Βοηθώντας τους εφήβους γονείς και τα παιδιά τους να χτίσουν ένα υγιές μέλλον

Οι έφηβοι γονείς έχουν πολλά εμπόδια να ξεπεράσουν. Τα παιδιά τους πιθανότατα θα αντιμετωπίσουν μερικά προβλήματα, επίσης. Τα καλά νέα είναι ότι ως παππούς ή γιαγιά, μπορείτε να κάνετε πολλά για να βοηθήσετε. Είναι χρήσιμο να γνωρίζετε τις πιθανές προκλήσεις που μπορεί να αντιμετωπίσει ο έφηβος γονέας Έτσι, μπορείτε να βοηθήσετε το παιδί σας να τις αντιμετωπίσει.

Προκλήσεις που μπορεί να αντιμετωπίσουν οι έφηβοι γονείς

• Η μετάβαση στη γονεϊκή ζωή. Το να γίνεις γονέας δεν είναι εύκολο ακόμα και όταν είσαι ενήλικας με κάποια εμπειρία. Για τους εφήβους, είναι ακόμα πιο δύσκολο, αφού δεν έχουν ολοκληρώσει την ανάπτυξη τους. Ο/Η έφηβος/η μπορεί να νιώθει απομονωμένος/η και να ζηλεύει τους φίλους του/της. Μπορεί να νιώθει ανέτοιμος/η για τη γονεϊκότητα. Μπορεί να ανησυχεί για το μέλλον του/της.
• Η ολοκλήρωση της σχολικής εκπαίδευσης: Οι έφηβες μητέρες είναι λιγότερο πιθανό να αποφοιτήσουν από το λύκειο ή να πάνε στο πανεπιστήμιο. Αυτό μπορεί να έχει αρνητικό αντίκτυπο στο μέλλον τους—και στο μέλλον των παιδιών τους.
• Η εύρεση ασφαλούς και ποιοτικής φροντίδας του παιδιού μπορεί να μην είναι οικονομικά εφικτή.
• Έλλειψη εμπειρίας: Τα παιδιά βιώνουν τη μεγαλύτερη σωματική, συναισθηματική και γνωστική ανάπτυξη κατά τα πρώτα τρία χρόνια της ζωής τους. Αυτό σημαίνει ότι οι αλληλεπιδράσεις που έχουν με τους γονείς και τους κηδεμόνες τους είναι κρίσιμες κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου. Ωστόσο, επειδή οι έφηβοι γονείς είναι νέοι και άπειροι, μπορεί να μην αντιλαμβάνονται πόση επιρροή — θετική ή αρνητική — έχουν στην ανάπτυξη των παιδιών τους.
• Εύρεση εργασίας: Μπορεί να είναι πιο δύσκολο να διατηρήσουν ή να βρουν μια δουλειά που ταιριάζει με τις σχολικές και γονεϊκές τους υποχρεώσεις.
• Εξασφάλιση επαρκούς εισοδήματος: Έρευνες δείχνουν ότι οι έφηβες μητέρες τείνουν να κερδίζουν λιγότερα από τις γυναίκες που κάνουν παιδιά σε μεγαλύτερη ηλικία. Επίσης, είναι πιο πιθανό να βιώσουν φτώχεια.
• Αρνητικές αντιλήψεις: Υπάρχουν ακόμα αρνητικά στερεότυπα γύρω από τους έφηβους γονείς. Οι άνθρωποι τείνουν να βλέπουν τις έφηβες μητέρες ως σεξουαλικά ανεύθυνες και τους έφηβους πατέρες ως αμέτοχους ή απόντες.
• Κατάθλιψη: Μελέτες δείχνουν ότι η εφηβική μητρότητα μπορεί να αυξήσει την πιθανότητα διαταραχών διάθεσης, όπως η κατάθλιψη. Οι έφηβοι πατέρες έχουν, επίσης, περισσότερες πιθανότητες να εμφανίσουν κατάθλιψη. Αυτό πιθανώς οφείλεται εν μέρει, σε παράγοντες όπως η προσαρμογή στον γονεϊκό ρόλο, η προσπάθεια ισορροπίας των υποχρεώσεων και το στρες που προκύπτει στις σχέσεις με τα μέλη της οικογένειας, τους συντρόφους ή/και τους φίλους. Το στρες και η κατάθλιψη μπορούν, επίσης, να θέσουν τους έφηβους γονείς σε κίνδυνο για κατάθλιψη.
• Επαναλαμβανόμενες γέννες: Περίπου το 17% των παιδιών που γεννιούνται από εφήβους είναι επαναλαμβανόμενες γέννες. Το να έχουν περισσότερα από ένα παιδιά ως έφηβοι μπορεί να εντείνει τις προκλήσεις της ολοκλήρωσης της σχολικής εκπαίδευσης, της απόκτησης αρκετών χρημάτων και της εύρεσης ποιοτικής φροντίδας παιδιού. Οι επαναλαμβανόμενες εγκυμοσύνες συνδέονται, επίσης, με μεγαλύτερο κίνδυνο χαμηλού βάρους γεννήσεως και βρεφικού θανάτου.

