'Eντονα Καιρικά Φαινόμενα: Φροντίζοντας τα παιδιά σας και τον εαυτό σας

Μετά από μια έντονη καταιγίδα ή έναν τυφώνα ή μια πλημμύρα από άλλες αιτίες, οι οικογένειες αντιμετωπίζουν ποικίλες προκλήσεις. Ακολουθούν ορισμένα βήματα για να βοηθήσετε, να προστατεύσετε και να στηρίξετε τα παιδιά σας σε αυτές τις στιγμές.

Ακολουθήστε τις οδηγίες των αρχών σχετικά με την εκκένωση.

Αν η κοινότητά σας αντιμετωπίζει κίνδυνο από έντονα καιρικά φαινόμενα, όπως ισχυρές καταιγίδες, πλημμύρες ή πυρκαγιές, προετοιμαστείτε εκ των προτέρων. Φτιάξτε μια λίστα προμηθειών έκτακτης ανάγκης και αποθηκεύστε επιπλέον τρόφιμα, νερό και φάρμακα. Προστατεύστε το σπίτι σας όσο είναι δυνατόν (για παράδειγμα, ασφαλίστε πόρτες και παράθυρα, μετακινήστε αντικείμενα από μπαλκόνια ή αυλές και περιορίστε οτιδήποτε μπορεί να προκαλέσει ζημιές).

Θυμηθείτε: ορισμένες καταστάσεις έκτακτης ανάγκης είναι υπερβολικά επικίνδυνες για να παραμείνετε στο σπίτι. Απομακρυνθείτε όταν σας το ζητήσουν οι δημόσιες αρχές.

Θυμηθείτε: ορισμένες καταιγίδες είναι απλώς υπερβολικά επικίνδυνες για να παραμείνετε στο σπίτι. Εκκενώστε όταν σας το πουν οι δημόσιες αρχές. Και όταν έχετε αμφιβολία, φύγετε!

Μην επιστρέψετε στο σπίτι, μέχρι να σας πουν ότι μπορείτε να επιστρέψετε.

Αν είναι δυνατόν, μην επιστρέψετε μέχρι να αποκατασταθούν οι βασικές υπηρεσίες κοινής ωφέλειας. Είναι δύσκολο να φροντίσετε τα παιδιά όταν δεν υπάρχει πόσιμο νερό ή ηλεκτρικό ρεύμα, ή όταν οι αποχετεύσεις και τα συστήματα λυμάτων δεν λειτουργούν. Τα νοσοκομεία, τα ιατρεία και τα φαρμακεία μπορεί να είναι κλειστά ή να μπορούν να προσφέρουν μόνο περιορισμένες υπηρεσίες. Τα παντοπωλεία και τα εστιατόρια μπορεί, επίσης, να είναι κλειστά. 

Βεβαιωθείτε ότι το σπίτι και η γειτονιά σας είναι ασφαλή πριν φέρετε τα παιδιά πίσω στο σπίτι.

Τα παιδιά και οι έφηβοι δεν θα πρέπει να συμμετέχουν σε εργασίες καθαρισμού. Είναι δύσκολο να επιβλέπετε τα παιδιά, ιδιαίτερα τα μικρά, ενώ επισκευάζετε ή καθαρίζετε το σπίτι σας. Τα νερά της πλημμύρας μπορεί να περιέχουν επικίνδυνες χημικές ουσίες όπως πετρέλαιο, βενζίνη και φυτοφάρμακα. Το νερό μπορεί να είναι μολυσμένο με λύματα και μικρόβια που μπορούν να μολύνουν κοψίματα ή πληγές. Βεβαιωθείτε ότι κρατάτε τα παιδιά μακριά από οποιαδήποτε νερά πλημμύρας έχουν απομείνει.

Ακολουθήστε τις οδηγίες των αρμόδιων υγειονομικών αρχών για το πώς να προλάβετε την ανάπτυξη μούχλας και να καθαρίσετε με ασφάλεια. Αν εξακολουθείτε να μην έχετε ρεύμα και χρειάζεται να χρησιμοποιήσετε μια γεννήτρια, βεβαιωθείτε ότι κρατάτε τη γεννήτρια έξω και τουλάχιστον 6 μέτρα μακριά από το σπίτι σας.

Ελέγξτε για κινδύνους ασφάλειας.

