Πώς να βοηθήσετε τα παιδιά να χτίσουν ψυχική ανθεκτικότητα σε αβέβαιους καιρούς

Ως γονείς, θέλουμε να προστατεύουμε τα παιδιά μας από κάθε δυσφορία. Ταυτόχρονα, γνωρίζουμε ότι είναι σημαντικό να τα προετοιμάζουμε να αντιμετωπίζουν τις προκλήσεις της ζωής. Αυτό καλλιεργεί την  ανθεκτικότητά  τους και προσφέρει την καλύτερη δυνατή προστασία σε όλη τους τη ζωή.  

Προετοιμασία για απρόβλεπτες προκλήσεις 

Όταν οι γονείς γνωρίζουν με ακρίβεια το πρόβλημα που πρέπει να αντιμετωπίσουν, μπορούν να καταρτίσουν ένα σχέδιο δράσης για να βοηθήσουν το παιδί τους να το μάθει και να το διαχειριστεί. Ωστόσο, σε απρόβλεπτους ή αβέβαιους καιρούς, είναι πιο δύσκολο για τους γονείς να γνωρίζουν τον καλύτερο τρόπο για να προετοιμάσουν το παιδί τους για τα προβλήματα και τις προκλήσεις που θα συναντήσουν. 

Μερικές φορές περνάμε αβέβαιες περιόδους είτε στην κοινωνία μας είτε στις δικιές μας κοινωνικές σχέσεις και επαφές. Άλλοτε, η αβεβαιότητα γίνεται περισσότερο αισθητή στις κοινωνικές μας συναναστροφές παρά  στην οικογένειά μας. Το μόνο απολύτως προβλέψιμο πράγμα στη ζωή είναι ότι όλοι θα δεχτούμε απρόβλεπτα «χτυπήματα». Οι άνθρωποι εδώ και πολύ καιρό βιώνουν περιόδους αβεβαιότητας, και μπορούμε να αντλήσουμε από τη συλλογική μας σοφία για να ξεπεράσουμε απρόβλεπτες εποχές. 

Ενδυνάμωση σχέσεων και διαμόρφωση μαθημάτων 

Η σοφία που είναι ενσωματωμένη στο DNA μας μάς λέει ότι η προσπάθεια να ενδυναμώσουμε τις σχέσεις μας σε αβέβαιους καιρούς είναι το κλειδί για να χτίσουμε την ανθεκτικότητα της οικογένειας και των παιδιών. Μπορούμε  πάντα να προσφέρουμε την διαβεβαίωση  ότι πάντα βρίσκουμε λύσεις και υπάρχει ελπίδα, λέγοντας αυτό που τόσοι πολλοί από τους παππούδες και τις γιαγιάδες μας μάς έλεγαν: «Κι αυτό θα περάσει, και θα το ξεπεράσεις με εμένα στο πλευρό σου.»  

Ο καλύτερος τρόπος να προστατεύσουμε τα παιδιά μας είναι να διαμορφώσουμε τα μαθήματα που αποκομίζουμε σε δύσκολους καιρούς. Αυτό το πετυχαίνουμε καλύτερα, όταν διαχειριζόμαστε συνειδητά τα δικά μας συναισθήματα και εμπειρίες και τους δείχνουμε πώς αντιμετωπίζουμε την αβεβαιότητα.  

Παρακάτω είναι μερικά από τα συναισθήματα που πολλοί από εμάς βιώνουμε σε αβέβαιους καιρούς. Συνοδεύονται, όμως, και από την ευκαιρία που μας δίνουν να αποτελέσουμε πρότυπο και να διδάξουμε δεξιότητες ανθεκτικότητας που διαρκούν μια ζωή.  

«Νιώθω ότι αποτυγχάνω.» Μαθαίνοντας να συγχωρείτε τον εαυτό σας 

Η τελειότητα δεν είναι ποτέ επιλογή, και το να πλησιάσετε έστω λίγο περισσότερο τους στόχους σας είναι πιο δύσκολο σε απρόβλεπτους καιρούς. Να γνωρίζετε ότι, αν συγχωρείτε τον εαυτό σας και εστιάζετε στο καλό μέσα σας μέσω της αυτοσυμπόνιας, το παιδί ή ο/η έφηβός σας θα μάθει να είναι λίγο πιο επιεικής με τον εαυτό του/της. Αυτό είναι προστασία για όλη τη ζωή. 

