Πώς να μιλήσετε με τον/την έφηβό/ή σας για ναρκωτικά και αλκοόλ

Μετά από χρόνια συζητήσεων με εφήβους και τους γονείς τους για τηχρήση ουσιών, το πιο σημαντικό πράγμα που ίσως μαθαίνουμε είναι ότι η σύνδεση έχει μεγαλύτερη σημασία από τον έλεγχο.

Πολλοί γονείς λένε: "Φοβάμαι ότι ο έφηβός μου μπορεί να χρησιμοποιεί ναρκωτικά, αλλά δεν ξέρω πώς να το συζητήσω." Αυτοί οι φόβοι είναι θεμιτοί. Η εφηβεία είναι μια περίοδος εξερεύνησης και λήψης κινδύνων, και οι σημερινές ουσίες—από υψηλής ισχύος κάνναβη έως πλαστά χάπια με φαιντανύλη—είναι πολύ πιο επικίνδυνες από τις προηγούμενες δεκαετίες.

Αλλά υπάρχουν και καλά νέα: Οι γονείς έχουμε μεγαλύτερη επιρροή από ό,τι νομίζουμε. Παρακάτω θα διαβάσετε πρακτικές συμβουλές βασισμένες στην έρευνα και σε πραγματικές συζητήσεις, ώστε να κρατήσετε τον έφηβό σας ασφαλή, ενημερωμένο και να νιώθει υποστήριξη.

Ξεκινήστε με σύνδεση, όχι έλεγχο

Όταν οι γονείς ανησυχούν για την χρήση ουσιών, το πρώτο ένστικτο είναι συχνά να σφίξουν τα χαλινάρια: να πάρουν το τηλέφωνο του εφήβου, να ερευνήσουν το δωμάτιό του και να απειλήσουν με τιμωρία. Αλλά η έρευνα και η εμπειρία δείχνουν ότι αυτό που χρειάζονται περισσότερο οι έφηβοι είναι η σύνδεση, και όχι ο έλεγχος.

Ξεκινήστε μια συζήτηση

Αντί να προχωρήσετε αμέσως σε πειθαρχία, ξεκινήστε μια συζήτηση. Είναι καλύτερο να έχετε αυτές τις συζητήσεις νωρίς και συχνά, πολύ πριν ανησυχήσετε ότι ο έφηβος σας έχει επιστρέψει σπίτι μετά από χρήση ναρκωτικών ή αλκοόλ. Οι συζητήσεις είναι πιο παραγωγικές, όταν γίνονται έξω από τη ζέστη της στιγμής, όταν όλοι είναι ήρεμοι και ανοιχτοί.

Κάντε ερωτήσεις ανοιχτού τύπου όπως, "Τι έχεις ακούσει για το άτμισμα στο σχολείο;" ή "Πώς αισθάνονται οι φίλοι σου για το ποτό;" Όταν οι έφηβοι αισθάνονται ότι τους επικρίνουν, κλείνονται. Αλλά όταν αισθάνονται ότι ακούγονται, συχνά ανοίγονται.

Η εμπιστοσύνη είναι προστατευτική. Οι τακτικές εκφοβισμού, από την άλλη πλευρά, μπορούν να έχουν αντίθετο αποτέλεσμα. Μπορούν να καταστρέψουν την επικοινωνία και να κάνουν τους εφήβους λιγότερο πιθανό να έρθουν σε εσάς, όταν βρίσκονται σε μπελά.

Έρευνες δείχνουν ότι όταν οι έφηβοι αισθάνονται ότι δεν τους εμπιστεύονται ή ντρέπονται, είναι πιο πιθανό να κρύψουν τη συμπεριφορά τους παρά να την αλλάξουν. Η δημιουργία μιας βάσης ευρύτητας πνεύματος και ειλικρίνειας σας δίνει περισσότερη επιρροή μακροπρόθεσμα.

Γνωρίστε τις ουσίες που χρησιμοποιούν οι έφηβοι

Η χρήση ουσιών φαίνεται τώρα διαφορετικά από ότι πριν μια γενιά. Ενώ το αλκοόλ είναι ακόμα η πιο συχνά χρησιμοποιούμενη ουσία μεταξύ των εφήβων, η χρήση κάνναβης υψηλής δραστικότητας—ειδικά με τη μορφή ατμού ή εδώδιμων —γίνεται όλο και πιο συνηθισμένη. Το άτμισμα νικοτίνης έχει, επίσης, αυξηθεί κατά τα τελευταία χρόνια.