Οι κατεστραμμένες κατασκευές και άλλα συντρίμμια μπορεί να έχουν αιχμηρές άκρες και προεξοχές που μπορούν να τραυματίσουν παιδιά και ενήλικες. Μπορεί να υπάρχουν ζώα ή αράχνες που κρύβονται στα συντρίμμια. Τα κουνούπια και άλλα έντομα μπορούν να αναπαραχθούν γρήγορα σε λιμνάζοντα νερά και στη συνέχεια να μεταδώσουν ασθένειες. Προσέξτε να μην οδηγήσετε το αυτοκίνητό σας μέσα σε νερά πλημμύρας. Βεβαιωθείτε ότι δεν υπάρχουν πεσμένα ηλεκτροφόρα καλώδια. Θυμηθείτε ότι τα παιδιά μπορεί επίσης να υποστούν υπερβολική έκθεση σε ζέστη, ήλιο, υγρασία ή κρύο αν περνούν υπερβολικά πολύ χρόνο σε εξωτερικούς χώρους. 

Παρέχετε επίβλεψη και οργάνωση στα παιδιά σας.

Τα σχολεία και οι δομές φροντίδας παιδιών μπορεί να παραμείνουν κλειστά για κάποιο διάστημα μετά από μια καταιγίδα ή πλημμύρα. Οι συνήθεις χώροι παιχνιδιού των παιδιών, όπως παιδικές χαρές ή πάρκα, μπορεί να έχουν υποστεί ζημιές ή να είναι επικίνδυνες. Οι ενήλικες που πρόσεχαν τα παιδιά σας στο παρελθόν μπορεί να μην έχουν επιστρέψει ακόμη ή να είναι απασχολημένοι με την επισκευή των δικών τους σπιτιών. 

Λάβετε υπόψη ότι τα παιδιά τα καταφέρνουν καλύτερα με ρουτίνα και οργάνωση. Αν δεν μπορούν να επιστρέψουν στο σχολείο, καθιερώστε ρουτίνες στο σπίτι, όπως μια σταθερή ώρα για γεύματα και ύπνο. Προσπαθήστε να περιορίσετε τον χρόνο που είστε χωριστά από τα παιδιά σας. Όταν χρειάζεται να αφήσετε τα παιδιά στη φροντίδα κάποιου άλλου, φροντίστε να τους πείτε πότε θα επιστρέψετε.

Να σκέφτεστε ότι το οικείο περιβάλλον μπορεί να μοιάζει λιγότερο οικείο. 

Οι ζημιές από καταιγίδες και πλημμύρες μπορούν να καταστρέψουν κτίρια, δρόμους και δέντρα. Αν και συχνά είναι παρηγορητικό να μπορείτε να επιστρέψετε στο σπίτι, ορισμένες από τις κοντινές καταστροφές μπορεί να προκαλούν αναστάτωση για παιδιά και ενήλικες. Φίλοι, γείτονες, αγαπημένα εστιατόρια και επιχειρήσεις μπορεί να μην έχουν επιστρέψει ή να μην είναι ανοιχτά. Κάποιοι άνθρωποι μπορεί να αποφασίσουν να μην επιστρέψουν. Ορισμένες εγκαταστάσεις μπορεί να μην ξανανοίξουν. Εσείς και τα παιδιά σας μπορεί να βιώσετε απώλεια και αλλαγές για εβδομάδες και μήνες μετά. 

Μιλήστε στα παιδιά σας για το τι συμβαίνει και πώς αισθάνονται.

Το να επιλέγετε να μην μιλάτε για όσα συνέβησαν κάνει το γεγονός ακόμη πιο τρομακτικό για τα παιδιά. Η σιωπή υποδηλώνει ότι αυτό που συνέβη είναι υπερβολικά τρομακτικό. Τα παιδιά μπορεί να αισθάνονται ότι δεν πρέπει να κάνουν ερωτήσεις ή να μιλούν για τα συναισθήματά τους.  

Ξεκινήστε ρωτώντας τα παιδιά σας τι έχουν ήδη ακούσει για τα γεγονότα. Ρωτήστε τα πώς αισθάνονται για ό,τι συμβαίνει και αν έχουν φόβους ή ανησυχίες. Διορθώστε τυχόν λανθασμένες πληροφορίες. Παρέχετε κατάλληλη αλλά ειλικρινή καθησύχαση. Υπενθυμίστε στα παιδιά τα μέτρα που λαμβάνονται για να παραμείνουν ασφαλή για την ανοικοδόμηση της κοινότητας.

Εξηγήστε με απλή, άμεση γλώσσα τι συνέβη και τι πρόκειται να ακολουθήσει.

