Μυωπία (κοντοφθαλμία) σε παιδιά και εφήβους

Η μυωπία, είναι ένα συχνό πρόβλημα όρασης που εμφανίζεται μεταξύ των ηλικιών 6 και 14 ετών. Τα παιδιά έχουν μεγαλύτερη πιθανότητα να αναπτύξουν μυωπία, αν και οι γονείς τους είναι μυωπικοί. Ωστόσο, τα ποσοστά της μυωπίας σε παιδικούς πληθυσμούς φαίνεται να αυξάνονται τα τελευταία χρόνια. Αν και οι ακριβείς λόγοι δεν είναι πλήρως γνωστοί, οι ειδικοί θεωρούν ότι μπορεί να σχετίζεται με την αυξημένη ενασχόληση με δραστηριότητες που απαιτούν κοντινή εστίαση σε εσωτερικούς χώρους, όπως η χρήση υπολογιστών, οι οθόνες και τα βιντεοπαιχνίδια.

Παρακάτω παρουσιάζονται βασικές πληροφορίες που είναι χρήσιμο να γνωρίζετε για τη μυωπία και την όραση του παιδιού σας.

Ανάπτυξη του ματιού και όραση

Τι προκαλεί την μυωπία;

Η μυωπία εμφανίζεται, όταν ο βολβός του ματιού του παιδιού είναι πολύ μακρύς από μπροστά προς τα πίσω, δηλαδή βολβός του ματιού είναι μεγαλύτερος από το φυσιολογικό από μπροστά προς τα πίσω. Μπορεί, επίσης, να προκληθεί όταν ο κερατοειδής — το διαφανές «παράθυρο» στο μπροστινό μέρος του ματιού — έχει μεγαλύτερη καμπυλότητα από το φυσιολογικό.

Όταν το φως εισέρχεται στο μάτι, οι ακτίνες εστιάζονται μπροστά από τον αμφιβληστροειδή, δηλαδή τον φωτοευαίσθητο ιστό στο πίσω μέρος του ματιού. Ως αποτέλεσμα, τα μακρινά αντικείμενα εμφανίζονται θολά, ενώ τα κοντινά φαίνονται καθαρά. Αντίθετα, στην υπερμετρωπία τα μακρινά αντικείμενα φαίνονται πιο καθαρά από τα κοντινά. Η εστίαση απαιτεί μεγαλύτερη προσπάθεια, ιδιαίτερα για αντικείμενα που βρίσκονται κοντά. Στα παιδιά, κάποιος βαθμός υπερμετρωπίας θεωρείται φυσιολογικός, επειδή τα μάτια τους βρίσκονται ακόμη σε στάδιο ανάπτυξης. Τα περισσότερα παιδιά δεν εμφανίζουν θολή όραση, καθώς τα μάτια τους μπορούν να προσαρμόζουν αυτόματα την εστίαση. Με την ανάπτυξη, η υπερμετρωπία συνήθως μειώνεται και σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να εμφανιστεί μυωπία.

Η μυωπία συχνά επιδεινώνεται κατά την εφηβεία και αρχίζει να σταθεροποιείται στις αρχές της δεύτερης δεκαετίας της ζωής.

Συμπτώματα μυωπίας σε παιδιά

Συμπτώματα μυωπίας περιλαμβάνουν:

• Παράπονα για θολή όραση (όπως η αδυναμία να δει τον πίνακα στο σχολείο)
• Προσπάθεια για να δει καλύτερα, για παράδειγμα μισοκλείνοντας τα μάτια
• Συχνό τρίψιμο ματιών
• Συχνοί πονοκέφαλοι

Διάγνωση μυωπίας

Αν το παιδί δεν ολοκληρώσει επιτυχώς τον έλεγχο όρασης στο ιατρείο του παιδιάτρου ή στο σχολείο, ενδέχεται να έχει μυωπία. Για να γίνει η διάγνωση, θα χρειαστεί εξέταση από οφθαλμίατρο ή οπτομέτρη.

Οι οφθαλμίατροι ως απόφοιτοι Ιατρικής πραγματοποιούν οφθαλμολογικές εξετάσεις, συνταγογραφούν γυαλιά και φακούς επαφής, διαγιγνώσκουν και θεραπεύουν οφθαλμικές παθήσεις και μπορούν να πραγματοποιούν χειρουργικές επεμβάσεις στα μάτια.

Οι οπτομέτρες έχουν πτυχίο οπτομετρίας. Πραγματοποιούν εξετάσεις όρασης, συνταγογραφούν γυαλιά και φακούς επαφής, και μπορούν να αξιολογούν και να αντιμετωπίζουν ορισμένα προβλήματα όρασης.

Ο οπτικός επαγγελματίας φροντίζει ώστε τα γυαλιά που έχουν συνταγογραφηθεί από οφθαλμίατρο ή οπτομέτρη να κατασκευαστούν σωστά και να εφαρμόζουν κατάλληλα στο παιδί.

Θεραπεία της μυωπίας στην παιδική ηλικία

Η μυωπία δεν μπορεί να θεραπευτεί ή να αντιστραφεί, αλλά μπορεί να αντιμετωπιστεί αποτελεσματικά. Οι βασικοί στόχοι της αντιμετώπισης είναι να βελτιωθεί η όραση του παιδιού και να περιοριστεί η πιθανή επιδείνωσή της. Αυτό είναι σημαντικό για τη διατήρηση της καλής οφθαλμικής υγείας στο μέλλον, ακόμη και αν το παιδί συνεχίσει να χρειάζεται γυαλιά ή φακούς επαφής.