Μία από τις μεγαλύτερες ανησυχίες σήμερα είναι ο κίνδυνος των πλαστών χαπιών. Μερικοί έφηβοι πειραματίζονται με χάπια που πιστεύουν ότι είναι Xanax, Percocet ή Adderall—ενώ στην πραγματικότητα, μπορεί να περιέχουν φαιντανύλη ή άλλα ναρκωτικά. Ακόμα και ένα χάπι μπορεί να είναι θανατηφόρο, καθώς αυτές οι ουσίες είναι συχνά εξαιρετικά ισχυρές και μπορούν να προκαλέσουν υπερβολική δράση γρήγορα.

Το να μένετε ενημερωμένοι για το τι χρησιμοποιούν πραγματικά οι έφηβοι μπορεί να σας βοηθήσει να έχετε πιο ουσιαστικές συζητήσεις. Όταν οι έφηβοι αντιλαμβάνονται ότι είστε ενημερωμένοι για το τι συμβαίνει στον κόσμο τους—από την αργκό που χρησιμοποιούν έως τους κινδύνους των ατμών και των εδώδιμων—είναι πιο πιθανό να σας πάρουν στα σοβαρά. Επίσης, τους δείχνετε ότι νοιάζεστε αρκετά για να καταλάβετε, όχι μόνο για να κρίνετε.

Πότε να εμπλέξετε τον/την παιδίατρό σας ή κάποιον άλλο επαγγελματία

Μερικές φορές, είναι δύσκολο να καταλάβετε αν ένας έφηβος πειραματίζεται ή αντιμετωπίζει πραγματικά δυσκολίες. Αν παρατηρήσετε αλλαγές στη διάθεση, τον ύπνο, την όρεξη, τις σχολικές επιδόσεις ή τις φιλίες, συζητήστε το με τον/την παιδίατρο σας.

Οι παιδίατροι είναι εκπαιδευμένοι να εντοπίζουν την χρήση ουσιών και να εντοπίζουν τις ανησυχίες για την ψυχική υγεία. Επιπλέον, οι έφηβοι συχνά αισθάνονται πιο άνετα να μιλήσουν με έναν γιατρό παρά με έναν γονέα. Σε ορισμένες περιπτώσεις, ο/η παιδίατρός σας μπορεί να προτείνει έναν σύμβουλο, θεραπευτή ή ειδικό στη χρήση ουσιών.

Για έφηβους που αντιμετωπίζουν πραγματική εξάρτηση, είναι πιθανότερο ότι αντιμετωπίζουν και μια άλλη ψυχική δυσκολία όπως το άγχος, η κατάθλιψη, η ΔΕΠΥ ή κάποιο άλλο ψυχικό τραύμα. Η ταυτόχρονη αντιμετώπιση τόσο της ψυχικής υγείας όσο και των προβλημάτων χρήσης ουσιών είναι απαραίτητη και η βοήθεια είναι διαθέσιμη.

Εστιάστε στην καθυστέρηση και την ασφάλεια, όχι στην τελειότητα

Ένας από τους πιο σημαντικούς στόχους κατά την εφηβεία είναι η καθυστέρηση της χρήσης ουσιών για όσο το δυνατόν περισσότερο. Όσο νωρίτερα αρχίσει ένας έφηβος να χρησιμοποιεί ουσίες, τόσο πιο πιθανό είναι να αναπτύξει μια διαταραχή χρήσης ουσιών (εξάρτηση) αργότερα στη ζωή. Για παράδειγμα, οι έφηβοι που αρχίζουν να χρησιμοποιούν κάνναβη πριν από τα 18 έχουν διπλάσιες πιθανότητες να αναπτύξουν πρόβλημα με διαταραχή χρήσης ουσιών σε σχέση με εκείνους που αρχίζουν μετά τα 18.

Γνωρίζοντας τα παραπάνω, ο στόχος δεν πρέπει να είναι η τελειότητα, αλλά η προστασία. Ακόμα κι αν ο έφηβός σας έχει πειραματιστεί, μπορείτε ακόμα να κάνετε τη διαφορά. Δείξτε περιέργεια και κάντε ερωτήσεις όπως, «Πώς θα απαντούσες αν κάποιος σε ένα πάρτι σου πρόσφερε ένα ποτό;»

Αξιοποιήστε τα δυνατά σημεία ενός εφήβου. Για παράδειγμα, αν ο έφηβός σας έχει μια ανεξάρτητη τάση, εκμεταλλευτείτε αυτό. Μπορείτε να πείτε, «Δεν ήσουν ποτέ κάποιος που ακολουθεί το πλήθος—πώς πιστεύεις ότι αυτό θα μπορούσε να σε βοηθήσει να πάρεις αποφάσεις αν φίλοι αρχίσουν να χρησιμοποιούν ναρκωτικά ή αλκοόλ;»

Να είστε ξεκάθαροι για τις αξίες σας και να θέσετε προσδοκίες.

