Ορόσημα κινητικής ανάπτυξης: από τη γέννηση έως τους 3 μήνες

Wusthoff, MD, MS, FAAP

Οι πρώτες εβδομάδες και μήνες της ζωής ενός μωρού είναι μια περίοδος εκπληκτικής ανάπτυξης. Νέες δεξιότητες και κινήσεις αναπτύσσονται γρήγορα. Αυτά τα ορόσημα κίνησης συχνά ονομάζονται "κινητική ανάπτυξη" και αποτελούν πηγή χαράς τόσο για τα μωρά όσο και για τις οικογένειές τους.

Ακολουθεί μια επισκόπηση ορισμένων τυπικών οροσήμων κινητικής ανάπτυξης που μπορείτε να περιμένετε από τη γέννηση έως τους 3 μήνες:

Πρώτος μήνας

Το μωρό σας δεν θα μπορεί να ελέγξει πολλές από τις κινήσεις του τις πρώτες εβδομάδες. Καθώς αρχίζει να αναπτύσσει περισσότερες φυσικές ικανότητες, οι κινήσεις του μπορεί να είναι ακόμα σπασμωδικές ή νευρικές. Αλλά μαθαίνει γρήγορα, οπότε κρατήστε γερά!

• Μάτια πάνω σου. Γνωρίζατε ότι ένα από τα πρώτα μέρη του σώματος που ένα μωρό μπορεί να κινήσει είναι τα μάτια του; Τα νεογέννητα μπορούν αρχικά να δουν μόνο περίπου 30 εκατοστά μπροστά τους, αλλά αυτό είναι αρκετό για να κινήσουν τα μάτια τους και να κοιτάξουν τα πρόσωπα κοντά τους. Το μωρό σας μπορεί, επίσης, να κοιτάξει προς οικεία πρόσωπα και να στρέφεται προς οικείους ήχους και φωνές.
• Έλεγχος λαιμού. Τα νεογέννητα μπορούν να κουνήσουν το κεφάλι τους στο πλάι. Μπορείτε να το παρατηρήσετε με το πρώτο τους φαγητό, όταν το αντανακλαστικό της αναζήτησης τα ωθεί να γυρίσουν προς τη θηλή. Ωστόσο, τα βρέφη δεν έχουν πολύ έλεγχο του λαιμού τους τις πρώτες εβδομάδες. Το μωρό σας χρειάζεται τη βοήθειά σας για να στηρίξετε το κεφάλι του.
• Αντανακλαστικά νεογέννητων. Εκτός από το αντανακλαστικό της αναζήτησης, το μωρό σας μπορεί να εμφανίσει και άλλες αντανακλαστικές κινήσεις αυτές τις πρώτες εβδομάδες. Για να δείτε το αντανακλαστικό του βήματος σε δράση, κρατήστε το μωρό σας με ασφάλεια κάτω από τις μασχάλες του (στηρίξτε και το κεφάλι του!), ενώ τα πόδια του ακουμπούν σε μια επίπεδη επιφάνεια. Μπορεί να βάλει το ένα πόδι μπροστά από το άλλο σε κάποια "βηματική" κίνηση. Αυτό το αντανακλαστικό εξαφανίζεται μετά τους πρώτους δύο μήνες, και τα περισσότερα μωρά δεν κάνουν τα πρώτα τους "πραγματικά" βήματα μέχρι περίπου το ένα έτος.

