Κατασταλτικά φάρμακα

Τα κατασταλτικά αποτελούν μια ευρεία κατηγορία φαρμάκων που επιβραδύνουν τη λειτουργία του κεντρικού νευρικού συστήματος. Σε χαμηλές δόσεις, επηρεάζουν τις περιοχές του εγκεφάλου που είναι υπεύθυνες για τις συνειδητές και εκούσιες λειτουργίες, ενώ σε υψηλότερες δόσεις δρουν σε περιοχές που ελέγχουν ζωτικές λειτουργίες, όπως η αναπνοή και ο καρδιακός ρυθμός.

Τα υπνωτικά χρησιμοποιούνται για την αντιμετώπιση προβλημάτων ύπνου. Τα ηρεμιστικά χωρίζονται σε δύο κατηγορίες. Τα «μεγάλα» ηρεμιστικά (νευροληπτικά ή αντιψυχωσικά ) που χρησιμοποιούνται σε ψυχιατρικές νόσους και τα «μικρά» ηρεμιστικά (αγχολυτικά), που μειώνουν το άγχος χωρίς να προκαλούν καταστολή.

Τα καταπραϋντικά έχουν χαλαρωτική επίδραση στο μυαλό και το σώμα, ενώ σε υψηλότερες δόσεις επιφέρουν ύπνο. Μερικά λειτουργούν ταυτόχρονα ως σπασμολυτικά, ή μυοχαλαρωτικά.

Παρότι η κατάχρηση αυτών των ουσιών από εφήβους έχει μειωθεί σε σχέση με προηγούμενες δεκαετίες, εξακολουθεί να αποτελεί σημαντικό ζήτημα. Πολλά από αυτά τα φάρμακα βρίσκονται σε οικιακά φαρμακεία, γεγονός που τα καθιστά εύκολα προσβάσιμα. Ιδιαίτερα οι βενζοδιαζεπίνες αποτελούν μεγάλο ποσοστό των συνταγογραφούμενων ελεγχόμενων ουσιών.

Ο κίνδυνος εξάρτησης είναι υψηλός. Τα παλαιότερα κατασταλτικά, τα βαρβιτουρικά, οδηγούν γρήγορα σε ανοχή, μειώνοντας το περιθώριο ασφαλείας μεταξύ θεραπευτικής και επικίνδυνης δόσης. Αυτό αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο υπερδοσολογίας, ειδικά όταν το άτομο δεν θυμάται πόση ποσότητα έχει λάβει.

Τα βαρβιτουρικά εξακολουθούν να αποτελούν μεγάλο μέρος των συνταγογραφήσεων κατασταλτικών ουσιών, αλλά οι σοβαρές παρενέργειες και η αυξημένη συχνότητα περιστατικών θανάτων που αποδόθηκαν σε αυτά, οδήγησαν στην ανάπτυξη των βενζοδιαζεπινών στη δεκαετία του 1960. Ενώ αυτή η ουσία είναι ασφαλέστερη, η μακροχρόνια χρήση μπορεί να οδηγήσει σε εξάρτηση, ενώ η χρήση τους σε συνδυασμό με αλκοόλ μπορεί να αποβεί θανατηφόρα.

Σημάδια χρήσης κατασταλτικών

• Μειωμένος ρυθμός αναπνοής και καρδιακής λειτουργίας
• Νωθρότητα, υπνηλία
• Διασταλμένες κόρες
• Ζάλη, σύγχυση, αποπροσανατολισμός
• Μειωμένη συγκέντρωση
• Κακός συντονισμός κινήσεων
• Επεισόδια απώλειας μνήμης
• Παρατεταμένος ύπνος
• Ναυτία/έμετος
• Δερματικά εξανθήματα
• Μεγάλες περιοχές με οίδημα στο δέρμα (ιδιαίτερα σε σημεία έγχυσης), ενίοτε με ανοιχτές πληγές
• Τρόμος (τρέμουλο)
• Σπασμοί
• Μειωμένες αναστολές
• Ψευδαισθήσεις, ιδιαίτερα όταν υπάρχει ταυτόχρονη κατανάλωση αλκοόλ

Πιθανές μακροπρόθεσμες επιπτώσεις

• Επιθετική συμπεριφορά
• Σοβαρή και επίμονη κατάθλιψη
• Διαταραχές στον έμμηνο κύκλο (ανώμαλη εμμηνόρροια)