Κίνδυνοι για την υγεία στην εφηβική γονεϊκότητα

Οι έφηβες μητέρες και τα παιδιά τους αντιμετωπίζουν, επίσης ορισμένους μοναδικούς κινδύνους για την υγεία. Για αυτόν τον λόγο είναι τόσο σημαντικό και οι δύο να βρίσκονται υπό την επίβλεψη ενός παιδίατρου.

Έρευνες δείχνουν ότι οι έγκυες έφηβες μητέρες είναι πιο εκτεθειμένες στον κίνδυνο εμφάνισης αυτών των επιπλοκών:

• Υψηλή αρτηριακή πίεση
• Αναιμία
• Ανεπαρκής αύξηση βάρους
• Πρόωρος τοκετός, χαμηλό βάρος γέννησης και βρεφική θνησιμότητα

Ο κίνδυνος είναι μεγαλύτερος για τις μητέρες κάτω των 17 ετών. Αυτές οι επιπλοκές φαίνεται, επίσης, να είναι πιο συχνές σε εφήβους που δεν λαμβάνουν την κατάλληλη προγεννητική φροντίδα.

Τα παιδιά εφήβων γονέων αντιμετωπίζουν, επίσης, μεγαλύτερους κινδύνους, όπως:

• Παραμέληση
• Κακοποίηση
• Προβλήματα υγείας
• Μαθησιακές δυσκολίες

Πώς να βοηθήσετε

Ναι, υπάρχουν πολλές προκλήσεις και κίνδυνοι που σχετίζονται με το να είσαι έφηβος γονέας. Ωστόσο, ως παππούς ή γιαγιά, η αγάπη και η υποστήριξή σας μπορούν να κάνουν τη διαφορά. Ακολουθούν μερικοί τρόποι για να βοηθήσετε το παιδί σας να βρει μια υγιή και θετική πορεία ζωής.

Λάβετε τακτική προγεννητική φροντίδα

Ο τακτικός έλεγχος από γυναικολόγο βοηθά τόσο τη μητέρα όσο και το μωρό να παραμείνουν υγιείς. Επίσης, μειώνει τον κίνδυνο επιπλοκών κατά τον τοκετό και τη γέννα.

Παρατηρήστε τυχόν σημάδια χρήσης καπνού, αλκοόλ ή ναρκωτικών. Η χρήση οποιουδήποτε από αυτά μπορεί να βλάψει το μωρό. Ενημερώστε τον μαιευτήρα του παιδιού σας αν πιστεύετε ότι αυτό μπορεί να αποτελέσει πρόβλημα.

Βρείτε μαθήματα γονεϊκότητας

Είναι καλή ιδέα να ξεκινήσετε τα μαθήματα κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, ώστε το παιδί σας να μάθει πώς να φροντίζει ένα μωρό πριν από τη γέννησή του. Η εκπαίδευση θα βοηθήσει, επίσης, το παιδί σας να διαχειριστεί με μεγαλύτερη ευκολία τη μετάβαση στη γονεϊκή μέριμνα. Και επειδή οι αλληλεπιδράσεις μεταξύ γονέα και παιδιού είναι τόσο σημαντικές, ειδικά κατά τα πρώτα τρία χρόνια, η παρακολούθηση αυτών των μαθημάτων ωφελεί όλους.

