Επίδραση της εφηβείας στην αθλητική απόδοση: Τι πρέπει να γνωρίζουν οι γονείς

Τα τελευταία χρόνια φαίνεται ότι αυξάνεται ο αριθμός των παιδιών που ειδικεύονται σε ένα μόνο άθλημα από νεαρή ηλικία και προπονούνται όλο το χρόνο σ' αυτό. Ενώ το δέλεαρ μιας υποτροφίας, μιας επιτυχούς εισόδου σε πανεπιστημιακή σχολή με ειδικό καθεστώς Πανελληνίων Εξετάσεων ή μιας επαγγελματικής καριέρας μπορεί να παρακινήσει τους νεαρούς αθλητές (και τους γονείς τους) να αφοσιωθούν σε εξειδικευμένα προπονητικά προγράμματα από νωρίς, η Αμερικανική Ακαδημία Παιδιατρικής συστήνει την αποφυγή ειδίκευσης σε ένα άθλημα πριν από την εφηβεία.

Ο αναπτυσσόμενος και ωριμάζων σκελετός

Η εφηβεία είναι μια περίοδος ταχείας ανάπτυξης.

• Κορίτσια: Κατά μέσο όρο, η ταχεία ανάπτυξη εμφανίζεται γύρω στην ηλικία των εντεκάμισι ετών, αλλά μπορεί να ξεκινήσει από την ηλικία των οκτώ έως και δεκατεσσάρων ετών.
• Αγόρια: Συνήθως καθυστερούν περίπου δύο χρόνια — αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο τα δεκατριάχρονα κορίτσια μπορεί, για κάποιο διάστημα, να είναι ένα κεφάλι ψηλότερα από τα δεκατριάχρονα αγόρια.

Μόλις ξεκινήσει η εφηβεία, τα αγόρια και τα κορίτσια περνούν από την εφηβική τους ταχεία ανάπτυξη. Περιττό να πούμε ότι αυτές οι αλλαγές και οι ηλικίες στις οποίες συμβαίνουν μπορούν να επηρεάσουν την αθλητική απόδοση ενός παιδιού.

Αλλαγές στην αθλητική απόδοση κατά τη διάρκεια της εφηβικής «έκρηξης ανάπτυξης»

Το πέρασμα από την εφηβεία μπορεί να έχει σημαντική επίδραση στην αθλητική απόδοση τόσο με θετικούς όσο και με αρνητικούς τρόπους. Ενώ οι αυξήσεις στο μέγεθος του σώματος, στις ορμόνες και στη μυϊκή δύναμη βελτιώνουν την αθλητική απόδοση, μπορεί να υπάρξει μια προσωρινή μείωση στις δεξιότητες ισορροπίας και στον έλεγχο του σώματος κατά τη διάρκεια της «έκρηξης ανάπτυξης». Οι γρήγορες αυξήσεις σε ύψος και βάρος επηρεάζουν το κέντρο βάρους του σώματος. Μερικές φορές, ο εγκέφαλος πρέπει να προσαρμοστεί σε αυτό το υψηλότερο σημείο παρατήρησης, και ένας έφηβος μπορεί να φαίνεται λίγο "αδέξιος".

Αυτή η φάση είναι ιδιαίτερα αισθητή σε αθλήματα που απαιτούν καλή ισορροπία και έλεγχο του σώματος (π.χ. καλλιτεχνικό πατινάζ, καταδύσεις, ενόργανη γυμναστική, καλαθοσφαίριση). Επιπλέον, τα μακρύτερα χέρια και πόδια μπορούν να επηρεάσουν τη ρίψη οποιουδήποτε τύπου μπάλας, το χτύπημα με ρόπαλο ή ρακέτα, το πιάσιμο με γάντι ή ραβδί λακρός, την κολύμβηση και το άλμα. Προπονητές και εκπαιδευτές που γνωρίζουν για την έκρηξη ανάπτυξης μπορούν να βοηθήσουν στη μείωση της αθλητικής αδεξιότητας, ενσωματώνοντας συγκεκριμένες πτυχές της προπόνησης στις προπονήσεις και τις συνεδρίες εκγύμνασης.

Κατανόηση των πλακών ανάπτυξης

Τα οστά των παιδιών διαφέρουν από αυτά των ενηλίκων. Στο εσωτερικό των άκρων των οστών τους υπάρχει ένα τμήμα χόνδρου που τελικά μετατρέπεται σε οστό όταν ολοκληρωθεί η ανάπτυξή τους. Αυτό το τμήμα χόνδρου, που ονομάζεται πλάκα ανάπτυξης, είναι στην πραγματικότητα υπεύθυνο για την ανάπτυξη. Είναι πολύ πιο εύθραυστο από το γύρω οστό, τους μύες, τους τένοντες ή τους συνδέσμους. Η πλάκα ανάπτυξης είναι, επίσης, πιο αδύναμη κατά τις περιόδους ταχύτερης ανάπτυξης. Ο τραυματισμός της πλάκας ανάπτυξης μπορεί να περιορίσει την ικανότητα του οστού να αναπτυχθεί σωστά.