Δεύτερος Μήνας

Το νευρικό σύστημα του μωρού σας έχει ωριμάσει κάπως μέχρι τώρα. Ορισμένα αντανακλαστικά του νεογνού αρχίζουν να δίνουν τη θέση τους σε εθελούσιες κινήσεις. Με τον βελτιωμένο μυϊκό έλεγχο, οι κινήσεις γίνονται πιο εύπλαστες και πιο ευέλικτες. Παρακάτω θα δείτε τι άλλο μπορείτε να περιμένετε:

• Προσοχή στον χρόνο που είναι μπρούμυτα στην κοιλιά. Τα περισσότερα μωρά αυτής της ηλικίας μπορούν να σηκώσουν το κεφάλι τους όταν βρίσκονται ξαπλωμένα μπρούμυτα. Το να αφήνετε τακτικά το μωρό σας να ξαπλώνει μπρούμυτα είναι ένας εξαιρετικός τρόπος για να το βοηθήσετε να ενισχύσει τους μυς του λαιμού και του κορμού του. Κάποια μωρά κλαίνε, όταν τοποθετούνται μπρούμυτα, αλλά συνήθως τα καταφέρνουν καλύτερα μετά από μερικές προσπάθειες. Βοηθάει να έχουν κάτι ενδιαφέρον, όπως το πρόσωπο της μαμάς, μπροστά τους, για να τα ενθαρρύνει να σηκώσουν το κεφάλι τους. Αν και είναι πολύ μικρό για να μπουσουλήσει πραγματικά, το μωρό σας μπορεί να προσπαθήσει ή να αρχίσει να σπρώχνει από μια ξαπλωμένη θέση.
• Χέρι στο στόμα. Κατά τη διάρκεια αυτών των εβδομάδων, το μωρό σας μπορεί να αρχίσει να κουνάει τα χέρια του περισσότερο, όταν είναι ενθουσιασμένο. Ολοένα και περισσότερο, τα χέρια του θα τραβούν την προσοχή του. Μπορεί να περάσει πολύ χρόνο προσπαθώντας να τα μετακινήσει μπροστά του, όπου μπορεί να τα δει. Μετά από πολλές προσπάθειες, μπορεί να καταφέρει να τα φέρει στο στόμα του. Ωστόσο, η κίνηση των δακτύλων του είναι ακόμα περιορισμένη, οπότε τα χέρια του πιθανότατα θα παραμείνουν σφιγμένα σε μικρές γροθιές. Το να τα ρουφάει μπορεί να γίνει ένας τρόπος για να ηρεμήσει τον εαυτό του.
• Τράβηγμα στα χείλη. Ίσως έχετε ήδη παρατηρήσει τυχαίες κινήσεις του προσώπου, συμπεριλαμβανομένων αντανακλαστικών χαμόγελων, ενώ το μωρό σας κοιμάται. Αλλά ξεκινώντας κάποια στιγμή γύρω στην έκτη εβδομάδα, το μωρό σας μπορεί να σας δείξει το πρώτο του πραγματικό χαμόγελο σε μια γνήσια χειρονομία αγάπης ή διασκέδασης.

Τρίτος Μήνας

Οι κινήσεις των χεριών και των ποδιών του μωρού σας συνεχίζουν να γίνονται πιο ομαλές. Το αντανακλαστικό του "ξαφνιάσματος" πιθανότατα έχει εξαφανιστεί μέχρι τώρα. Γίνεται πιο δυνατό και καλύτερο στον συντονισμό των κινήσεών του.