Η ποσότητα πληροφοριών που θα είναι χρήσιμη στα παιδιά εξαρτάται από την ηλικία τους, το αναπτυξιακό τους επίπεδο και τον συνήθη μηχανισμό αντιμετώπισης. Γενικά, τα μεγαλύτερα παιδιά θέλουν και θα ωφεληθούν από πιο λεπτομερείς πληροφορίες από ό,τι τα μικρότερα παιδιά. Πάρτε «σήμα» από τα παιδιά σας για το πόσες πληροφορίες να δώσετε. 

Για παιδιά όλων των ηλικιών, μην δίνετε πάρα πολλές λεπτομέρειες και μην μοιράζεστε σκληρές εικόνες ή συναισθηματικά φορτισμένη κάλυψη (όπως συνεντεύξεις με θύματα που κλαίνε σε ειδήσεις από την τηλεόραση ή διαδικτυακές πηγές). 

Περιορίστε την έκθεση στα μέσα ενημέρωσης, συμπεριλαμβανομένης της τηλεόρασης, του ραδιοφώνου, του έντυπου Τύπου και των μέσων κοινωνικής δικτύωσης. 

Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό για τα μικρότερα παιδιά, αλλά είναι σημαντικό και για τους ενήλικες. Μετά από μια καταστροφή είναι καλή στιγμή για όλους να «αποσυνδεθούν» και να περάσουν χρόνο μαζί με φίλους και οικογένεια. Αν τα παιδιά εκτίθενται σε μέσα ενημέρωσης, παρακολουθήστε το μαζί τους, δώστε καθησυχαστικές εξηγήσεις και απαντήστε σε τυχόν ερωτήσεις. 

Ρωτήστε τα παιδιά ποιες ερωτήσεις, συναισθήματα, ανησυχίες και προβληματισμούς μπορεί να έχουν (αλλά μην τα πιέσετε να απαντήσουν). 

Μην λέτε στα παιδιά ότι δεν θα έπρεπε να ανησυχούν. Βοηθήστε τα να μάθουν πώς να διαχειρίζονται τα δυσάρεστα συναισθήματα, αντί να προσποιούνται ότι αυτά τα συναισθήματα δεν υπάρχουν ή δεν θα έπρεπε να υπάρχουν. 

Συνεχίστε να κάνετε ερωτήσεις και να προσφέρετε να μιλήσετε με τα παιδιά σας, αλλά μην τα εξαναγκάζετε να απαντήσουν. Γενικά, είναι καλύτερο να περιμένετε μέχρι τα παιδιά να αποδεχτούν την πρόσκληση για συζήτηση. Μείνετε παρόντες σωματικά και συναισθηματικά ώστε τα παιδιά να γνωρίζουν ότι είστε έτοιμοι να μιλήσετε, όταν είναι κι εκείνα έτοιμα. Αν ανησυχείτε για την ασφάλεια ή την συναισθηματική ηρεμία των παιδιών σας, απευθυνθείτε στον/στην παιδίατρό σας ή σε έναν άλλο επαγγελματία και ζητήστε τους να μιλήσουν με τα παιδιά σας. 

Αναζητήστε αλλαγές στη συμπεριφορά που υποδηλώνουν ότι το παιδί σας δυσκολεύεται να ανταπεξέλθει.

Είναι συνηθισμένο τα παιδιά να παρουσιάζουν αλλαγές στον ύπνο (δυσκολία να αποκοιμηθούν ή έχουν νυχτερινές αφυπνίσεις, εφιάλτες, δυσκολία να ξυπνήσουν το πρωί) ή στο φαγητό (όπως μειωμένη όρεξη ή υπερφαγία). Μπορεί να παλεύουν με φόβους ή άγχος (συμπεριλαμβανομένου του φόβου να επιστρέψουν στο σχολείο), κοινωνική απόσυρση, θλίψη ή κατάθλιψη, νέα υπερκινητικότητα, χρήση ουσιών (αλκοόλ, καπνός ή άλλα ναρκωτικά) ή σωματικά ενοχλήματα (όπως πονοκέφαλος, πόνος στο στομάχι ή αίσθημα κόπωσης). 

Επιπλέον, μελλοντικά έντονα καιρικά φαινόμενα (ή επέτειοι του γεγονότος) μπορεί να θυμίσουν στα παιδιά την καταστροφή, κάτι που μπορεί να αυξήσει τα αισθήματα δυσφορίας. Αν αυτές οι αντιδράσεις συνεχιστούν με την πάροδο του χρόνου, γίνουν έντονες ή επηρεάσουν την ικανότητα των παιδιών σας να μαθαίνουν και να κοινωνικοποιούνται, επικοινωνήστε με τον παιδίατρό σας ή με έναν άλλο επαγγελματία. Τα περισσότερα παιδιά που βιώνουν δυσφορία, όμως, μπορεί να μην φαίνονται αναστατωμένα ή να μην παρουσιάζουν καμία αλλαγή στη συμπεριφορά. 