Τι προκαλεί τραυματισμούς στις πλάκες ανάπτυξης;

Οι τραυματισμοί της πλάκας ανάπτυξης είναι τα κατάγματα. Μερικοί τραυματισμοί της πλάκας ανάπτυξης προκαλούνται από ένα οξύ γεγονός, όπως μια πτώση ή ένα χτύπημα σε ένα άκρο, ενώ άλλοι προκύπτουν από υπερβολική χρήση ή επαναλαμβανόμενη πίεση στην πλάκα ανάπτυξης. Για παράδειγμα, μια αθλήτρια που εξασκεί ακροβατικές ασκήσεις για πολλές ώρες κάθε εβδομάδα, ένας δρομέας μεγάλων αποστάσεων που αυξάνει τα χιλιόμετρα προετοιμαζόμενος για αγώνα, ή ένας αθλητής που ρίχνει διαρκώς την μπάλα σε μεγάλες αποστάσεις, όπως στο μπάσκετ και που τελειοποιεί την γρήγορη ρίψη του, κινδυνεύουν όλοι να αναπτύξουν τραυματισμούς εξαιτίας υπερβολικής χρήσης σε μια πλάκα ανάπτυξης.

Πρόληψη τραυματισμών του πρόσθιου χιαστού συνδέσμου

Καθώς οι προέφηβοι εισέρχονται στην εφηβεία και γίνονται ψηλότεροι και βαρύτεροι, ο κίνδυνος τραυματισμού του πρόσθιου χιαστού συνδέσμου αυξάνεται. Ο πρόσθιος χιαστός σύνδεσμος είναι ένας από τους κύριους συνδέσμους που παρέχουν σταθερότητα στο γόνατο.

Σύμφωνα με την κλινική αναφορά της Αμερικανικής Ακαδημίας Παιδιατρικής το 2014, ο κίνδυνος τραυματισμού του πρόσθιου χιαστού συνδέσμου αρχίζει να αυξάνεται σημαντικά στην ηλικία των 12 - 13 ετών στα κορίτσια και των 14 - 15 ετών στα αγόρια. Τα κορίτσια στην εφηβεία διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο τραυματισμού του πρόσθιου χιαστού συνδέσμου, επειδή τείνουν να χρησιμοποιούν τους μύες τους διαφορετικά από τα αγόρια κατά τη διάρκεια αθλητικών δεξιοτήτων, όπως το άλμα και την προσγείωση. Κατά την εφηβεία, το σωματικό μέγεθος αυξάνεται και για τα δύο φύλα, αλλά στα αγόρια παρατηρείται, επίσης, μια έκρηξη τεστοστερόνης που οδηγεί σε μεγαλύτερους και δυνατότερους μύες για να ελέγχουν το νέο τους σώμα. Τα κορίτσια δεν έχουν την ίδια ταχεία ανάπτυξη στη μυϊκή δύναμη. Παρακολουθήστε το βίντεο Πρόληψη τραυματισμών του πρόσθιου χιαστού συνδέσμου στους νεαρούς αθλητές, για περισσότερες πληροφορίες.

Μην ξεχνάτε ότι η εφηβεία είναι προσωρινή

Είναι σημαντικό για τους γονείς να παραμένουν θετικοί και να αναζητούν προπονητές που γνωρίζουν καλά τις λεπτές διαφορές της εφηβείας και της αυξητικής αιχμής. Το να φωνάζει συνεχώς ο προπονητής σε ένα παιδί ή να το υποτιμά ένας απογοητευμένος γονιός μπορεί να οδηγήσει στην πλήρη εγκατάλειψη του αθλήματος.

Η δουλειά σας ως γονέα δεν είναι να δημιουργήσετε έναν ακόμη Ολυμπιονίκη — είναι να βεβαιωθείτε ότι τα παιδιά σας αγαπούν μια δραστηριότητα με τρόπο που θα διαρκέσει, ώστε να γίνουν υγιείς ενήλικες. Υποστηρίξτε και ενθαρρύνετέ τα να κάνουν την αθλητική ζωή τρόπο ζωής!

Περισσότερες πληροφορίες:

• Τραυματισμοί πρόσθιου χιαστού συνδέσμου: Διάγνωση, θεραπεία και πρόληψη (Κλινική Έκθεση της Αμερικανικής Ακαδημίας Παιδιατρικής)