«Τα παιδιά μου είναι εκνευρισμένα, κι εγώ επίσης.» Μαθαίνοντας να δείχνετε ενσυναίσθηση 

Ένα από τα σημαντικά και άξια σεβασμού πράγματα που μπορούμε να κάνουμε είναι να κατανοούμε πραγματικά την οπτική γωνία κάποιου άλλου. Ο καλύτερος τρόπος για να αποκτήσουν τα παιδιά αυτή την προοπτική είναι να ωφεληθούν από αυτήν από πρώτο χέρι. Χτίζετε την ενσυναίσθησή τους προς τους άλλους, προσπαθώντας να κατανοήσετε τις σκέψεις, τα συναισθήματα και τις συμπεριφορές τους. 

«Δεν ξέρω πώς να διαχειριστώ αυτό που νιώθω.» Επεξεργασία και αποφόρτιση των συναισθημάτων 

Μια περίοδος αβεβαιότητας με έντονα συναισθήματα είναι η στιγμή να δείξουμε ότι τα συναισθήματα δεν πρέπει να αγνοούνται. Τα παιδιά μας πρέπει να μάθουν από εμάς ότι: 

• το να έχεις συναισθήματα είναι καλό, 
• το να μιλάς γι’ αυτά είναι απαραίτητο και 
• το να είσαι ειλικρινής μαζί τους είναι θεραπευτικό.  

«Χάνω την ψυχραιμία μου κάποιες φορές.» Δημιουργήστε ένα ασφαλές καταφύγιο μέσα στα σπίτια σας 

Μπορείτε να αγαπάτε το παιδί σας και παρ’ όλα αυτά, μερικές φορές, να θέλετε να «τραβήξετε τα μαλλιά σας». Όλοι έχουμε κακές μέρες, όταν το φορτίο του στρες είναι μεγάλο. Δεν μπορούμε 

να ελέγξουμε τον έξω κόσμο, αλλά μπορούμε να δημιουργήσουμε καταφύγια μέσα στα σπίτια μας. Με ειρήνη στο σπίτι, μπορούμε να αντιμετωπίσουμε καλύτερα τον έξω κόσμο. 

«Χρειάζομαι ένα διάλειμμα.» Να είστε μια ήρεμη παρουσία για τους άλλους 

Σε στιγμές που το μέλλον είναι ασαφές και το μυαλό μας αρχίζει να τρέχει, η παρουσία μιας καθησυχαστικής φωνής κάνει όλη τη διαφορά.  

«Δεν ξέρω πώς να απαντήσω.» Να είστε σαφείς και ειλικρινείς με τον εαυτό σας και τους άλλους 

Πείτε αυτό που γνωρίζετε. Παραδεχτείτε αυτό που δεν γνωρίζετε. 

«Το μυαλό μου νιώθει εκτός ελέγχου.» Η διατήρηση της σωματικής υγείας ενισχύει τη συναισθηματική υγεία 

Ένα δυνατό σώμα στηρίζει το μυαλό μας ώστε να ελισσόμαστε καλύτερα στις συνθήκες που αντιμετωπίζουμε. Πείτε δυνατά: «Θα γυμναστώ. Αν δεν φροντίζω το σώμα μου, δεν μπορώ να συγκεντρωθώ το ίδιο καλά.» 

«Συνεχώς σκέφτομαι το χειρότερο δυνατό σενάριο.» Να μένετε παρόντες και να ζείτε στην πραγματικότητα 

Η αβεβαιότητα μπορεί να κάνει το μυαλό μας να τρέχει προς το χειρότερο δυνατό αποτέλεσμα. Πιάστε αυτές τις σκέψεις και πείτε: «Φαντάζομαι το χειρότερο. Ας εστιάσω σε αυτό που πραγματικά συμβαίνει.»  

Τα παιδιά μπορεί να υποθέσουν το χειρότερο ,επειδή δεν έχουν ακόμη την εμπειρία να γνωρίζουν ότι τα προβλήματα μπορούν να έρχονται και να φεύγουν. Πείτε τους: «Θα το ξεπεράσεις, με εμένα στο πλευρό σου.» 

«Νιώθω ανήμπορος/η.» Βρείτε τι μπορείτε να κάνετε 

Πολλές φορές νιώθουμε πελαγωμένοι από όσα μας συμβαίνουν, ή από το αίσθημα ότι δεν μπορούμε να κάνουμε τίποτα για να ανατρέψουμε ή να εμποδίσουμε μια κατάσταση. Πολλά πράγματα, επίσης, δεν περνούν από το χέρι μας. Η συνειδητοποίηση ότι δεν μπορούμε να κάνουμε τα πάντα, αλλά μπορούμε να κάνουμε τα πάντα για να νιώσουμε καλύτερα, είναι θεραπευτική και καθησυχαστική.

