβδομάδες μετά την γέννησή του. Αν παραμείνει πέραν αυτής της περιόδου, ενδέχεται να υπάρχουν άλλα ζητήματα και θα πρέπει να συμβουλευτείτε τον γιατρό του μωρού σας. (Διαβάστε επίσης "Φροντίδα του ομφάλιου λώρου στα νεογέννητα.")

Πώς να κάνετε μπάνιο το βρέφος σας με σφουγγάρι

Το μπάνιο ενός νεογνού με τη χρήση σφουγγαριού είναι όπως ένα κανονικό μπάνιο, με τη διαφορά ότι δεν βάζετε το μωρό σας στο νερό.

Συμβουλές για την ασφάλεια του μπάνιου με σφουγγάρι:

• Πριν ξεκινήσετε, να έχετε έτοιμα όλα όσα θα χρειαστείτε. Να έχετε μια λεκάνη με νερό, μια υγρή πετσέτα που έχει ξεπλυθεί με νερό χωρίς σαπούνι, μια στεγνή πετσέτα, και ο,τιδήποτε άλλο μπορεί να χρειαστείτε κοντά σας πριν ξεκινήσετε.
• Ξαπλώστε το μωρό σας σε επίπεδη επιφάνεια που είναι άνετη και για τους δυο σας—μια αλλαξιέρα, ένα κρεβάτι, το πάτωμα ή ο πάγκος δίπλα στον νιπτήρα. Καλύψτε τις σκληρές επιφάνειες με κουβέρτα ή μια χνουδωτή πετσέτα. Αν το μωρό σας βρίσκεται σε επιφάνεια πάνω από το πάτωμα, να χρησιμοποιείτε πάντα ιμάντα ασφαλείας ή να έχετε το ένα χέρι σας πάνω του για να αποφύγετε την πτώση.
• Ξεκινήστε να πλένετε πρώτα το προσωπάκι του μωρού. Χρησιμοποιήστε την βρεγμένη πετσέτα για να πλύνετε το προσωπάκι του μωρού, προσέχοντας να μην πέσει νερό στα μάτια ή το στόμα. Στη συνέχεια, βουτήξτε την στην λεκάνη με το νερό πριν πλύνετε το υπόλοιπο σώμα του, και στο τέλος πλένετε την περιοχή της πάνας.
• Διατηρήστε το μωρό σας ζεστό. Κατά τη διάρκεια του μπάνιου με το σφουγγάρι, τυλίξτε το βρέφος με μια στεγνή πετσέτα και να έχετε ακάλυπτα μόνο τα μέρη του σώματος που πλένετε εκείνη τη στιγμή. Ιδιαίτερη προσοχή να δώσετε στις πτυχές κάτω από τα χέρια, πίσω από τα αυτιά, γύρω από τον λαιμό και ιδιαίτερα, αν είναι κοριτσάκι, στην περιοχή των γεννητικών οργάνων.

Πότε είναι έτοιμο το μωρό για ένα κανονικό μπάνιο;

Μόλις επουλωθεί η ομφαλική περιοχή, μπορείτε να δοκιμάσετε να τοποθετήσετε το μωρό σας απευθείας στο νερό. Τα πρώτα τους μπάνια θα πρέπει να είναι όσο το δυνατόν πιο απαλά και σύντομα. Ίσως να διαμαρτύρονται λίγο (αν αυτό συμβεί επιστρέψτε στο μπάνιο με σφουγγάρι για μία ή δύο εβδομάδες, και μετά δοκιμάστε ξανά το κανονικό μπάνιο). Τα μωρά, συνήθως δείχνουν τα ίδια πότε είναι έτοιμα.

Συμβουλές για την ασφάλεια του μωρού όταν κάνει μπάνιο στην μπανιέρα ή στον νιπτήρα:

• Χρησιμοποιήστε μια ασφαλή μπανιέρα για βρέφη. Η Επιτροπή Ασφάλειας Καταναλωτικών Προϊόντων των ΗΠΑ συνιστά μια σκληρή πλαστική μπανιέρα για μωρά, με κεκλιμένη, ανάγλυφη επιφάνεια που εμποδίζει το μωρό να γλιστρήσει. Χρησιμοποιείστε μόνο μια μπανιέρα για βρέφη που κατασκευάστηκε από τις 2 Οκτωβρίου 2017 και μετά, ώστε να πληροί τα τρέχοντα πρότυπα ασφαλείας. Κάποιοι γονείς το βρίσκουν ευκολότερο να κάνουν μπάνιο σε ένα νεογέννητο μωρό μέσα σε μπανιέρα, μια πλαστική λεκάνη επενδυμένη με καθαρή πετσέτα, ή σε έναν νεροχύτη. (Σημείωση: Να είστε ιδιαίτερα προσεκτικοί αν χρησιμοποιείτε νεροχύτη, ο οποίος μπορεί να γλιστράει και να προεξέχουν οι βρύσες και οι λαβές. Επίσης, κρατήστε τη βρύση κλειστή όσο το μωρό σας είναι μέσα στο νερό. Δείτε «Έλεγχος της θερμοκρασίας του νερού» παρακάτω.)
• Αποφύγετε τη χρήση καθισμάτων μπάνιου. Αυτά τα καθίσματα παρέχουν υποστήριξη, ώστε ένα παιδί να μπορεί να καθίσει όρθιο σε μια μπανιέρα ενήλικα. Δυστυχώς, όμως, μπορούν εύκολα να ανατραπούν. Ένα παιδί μπορεί να πέσει στο νερό του μπάνιου και να πνιγεί.
• Χρησιμοποιήστε την επίβλεψη με την αφή. Να έχετε μια πετσέτα και άλλα είδη μπάνιου κοντά σας, ώστε να μπορείτε διαρκώς να κρατάτε με το χέρι σας το μωρό. Εάν ξεχάσατε κάτι ή πρέπει να απαντήσετε στο τηλέφωνο ή να ανοίξετε την πόρτα κατά τη διάρκεια του μπάνιου, θα πρέπει να πάρετε το μωρό μαζί σας.
• Ξεκινήστε να εξασκείτε την ασφάλεια του βρέφους στο νερό τώρα. Ποτέ μην αφήνετε το μωρό μόνο στο μπάνιο, ούτε για μια στιγμή. Οι περισσότεροι θάνατοι από πνιγμό παιδιών μέσα στο σπίτι συμβαίνουν σε μπανιέρες, και πάνω από το ήμισυ των θανάτων σε μπανιέρες αφορούν παιδιά ηλικίας κάτω του ενός έτους.
• Ελέγξτε τη θερμοκρασία του νερού. Γεμίστε τη λεκάνη με 5 εκατοστά χλιαρού νερού —όχι ζεστού— όπως το αισθάνεστε στο εσωτερικό του καρπού ή του αγκώνα σας. Αν κάνετε μπάνιο στο μωρό σας στον νεροχύτη, κλείστε τη βρύση πριν τοποθετήσετε το παιδί στο στάσιμο νερό. Ποτέ μην κάνετε μπάνιο στο μωρό σας σε τρεχούμενο νερό, και μην χρησιμοποιείτε ψεκαστήρα συνδεδεμένο με τη βρύση. Η θερμοκρασία του νερού μπορεί να μεταβάλλεται καθώς κινείται μέσα στους σωλήνες του σπιτιού σας, και ακόμα και μικρές αλλαγές μπορούν να προκαλέσουν εγκαύματα.

Η Αμερικανική Ακαδημία Παιδιατρικής συνιστά η πιο ζεστή θερμοκρασία της βρύσης να μην ξεπερνά τους 48 βαθμούς Κελσίου, για να αποφεύγονται εγκαύματα. Σε πολλές περιπτώσεις, μπορείτε να προσαρμόσετε τη ρύθμιση του θερμοσίφωνα ώστε να μην υπερβαίνει αυτή τη θερμοκρασία. Το πολύ ζεστό νερό της βρύσης μπορεί εύκολα να προκαλέσει αρκετά σοβαρά εγκαύματα που να απαιτούν επίσκεψη στο νοσοκομείο ή ακόμα και χειρουργική επέμβαση. Στην πραγματικότητα, τα εγκαύματα από ζεστό νερό είναι η κύρια αιτία εγκαυμάτων μεταξύ βρεφών και μικρών παιδιών.