Δώστε προτεραιότητα στο σχολείο

Προτρέψτε το παιδί σας να αποκτήσει απολυτήριο Λυκείου και στη συνέχεια πτυχίο επαγγελματικής σχολής ή πανεπιστημίου. Αυτό θα του δώσει αυτοπεποίθηση και θα το βοηθήσει να στηρίξει το δικό του παιδί.

Ενημερωθείτε για την εκπαίδευση σχετικά με την αντισύλληψη

Επειδή οι έφηβες μητέρες έχουν υψηλό κίνδυνο να μείνουν ξανά έγκυες, είναι σημαντικό να γνωρίζουν τις επιλογές αντισύλληψης. Για παράδειγμα, μπορούν να τοποθετήσουν ενδομήτριο σπιράλ (IUD) ή αντισυλληπτικό εμφύτευμα αμέσως μετά τη γέννα. Αυτό βοηθά στη μείωση της πιθανότητας επαναλαμβανόμενης εγκυμοσύνης κατά την εφηβεία. Τόσο το IUD όσο και το εμφύτευμα διαρκούν για χρόνια (ανάλογα με τον τύπο) και είναι πλήρως αναστρέψιμα.

Υποστηρίξτε το θηλασμό

Το μητρικό γάλα είναι η καλύτερη διατροφή για τα μωρά. Στην πραγματικότητα, η Αμερικανική Ακαδημία Παιδιατρικής και τα Κέντρα Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων συνιστούν οι μητέρες κάθε ηλικίας να θηλάζουν αποκλειστικά για τους πρώτους έξι μήνες. Μετά από αυτό, είναι καλύτερο να συνεχίσετε τον θηλασμό, ενώ εισάγετε και άλλα τρόφιμα μέχρι το μωρό να είναι τουλάχιστον ενός έτους. Ο θηλασμός όχι μόνο βοηθά τις μητέρες να δημιουργήσουν δεσμό με τα μωρά τους, αλλά και προωθεί τη γνωστική ανάπτυξη.

Τα μαθήματα και η υποστήριξη για το θηλασμό βοηθούν τις έφηβες μητέρες να θηλάζουν για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα. Συμβουλευτείτε τον/την παιδίατρο ή τον/την γυναικολόγο του παιδιού σας για πόρους σχετικούς με το θηλασμό, όπως έναν σύμβουλο γαλουχίας.

Συμμετέχετε στη φροντίδα του παιδιού

Εσείς και το παιδί σας (και ίσως ο άλλος γονέας και οι παππούδες) θα χρειαστεί να καθορίσετε τον ρόλο που θα έχετε στη φροντίδα του εγγονιού σας. Μπορεί να χρειαστεί να συμβουλευτείτε έναν κοινωνικό λειτουργό ή ψυχολόγο για να σας βοηθήσει σε αυτό.

Μη διστάσετε να παρέμβετε και να βοηθήσετε στη γονεϊκή μέριμνα του εγγονιού σας, αν αυτό ταιριάζει στην οικογένειά σας. Μελέτες δείχνουν ότι η συν-γονεϊκότητα που συνήθως περιλαμβάνει τις γιαγιάδες από την πλευρά της μητέρας, μπορεί να έχει θετικές συνέπειες τόσο στα παιδιά όσο και στα εγγόνια. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα αν εσείς και το παιδί σας έχετε ελάχιστες διαφορές. Όσο λιγότερες είναι οι διαφορές, τόσο πιο θετική είναι η εμπειρία της συν-γονεϊκότητας για όλους.