Δείξτε, με το παράδειγμά σας, τη σημασία μιας από τις πιο καθησυχαστικές λέξεις: «Ακόμη». 

«ΔΕΝ θα ______ ΠΟΤΕ!» μπορεί να μετατραπεί σε «Δεν έχω ______ ακόμη». Μην αποδέχεστε την αποτυχία ή την απογοήτευση ως μόνιμη κατάσταση, αλλά αντίθετα δείτε τις αναποδιές ως ευκαιρίες να δοκιμάσετε  ακόμη  μία φορά. 

«Δεν μπορώ να τα κάνω όλα.» Μάθετε να αφήνετε πράγματα 

Μείνετε υγιείς, δυνατοί και συμπονετικοί. Φροντίστε όσους είναι ευάλωτοι. Κάντε τα μέλη της οικογένειας να γνωρίζουν ότι είναι πολύτιμα. Κάντε ό,τι χρειάζεται για να κρατήσετε στέγη πάνω από το κεφάλι σας και φαγητό στο τραπέζι. Όλα τα άλλα μπορούν πάντα να περιμένουν. 

«Είμαι τόσο απογοητευμένος/η.» Βρίσκω χαρά, προσφέροντας εθελοντικές υπηρεσίες και διατηρώντας έναν σκοπό 

Βοηθήστε τα παιδιά σας να δουν τη διαφορά που μπορούν να κάνουν στη ζωή των άλλων και πόσο ωραίο είναι να προσφέρεις. Αυτό μπορεί να ενισχύσει τη δική τους ανθεκτικότητα, επειδή θα μάθουν τη χαρά της προσφοράς. Πιο σημαντικό, θα μάθουν ότι δεν υπάρχει ντροπή στο να λαμβάνεις βοήθεια. 

«Είχα τόσα πολλά σχέδια που δεν προχωρούν.» Όταν δεν μπορείτε να αλλάξετε τα πράγματα, προσαρμοστείτε.

Εστιάστε σε ό,τι  μπορείτε  να κάνετε πραγματικότητα και να έχετε ευελιξία, όταν τα πράγματα δεν έρχονται, όπως τα υπολογίζετε. . 

«Δεν μπορώ να το περάσω αυτό μόνος/η μου.» Οι σχέσεις μας ενδυναμώνουν. 

Όταν οι καιροί δυσκολεύουν, οι άνθρωποι ενώνονται. Κρατάμε πιο κοντά όσους αγαπάμε και προσφέρουμε στους ευάλωτους την επιπλέον στήριξη που τους αξίζει. 

«Θα είναι ποτέ τα πράγματα τα ίδια;» Ελπίδα 

Η ανθεκτικότητα είναι κάτι περισσότερο από το να ανακάμπτεις. Είναι το να προσαρμόζεσαι. Να εξελίσσεσαι. Να γίνεσαι πιο δυνατός/ή. Να είσαι έτοιμος/η για την επόμενη πρόκληση, αλλά και προετοιμασμένος/η να απολαμβάνεις όλα τα καλά που έχει να προσφέρει η ζωή. 

Οι κοινωνικές μας σχέσεις χρειάζεται να ενδυναμωθούν.» Κοινές αξίες 

Μερικές φορές, σε δύσκολους καιρούς, κάποιοι άνθρωποι χρησιμοποιούν διχαστική γλώσσα. Αυτό είναι βαθιά αγχωτικό για παιδιά και εφήβους. Πρέπει να ενισχύουμε τις κοινές μας αξίες και την κοινή μας ανθρωπιά. 

Να θυμάστε 

Η αβεβαιότητα είναι τρομακτική, αλλά το να γνωρίζουμε ότι δεν είμαστε μόνοι για να τη διαχειριστούμε φέρνει παρηγοριά. Κάθε άτομο μόνο του είναι ευάλωτο, αλλά μαζί είμαστε πιο δυνατοί από το άθροισμα των επιμέρους δυνάμεών μας. Οι άνθρωποι μαζί μπορούν εναλλάξ να αντλούν δύναμη από τους άλλους και να αποτελούν πηγή δύναμης. Ξεπερνάμε τις προκλήσεις ,όταν ερχόμαστε κοντά για να υπενθυμίζουμε ο ένας στον άλλον ότι ανήκουμε ο ένας στον άλλον. 

Τελευταία ενημέρωση  3/17/2025