• Διατηρείστε ζεστό το μωρό. Μόλις βγάλετε τα ρούχα του μωρού σας, βάλτε το αμέσως μέσα στο νερό για να μην κρυώσει. Χρησιμοποιήστε το ένα χέρι σας για να υποστηρίξετε το κεφάλι και το άλλο για να το εμβαπτίσετε μέσα, πρώτα τα πόδια. Μιλήστε στο μωρό ενθαρρυντικά, και απαλά χαμηλώστε το υπόλοιπο του σώματός του μέχρι να μπει στην μπανιέρα. Το μεγαλύτερο μέρος του σώματος αλλά και το πρόσωπο θα πρέπει να βρίσκεται πάνω από το νερό για ασφάλεια, επομένως θα χρειαστεί να ρίχνετε συχνά ζεστό νερό στο σώμα του ώστε να το κρατάτε ζεστό.
• Χρησιμοποιήστε το σαπούνι με φειδώ. Τα σαπούνια μπορούν να αφυδατώσουν το δερματάκι του μωρού σας. Αν χρειάζεστε καθαριστικό για πολύ λερωμένες περιοχές, χρησιμοποιήστε μόνο ήπια σαπούνια με ουδέτερο pH και χωρίς πρόσθετα. Ξεπλύνετε αμέσως το σαπούνι από το δέρμα. Πλύνετε τα μαλλιά του μωρού δύο ή τρεις φορές την εβδομάδα χρησιμοποιώντας ήπιο σαμπουάν ή αφρόλουτρο.
• Μπορεί να παρατηρήσετε μερικά φολιδωτά σημεία στο τριχωτό της κεφαλής του μωρού σας. Πρόκειται για τη νινίδα ή σμηγματόροια του τριχωτού της κεφαλής ―μια ακίνδυνη κατάσταση που εμφανίζεται σε πολλά βρέφη. Μπορείτε να απαλύνετε τα φολιδωτά σημεία με μια μαλακή βούρτσα ενώ το λούζετε στην μπανιέρα, αλλά μπορείτε επίσης να μην κάνετε κάτι και να την αφήσετε, αν δεν σας ενοχλεί. Το πιο πιθανό είναι να μην ενοχλεί το μωρό σας, και να υποχωρήσει μόνη της.
• Καθαρίστε απαλά. Χρησιμοποιείστε ένα μαλακό ύφασμα για να πλύνετε το πρόσωπο και τα μαλλιά του μωρού σας, φροντίζοντας να μην τρίβετε ή τραβάτε το δέρμα. Κάντε απαλό μασάζ σε ολόκληρο το τριχωτό της κεφαλής τους, συμπεριλαμβανομένης της περιοχής των μαλακών σημείων. Όταν ξεπλένετε το σαμπουάν από το κεφάλι του μωρού, βάλτε το χέρι σας στο μέτωπό του ώστε ο αφρός να τρέχει προς τις δυο πλευρές και όχι στα μάτια του. Αν μπει λίγος αφρός στα μάτια του, χρησιμοποιήστε το υγρό πετσετάκι για να τα σκουπίσετε με καθαρό χλιαρό νερό. Πλύνετε το υπόλοιπο του σώματος από πάνω προς τα κάτω.
• Διασκεδάστε στην μπανιέρα. Αν στο μωρό σας αρέσει το μπάνιο, δώστε του λίγο περισσότερο χρόνο να πλατσουρίσει και να παίξει στο νερό. Όσο περισσότερο διασκεδάζει στο νερό, τόσο λιγότερο θα φοβάται το νερό. Το μπάνιο θα πρέπει να είναι μια πολύ χαλαρωτική εμπειρία, γι’ αυτό μην βιάζεστε να τελειώσει, εκτός αν το μωρό δεν χαίρεται.
• Τα μικρά βρέφη δεν χρειάζονται πραγματικά παιχνίδια για το μπάνιο, εφόσον το να είναι απλά μέσα στο νερό είναι συνήθως αρκετά συναρπαστικό. Όμως, όταν ένα μωρό μεγαλώσει αρκετά για να πηγαίνει στην μπανιέρα, τα παιχνίδια γίνονται απαραίτητα. Δοχεία, επιπλέοντα παιχνίδια, ακόμα και αδιάβροχα βιβλία αποτελούν υπέροχη απασχόληση όσο εσείς καθαρίζετε το μωρό σας.
• Βγείτε έξω και στεγνώστε. Όταν τελειώσει η ώρα του μπάνιου, τυλίξτε αμέσως μια πετσέτα γύρω από το σώμα και το κεφάλι του μωρού σας για να το βοηθήσετε να παραμείνει ζεστό, ενώ είναι ακόμα βρεγμένο. Το μπάνιο ενός μωρού οποιασδήποτε ηλικίας σημαίνει πως θα βραχείτε, επομένως ίσως να θελήσετε να φορέσετε μια πετσετένια ποδιά ή να κρεμάσετε μια πετσέτα στον ώμο σας για να παραμείνετε στεγνοί. Στεγνώστε απαλά το μωρό σας και εφαρμόστε μικρή ποσότητα μιας υποαλλεργικής ενυδατικής κρέμας χωρίς άρωμα αμέσως μετά το μπάνιο για να αποτρέψετε δημιουργία ξηροδερμίας ή εκζέματος.

Θυμηθείτε!

Η γνώση των βασικών στοιχείων μπορεί να κάνει το μπάνιο του βρέφους σας παιχνιδάκι. Απλά βεβαιωθείτε ότι το μωρό σας παραμένει άνετο και ασφαλές κατά τη διάρκεια του μπάνιου – και μην ξεχνάτε να απολαμβάνετε όλες τις ιδιαίτερες στιγμές που το συνοδεύουν!

Περισσότερες πληροφορίες

• 5 Συμβουλές για την ασφάλεια στο μπάνιο για μικρά παιδιά και βρέφη
• Σημάδια και εξανθήματα στα μωρά