Προωθήστε θετικές σχέσεις γονέα-παιδιού

Ανεξάρτητα από το πώς νιώθετε για τον άλλο γονέα του εγγονιού σας, θυμηθείτε ότι οι θετικές σχέσεις γονέα-παιδιού είναι κρίσιμες για την υγιή ανάπτυξη του παιδιού. Για το εγγόνι σας, προσπαθήστε να ενθαρρύνετε και να υποστηρίξετε τον ρόλο του άλλου γονέα.

Έρευνες δείχνουν ότι όταν οι πατέρες ασχολούνται με τα παιδιά τους, επηρεάζουν θετικά τη συμπεριφορά, τη νοημοσύνη και την ψυχική ευεξία τους. Τα παιδιά εφήβων μητέρων που παραμένουν κοντά στον βιολογικό τους πατέρα τα πηγαίνουν καλύτερα στο σχολείο και στη δουλειά. Επίσης, είναι λιγότερο καταθλιπτικά και ο κίνδυνος να γίνουν οι ίδιοι έφηβοι γονείς είναι μικρότερος.

Ακόμα και όταν οι πατέρες δεν μπορούν να υποστηρίξουν οικονομικά το μωρό, μπορούν να το υποστηρίξουν συναισθηματικά και σωματικά. Και όσο νωρίτερα εμπλακούν ενεργά με το παιδί τους, τόσο πιο πιθανό είναι να συνεχίσουν να εμπλέκονται.

Ενθαρρύνετε τον χρόνο παιχνιδιού και ανάγνωσης

Ένα από τα καλύτερα πράγματα που μπορούν να κάνουν οι νέοι γονείς με τα παιδιά τους είναι να παίζουν και να τους διαβάζουν. Και οι δύο αυτές δραστηριότητες ενισχύουν τη σύνδεση και την κοινωνική και γνωστική ανάπτυξη των μικρών παιδιών.

Συνδεθείτε με προγράμματα του τόπου σας

Υπάρχουν πολλά κυβερνητικά και τοπικά προγράμματα και πόροι που έχουν σχεδιαστεί για να βοηθήσουν γονείς και μικρά παιδιά, όπως:

• Προγράμματα επίσκεψης στο σπίτι. – Paidi.gov.gr – Προγράμματα για γονείς και παιδιά
• Προγράμματα βοήθειας για δίδακτρα και παιδική φροντίδα – Paidi.gov.gr – Βρεφονηπιακοί σταθμοί & ΚΔΑΠ 
• Συμβουλευτική – ΕΛΕΠΑΠ – Κοινωνική Υπηρεσία & Συμβουλευτική
• Κοινωνικοί λειτουργοί – EKKA – Κοινωνική Υποστήριξη και Παιδική Προστασία Προγράμματα επαγγελματικής κατάρτισης– Paidi.gov.gr – Εκπαίδευση & Κατάρτιση
• Προγράμματα μεταφοράς Paidi.gov.gr – Μεταφορές μαθητών
• Μαθήματα γονεϊκής μέριμνας και παιδικής ανάπτυξηςPaidi.gov.gr – Μαθήματα για γονείς
• Υγειονομική περίθαλψη: Εθνικός Οργανισμός Δημόσιας Υγείας – Υγειονομική Υποστήριξη Παιδιών
• Φροντιστήριο: Paidi.gov.gr – ΚΔΑΠ και Πρόσθετες Δραστηριότητες
• Υπηρεσίες φύλαξης παιδιών: Δημόσιοι βρεφονηπιακοί σταθμοί: Παρέχουν φύλαξη και πρώιμη εκπαίδευση για παιδιά 0‑4 ετών. Τους διαχειρίζονται κυρίως οι δήμοι και τα Κέντρα Κοινωνικής Προστασίας. Paidi.gov.gr – Προγράμματα παιδικής φροντίδας
• Προσωρινή βοήθεια για οικογένειες που έχουν ανάγκη – Υπάρχουν προγ προγράμματα που παρέχουν οικονομική υποστήριξη, επιδόματα, και κοινωνικές υπηρεσίες για οικογένειες σε δύσκολη κατάσταση. Οι γονείς μπορούν να απευθυνθούν:
• Στο Τμήμα Κοινωνικής Πρόνοιας του δήμου ή της περιφέρειας τους.
• Σε κοινωνικούς φορείς και ΜΚΟ, όπως Χαμόγελο του Παιδιού ή ΕΛΕΠΑΠ.
• Μέσω των επίσημων προγραμμάτων κοινωνικής προστασίας, όπως αυτά που συγκεντρώνονται στο Paidi.gov.gr
• Για άμεση βοήθεια, το Χαμόγελο του Παιδιού – Εθνική Γραμμή Βοήθειας 1056 παρέχει υποστήριξη για θέματα προστασίας, κακοποίησης και ψυχολογικής βοήθειας, 24 ώρες την ημέρα. Επίσης, 
  Η ευρωπαϊκή γραμμή 116111 προσφέρει δωρεάν πληροφορίες και συμβουλευτική σε παιδιά και οικογένειες
• Πρόγραμμα Πρώιμης Παιδικής Παρέμβασης — Πρόγραμμα που υλοποιείται από το Υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας για παιδιά 0‑6 ετών με αναπηρία, αναπτυξιακή καθυστέρηση ή αυξημένη πιθανότητα εμφάνισης τέτοιων διαταραχών, καθώς και για τις οικογένειές τους, με εξατομικευμένες υπηρεσίες και υποστήριξη. 
  🔗 https://minscfa.gov.gr/dimografiki-politiki/enotita-2i-paidiki-prostasia/2-8-programma-proimis-paremvasis/
• Το ελληνικό Δίκτυο Κοινότητας/Κοινοτικής Νοσηλευτικής πραγματοποιεί έρευνα και εξελίσσει πρακτικές φροντίδας που περιλαμβάνουν μονάδες φροντίδας υγείας της οικογένειας στο σπίτι, εκπαιδευτικούς και υγειονομικούς επαγγελματίες που συνδέονται με την Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας

Υπάρχουν δίκτυα υπηρεσιών υγειονομικής και κοινωνικής φροντίδας στο σπίτι, όπως το πρόγραμμα “Help‑at‑Home”, που υλοποιείται σε επίπεδο δήμων για τη συνολική φροντίδα αλλά επικεντρώνεται περισσότερο σε άτομα με ανάγκες μακροχρόνιας φροντίδας παρά σε νεαρές μητέρες

• UNICEF «Bebbo» — εφαρμογή καθοδήγησης γονέων
  Η εφαρμογή Bebbo από την UNICEF Greece είναι ένα δωρεάν ψηφιακό εργαλείο που βοηθά τους γονείς να παρακολουθούν τα στάδια ανάπτυξης των παιδιών τους και να λαμβάνουν συμβουλές φροντίδας και υγείας — ιδανικό για γονείς των πρώτων χρόνων ζωής. 
  👉 https://www.unicef.org/greece/press-releases/bebbo-unicef-greece-launches-first-regional-parenting-app-in-europe-and-central-asia

Parent Groups (Μαζί για το Παιδί) — ομάδες γονέων
Οργανώνονται ενημερωτικές και εκπαιδευτικές ομάδες γονέων για παιδιά προσχολικής, σχολικής και εφηβικής ηλικίας. Σε αυτές συμμετέχουν γονείς για να μοιραστούν εμπειρίες, να συζητήσουν προκλήσεις ανατροφής και να αποκτήσουν πρακτικές δεξιότητες γονεϊκής συμπεριφοράς. 
👉 https://mazigiatopaidi.gr/en/helpline-115-25-counseling-center/parenting-groups/

Μην ξεχνάτε ότι…

Βοηθώντας το παιδί σας να αποκτήσει πρόσβαση σε αυτές τις υπηρεσίες, μπορείτε να ανακουφίσετε πολλές από τις δυσκολίες του και να ανοίξετε το δρόμο για την επιτυχία του ως γονέας.

Περισσότερες πληροφορίες

• Φροντίδα για έφηβους γονείς και τα παιδιά τους (Κλινική Έκθεση Αμερικανικής Ακαδημίας Παιδιατρικής)

​