Σκεφτείτε να μοιραστείτε τα συναισθήματά σας για την καταστροφή με τα παιδιά σας. 

Αυτή είναι μια ευκαιρία να αποτελέσετε πρότυπο για το πώς να αντιμετωπίζετε τη δυσφορία και την απογοήτευση. Μοιραστείτε στρατηγικές αντιμετώπισης που λειτουργούν για εσάς. Μπορεί να τους πείτε ότι μιλάτε με φίλους ή συγγενείς, ότι γράφετε τις σκέψεις σας σε ημερολόγιο ή ότι χρησιμοποιείτε την τέχνη ή μουσική για να εκφράσετε τα συναισθήματά σας. Κάποιοι άνθρωποι χρησιμοποιούν άσκηση, χορό, γιόγκα ή τεχνικές χαλάρωσης και διαλογισμό για να αντιμετωπίσουν έντονα συναισθήματα. 

Παρακολουθήστε πώς είστε και φροντίστε τον εαυτό σας. 

Τα παιδιά βασίζονται στους ενήλικες γύρω τους για να είναι και να νιώθουν ασφαλή και προστατευμένα. Αν είστε αγχωμένοι ή θυμωμένοι, τα παιδιά είναι πιθανό να επηρεαστούν περισσότερο από την ίδια τη συναισθηματική σας κατάσταση παρά από τις πράξεις σας και τα λόγια σας. 

Βοηθήστε τα παιδιά να πενθήσουν αν έχουν βιώσει τον θάνατο κάποιου κοντινού τους προσώπου. 

Μπορείτε να ζητήσετε συμβουλές από έναν επαγγελματία ψυχικής υγείας σχετικά με το πώς να στηρίξετε παιδιά που βιώνουν απώλεια. Τα παιδιά επίσης πενθούν και άλλες απώλειες, όπως την απώλεια του σπιτιού τους, το ότι τους λείπει ένας φίλος που μετακόμισε, ή το ότι δεν μπορούν να επιστρέψουν στο σχολείο. 

Βοηθήστε τα παιδιά να σκεφτούν πώς μπορούν να βοηθήσουν άλλους με τρόπους που βρίσκουν ουσιαστικούς. 

Βοηθώντας τους άλλους μειώνεται στα παιδιά το αίσθημα αβοηθησίας και ανημποριάς.

Αναγνωρίστε ότι η ανάρρωση και η αποκατάσταση χρειάζονται χρόνο. 

Ο καθαρισμός και η ανακατασκευή ενός σπιτιού μετά από πλημμύρα μπορεί να χρειαστεί μήνες ή και περισσότερο. Συχνά χρειάζεται ακόμη περισσότερος χρόνος για να προσαρμοστούν τα παιδιά και οι οικογένειες. Να περιμένετε ότι θα υπάρξουν εναλλαγές στην διάθεση και παλινδρομήσεις στην πορεία. Ο χαρακτήρας των κοινωνικών επαφών, επίσης, συχνά αλλάζει σε σχέση με ό,τι υπήρξε πριν από την καταστροφή. 

Επικοινωνήστε με τον/την παιδίατρο και το σχολείο του παιδιού σας. 

Αν έχετε ανησυχίες για την υγεία, την προσαρμογή ή τη συμπεριφορά των παιδιών σας, απευθυνθείτε στον/στην παιδίατρό τους και στους εκπαιδευτικούς τους. Η συγκέντρωση και η μάθηση είναι συχνά δύσκολες μετά από μια καταστροφή. Βεβαιωθείτε ότι τα παιδιά λαμβάνουν την κατάλληλη υποστήριξη και τις απαραίτητες προσαρμογές στο σχολείο. Αν οι απαιτήσεις του σχολείου υπερβαίνουν την τρέχουσα ικανότητα των παιδιών να μαθαίνουν, το σχολείο μπορεί να γίνει πηγή δυσφορίας αντί για στήριξη και βοήθεια. Μιλήστε με τον/την δάσκαλο/α της τάξης ή με έναν/μία επαγγελματία ψυχικής υγείας εντός ή εκτός του σχολείου για το πώς μπορείτε να λάβετε υποστήριξη.