Γυαλιά οράσεως

Τα γυαλιά για μυωπία μπορούν να χρησιμοποιούνται συνεχώς ή μόνο όταν χρειάζεται, ώστε το παιδί σας να βλέπει σε μακρινές αποστάσεις. Είναι σημαντικό να επιλέξετε σκελετό που ταιριάζει καλά και είναι κατάλληλος για την ηλικία και τις δραστηριότητες του παιδιού σας. Για παράδειγμα, αν έχετε ένα μικρό παιδί, μπορεί να βοηθήσει να αγοράσετε γυαλιά με λουράκι, ώστε να μένουν σταθερά στη θέση τους. Αν το παιδί συμμετέχει σε αθλητικές δραστηριότητες, ειδικά αθλητικά γυαλιά μπορούν να μειώσουν τον κίνδυνο φθοράς ή σπασίματος των συνηθισμένων γυαλιών. Ένας οπτικός μπορεί να σας βοηθήσει να επιλέξετε την καταλληλότερη λύση για το παιδί σας.

Φακοί επαφής

Οι φακοί επαφής είναι μια επιλογή, αν το προτιμά το παιδί σας. Μπορούν, επίσης, να είναι χρήσιμοι για ορισμένες δραστηριότητες, όπως τα αθλήματα. Δεν υπάρχει συγκεκριμένο όριο ηλικίας για τη χρήση φακών επαφής, όμως το παιδί πρέπει να είναι σε θέση να ακολουθεί σωστά τους κανόνες υγιεινής και να διαχειρίζεται τη χρήση τους. Οι φακοί επαφής απαιτούν καθημερινή φροντίδα και σωστή καθαριότητα για την αποφυγή οφθαλμικών λοιμώξεων.

Ακόμη και αν το παιδί χρησιμοποιεί φακούς επαφής τις περισσότερες φορές, είναι σημαντικό να διαθέτει πάντα ένα εφεδρικό ζευγάρι γυαλιών. Αν παρουσιαστεί πόνος, ερυθρότητα ή ενόχληση στα μάτια κατά τη χρήση φακών επαφής, θα πρέπει να επικοινωνήσετε άμεσα με τον οφθαλμίατρο ή τον οπτομέτρη.

Θεραπείες για την πρόληψη της επιδείνωσης της μυωπίας

Οι ερευνητές συνεχίζουν να μελετούν τρόπους που μπορούν να βοηθήσουν στον περιορισμό της εξέλιξης της μυωπίας στα παιδιά. Ορισμένες από τις πιθανές προσεγγίσεις περιλαμβάνουν τις παρακάτω:

Οφθαλμικές σταγόνες ατροπίνης χαμηλής δόσης

Η χρήση χαμηλής δόσης ατροπίνης —του ίδιου τύπου σταγόνων που χρησιμοποιούνται για τη διαστολή της κόρης κατά τη διάρκεια οφθαλμολογικών εξετάσεων— έχει δείξει ότι μπορεί να επιβραδύνει την εξέλιξη της μυωπίας σε παιδιά ηλικίας 5 έως 18 ετών.

Εξειδικευμένοι φακοί επαφής

Σε ορισμένες περιπτώσεις, ειδικοί πολυεστιακοί φακοί επαφής που επηρεάζουν την περιφερειακή όραση μπορεί να συμβάλλουν στην επιβράδυνση της ανάπτυξης του οφθαλμού και, κατ’ επέκταση, της μυωπίας.

Ένας άλλος τύπος θεραπείας με φακούς επαφής είναι η ορθοκερατολογία (Ortho-K). Σε αυτή τη μέθοδο, ειδικοί φακοί φοριούνται κατά τη διάρκεια της νύχτας ώστε να τροποποιούν προσωρινά το σχήμα του κερατοειδούς. Έτσι, κατά τη διάρκεια της ημέρας ο κερατοειδής επιτρέπει στο φως να εστιάζεται σωστά στον αμφιβληστροειδή, βελτιώνοντας την όραση χωρίς τη χρήση γυαλιών ή φακών. Ωστόσο, η ασφάλεια αυτής της μεθόδου αποτελεί αντικείμενο προβληματισμού, καθώς η χρήση φακών επαφής κατά τη διάρκεια του ύπνου αυξάνει τον κίνδυνο οφθαλμικού ερεθισμού, λοιμώξεων και άλλων πιθανών επιπλοκών.

Περισσότερος χρόνος σε εξωτερικούς χώρους

Ο χρόνος που περνούν τα παιδιά σε εξωτερικούς χώρους φαίνεται επίσης να συμβάλλει στον περιορισμό της εξέλιξης της μυωπίας. Η ισορροπία ανάμεσα στον χρόνο μπροστά σε οθόνες και στον χρόνο παιχνιδιού ή δραστηριοτήτων σε εξωτερικό περιβάλλον μπορεί να βοηθήσει στη διατήρηση της υγιούς ανάπτυξης της όρασης.

Μην ξεχνάτε ότι…

Αν πιστεύετε ότι το παιδί σας εμφανίζει συμπτώματα μυωπίας, συμβουλευτείτε τον/την παιδίατρό σας. Μπορεί να πραγματοποιήσει έναν έλεγχο όρασης και να σας βοηθήσει να καθορίσετε τα επόμενα βήματα, εάν κριθεί απαραίτητο.