Υπάρχουν πολλά θετικά μηνύματα για το αλκοόλ και τα ναρκωτικά στην τηλεόραση και στα κοινωνικά δίκτυα. Μερικές φορές μπορεί να είστε η μόνη φωνή που λέει ότι είναι σημαντικό να μην χρησιμοποιείτε ουσίες.

Κάντε μια ξεκάθαρη σύσταση ότι δεν θέλετε ο έφηβός σας να χρησιμοποιεί. Μπορείτε να πείτε, για παράδειγμα, «Νοιάζομαι τόσο πολύ για την υγεία και την ασφάλειά σου. Δεν θέλω να χρησιμοποιείς αλκοόλ ή άλλα ναρκωτικά, ειδικά όταν ο εγκέφαλός σου εξακολουθεί να αναπτύσσεται.» Οι έφηβοι μπορεί να αντιδράσουν, αλλά έρευνες δείχνουν ότι ακόμα σας ακούνε, και αυτό έχει σημασία.

Μην ξεχνάτε ότι οι γονείς μπορούν και πρέπει να θέτουν όρια και να καθιερώνουν ξεκάθαρους κανόνες για τη συμπεριφορά ενός εφήβου. Διαβάστε περισσότερα για αυτό εδώ.

Ασφάλεια πρώτα: μετακινήσεις και πρόληψη υπερβολικής δόσης

Ένας από τους πιο σημαντικούς οικογενειακούς κανόνες που πρέπει να θεσπίσετε είναι να μην οδηγείτε ποτέ υπό την επήρεια ουσιών ή να μην επιβαίνετε σε αυτοκίνητο με κάποιον που να είναι υπό την επήρεια αλκοόλ ή άλλων ουσιών.

Πείτε στον έφηβό σας ότι μπορεί πάντα να σας τηλεφωνήσει ή να σας στείλει μήνυμα (ή σε έναν άλλον έμπιστο ενήλικα) για να τον πάρετε, χωρίς ερωτήσεις.

Αν δεν είστε διαθέσιμος, υπηρεσίες όπως το Uber μπορούν να είναι μια καλή εφεδρική λύση, αλλά μόνο αν ο έφηβος σας ξέρει πώς να τις χρησιμοποιεί με ασφάλεια. (Συζητήστε εκ των προτέρων πώς να ελέγξει το όνομα του οδηγού, την πινακίδα και την αξιολόγηση πριν μπει στο αυτοκίνητο. Επίσης, θυμίστε του να κάθεται στο πίσω κάθισμα και να μοιράζεται την πορεία του με εσάς ή έναν άλλον έμπιστο ενήλικα.)

Αξίζει, επίσης να συζητήσετε για τη ναλοξόνη (Narcan), ένα φάρμακο που αντιστρέφει τις υπερβολικές δόσεις οπιοειδών. Η ναλοξόνη είναι ασφαλής, εύκολη στη χρήση και διαθέσιμη στα περισσότερα φαρμακεία χωρίς συνταγή. Κάθε νοικοκυριό—ειδικά αυτά με έφηβους—θα έπρεπε να την έχει διαθέσιμο.

Συνεχίστε να μιλάτε δεν αρκεί ποτέ μόνο μία συζήτηση

Το πιο ισχυρό εργαλείο πρόληψης που έχετε είναι η συνεχής σχέση σας με τον έφηβό σας. Μην ανησυχείτε να δώσετε μια τέλεια διάλεξη. Αυτό που μετράει περισσότερο είναι να έχετε πολλές μικρές συζητήσεις με τον καιρό.

Μιλήστε κατά τη διάρκεια μιας βόλτας με το αυτοκίνητο, ενώ πλένετε τα πιάτα, κατά το οικογενειακό πρωινό της Κυριακής ή πριν τον ύπνο. Δείξτε περιέργεια. Μείνετε ήρεμοι. Δείξτε τους ότι είστε πάντα εκεί για να μιλήσετε—για ο,τιδήποτε. Ακόμα κι αν ο έφηβός σας έχει ήδη πειραματιστεί, δεν είναι πολύ αργά για να τον καθοδηγήσετε.

Μην ξεχνάτε ότι…

Η σχέση σας με τον έφηβο είναι η καλύτερη προστασία κατά της χρήσης ουσιών. Δείξτε περιέργεια. Και ζητήστε υποστήριξη, όταν τη χρειάζεστε. Όλοι οι παιδίατροι είναι κοντά στους γονείς για να βοηθήσουν.

Περισσότερες πληροφορίες

• Αγωνίζεστε με την ανάληψη κινδύνου από εφήβους και τη χρήση ουσιών; Ξεκινήστε με αυτά τα 6 στοιχεία της ρύθμισης ορίων