• Ξεδίπλωμα σώματος. Μπορεί να παρατηρήσετε ότι όλο το σώμα του μωρού σας φαίνεται πιο χαλαρό τώρα. Τα χέρια του δεν θα είναι πια σφιγμένα σε γροθιές όλη την ώρα. Στην πραγματικότητα, μπορεί να διασκεδάζει τον εαυτό του ανοίγοντας και κλείνοντάς τα προσεκτικά. Θα απολαμβάνει, επίσης, να κουνάει πιο ενεργά τα πόδια του, τα οποία ξεδιπλώνονται από τη τεντωμένη θέση του νεογνού.
• Έτοιμο να γυρίσει. Καθώς οι κλωτσιές του συνεχίζουν να γίνονται πιο δυνατές, μπορεί σύντομα να μπορεί να γυρίσει από την κοιλιά του στην πλάτη. Ενώ τα περισσότερα μωρά δεν μπορούν ακόμα να γυρίσουν από την πλάτη στην κοιλιά, κάποια μπορεί να αρχίσουν να γυρίζουν σε αυτήν την ηλικία. Να είστε προσεκτικοί να μην αφήνετε ποτέ το μωρό σας μόνο του σε έπιπλα όπου θα μπορούσε να γυρίσει.
• Μαθαίνει να πιάνει. Τα μωρά αυτής της ηλικίας μπορεί να αρχίσουν να απλώνουν το χέρι για να πιάσουν αντικείμενα που κρέμονται λίγο έξω από την εμβέλειά τους. Ενώ ένα αντανακλαστικό του νεογνού κάνει τα μωρά να τυλίγουν τα δάχτυλά τους γύρω από αντικείμενα που αγγίζουν την παλάμη, το κράτημα του μωρού σας μπορεί τώρα να είναι πιο σκόπιμο. Μπορεί ακόμα και να κρατήσει και κουνήσει παιχνίδια με τα χέρια.
• Ας κάνουμε πηδηματάκια. Όταν κρατιέται και υποστηρίζεται σε "όρθια" θέση σε μια επιφάνεια όπως το πόδι σας, το μωρό σας μπορεί να ανακαλύψει τη χαρά του να πηδά. Αυτός είναι ένας διασκεδαστικός τρόπος να παίξετε μαζί, καθώς το μωρό σας αρχίζει να κρατάει μέρος του βάρους του στα πόδια του. Καλό είναι να αποφεύγετε να αφήνετε τα μωρά σε καθίσματα ή ιμάντες. Αυτά μπορούν στην πραγματικότητα να επιβραδύνουν την πρόοδο της κίνησης του μωρού σας, καθώς δεν του επιτρέπουν να εξασκεί τους μύες του αρκετά.

Πότε να επισκεφτείτε τον/την παιδίατρό σας;

Μην ξεχνάτε ότι οι κινήσεις κάθε μωρού μπορεί να είναι λίγο διαφορετικές. Αν το μωρό σας δεν καταφέρνει τις κινήσεις του με τον ίδιο ρυθμό που ίσως κάνουν άλλα μωρά, συνήθως δεν οφείλεται σε κάποιο πρόβλημα ανάπτυξης ή κάποια άλλη δυσκολία.

Είναι καλή ιδέα να συζητήσετε με τον/την παιδίατρό σας αν παρατηρήσετε ότι το μωρό σας κάνει κάποιο από τα παρακάτω:

• Σταματάει να κάνει κάτι που συνήθιζε να κάνει. Όλα τα μωρά θα έχουν καλές και κακές μέρες. Μπορεί να περάσουν μερικές μέρες πριν επαναλάβουν μια νέα ικανότητα. Αλλά, αν η ανάπτυξη του μωρού σας υποχωρεί ή έχει σταματήσει σταθερά, συζητήστε με τον/την παιδίατρό σας.
• Δεν χρησιμοποιεί ένα μέρος ή μια πλευρά του σώματος. Τα μωρά αυτής της ηλικίας συνήθως δεν δείχνουν αν είναι αριστερόχειρα ή δεξιόχειρα. Αν το μωρό σας χρησιμοποιεί μόνο ένα χέρι ή μια πλευρά του σώματός του, συζητήστε με τον/την παιδίατρό σας.
• Φαίνεται υπερβολικά χαλαρό. Τα νεογνά μπορεί να φαίνονται "χαλαρά" μέχρι να αναπτύξουν περισσότερο έλεγχο των μυών. Αλλά αν το μωρό σας φαίνεται ιδιαίτερα χαλαρό ή αδύναμο, μπορεί να σημαίνει ότι είναι άρρωστο ή πάσχει από λοίμωξη.
• Τρέμει ή δονείται πολύ. Πολλά νεογνά έχουν τρεμάμενα χέρια ή τρεμουλιαστά πηγούνια, αλλά αν όλο τους το σώμα δονείται, μπορεί να είναι σημάδι ιατρικού προβλήματος. Καλέστε τον/την παιδίατρό σας.