Ο εμβολιασμός στην παιδική ηλικία υπήρξε μία από τις μεγαλύτερες επιτυχίες της σύγχρονης ιατρικής. Στην πραγματικότητα, τα εμβόλια για τα παιδιά ήταν τόσο επιτυχημένα, ώστε πλέον δεν βλέπουμε πολλές από τις ασθένειες που παλαιότερα προκαλούσαν σοβαρές νόσους και μόνιμες αναπηρίες.

Χάρη στα εμβόλια, τα περισσότερα παιδιά δεν θα νοσήσουν ποτέ από κοκκύτη, τέτανο, πολιομυελίτιδα ή μηνιγγίτιδα—έτσι σπάνια βλέπουμε πόσο σοβαρές μπορεί να είναι αυτές οι ασθένειες. Ως αποτέλεσμα, οι γονείς μπορεί να αναρωτιούνται αν το παιδί τους χρειάζεται όλους τους συνιστώμενους εμβολιασμούς.

Ίσως να έχετε κάνει στον εαυτό σας αυτή την ερώτηση και να έχετε κάνει αναζήτηση στο Google. Σήμερα, είναι εύκολο να αναζητήσετε στο διαδίκτυο απαντήσεις που στηρίζουν μια πεποίθηση σχετικά με τους κινδύνους των εμβολίων. Όμως η πλειονότητα αυτών των ισχυρισμών είναι ανακριβής και ατεκμηρίωτη. Πολλές από αυτές τις πληροφορίες δεν είναι απλώς τρομακτικές—έχουν οδηγήσει γονείς να αμφισβητήσουν τα γεγονότα που ακούνε από τον παιδίατρό τους και άλλες αξιόπιστες πηγές. Και απομακρύνουν τους ανθρώπους από ένα εμβόλιο που θα μπορούσε να σώσει τη ζωή του παιδιού τους.

Η δωδεκάδα της παραπληροφόρησης

Μπορεί να σας εκπλήξει ότι το «αντιεμβολιαστικό» περιεχόμενο στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης για τα παιδιά και τα εμβόλια προήλθε από μια μικρή ομάδα μόλις 12 ανθρώπων. Σε ανάλυση του 2021, το Κέντρο για την Καταπολέμηση του Ψηφιακού Μίσους (Center for Countering Digital Hate) στις ΗΠΑ διαπίστωσε ότι αυτή η μικρή
δωδεκάδα της παραπληροφόρησης»—ήταν η αρχική πηγή περίπου των δύο τρίτων των αντιεμβολιαστικών αναρτήσεων και μηνυμάτων. Αυτά τα 12 άτομα που διέδιδαν παραπληροφόρηση ήθελαν να αυξήσουν την επισκεψιμότητα προς τις δικές τους ιστοσελίδες.

Οι αναρτήσεις κατά των εμβολίων δεν ελέγχονται ως προς τα γεγονότα

Όπως και άλλες φήμες που γίνονται viral στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, αυτές οι αντιεμβολιαστικές αναρτήσεις δεν ελέγχονται ως προς την ακρίβειά τους. Μπορεί να μην είναι η καλύτερη ή η πιο ακριβής πληροφόρηση για τα εμβόλια του μωρού σας. Δείτε τι άλλο πρέπει να έχετε κατά νου:

Οι αλγόριθμοι των μέσων κοινωνικής δικτύωσης προωθούν αναρτήσεις που είναι πιθανό να αρέσουν σε πολλούς ανθρώπους, όπως εκείνες με τα περισσότερα κλικ ή ακολούθους ή αναρτήσεις από διασημότητες.
Όταν κάνετε κλικ ή αλληλεπιδράσετε έστω και με ένα ψευδές κομμάτι πληροφορίας, η πλατφόρμα θα σας δείχνει όλο και περισσότερα παρόμοιου περιεχομένου. Αυτό μπορεί να σας οδηγήσει σε έναν «λαβύρινθο» παραπληροφόρησης χωρίς καν να το καταλάβετε.
Οι αναρτήσεις φαίνονται αυθεντικές και πειστικές. Γι’ αυτό είναι τόσο αποτελεσματικές στο να επηρεάζουν γονείς που αναζητούν απαντήσεις σε ερωτήματα για την υγεία του παιδιού τους. Αυτές οι αναρτήσεις διαδίδονται εύκολα και κοινοποιούνται από δεκάδες χιλιάδες ανθρώπους που μπορεί να μην γνωρίζουν καν από πού προήλθε η ανάρτηση.
Όταν οι ειδικοί δημοσιεύουν ακριβές περιεχόμενο, συχνά στοχοποιούνται από αντιεμβολιαστές που θέλουν να ‘πνίξουν’ τα γεγονότα.

Παρενέργειες & μύθοι για τα εμβόλια

Για χρόνια, οι άνθρωποι διαδίδουν φήμες στο διαδίκτυο από πολλές διαφορετικές οπτικές, συμπεριλαμβανομένων φημών για τα εμβόλια και τη διαταραχή αυτιστικού φάσματος (ASD), το σύνδρομο αιφνίδιου θανάτου βρεφών (SIDS) και τις αναπτυξιακές καθυστερήσεις.

Ακολουθούν μερικά παραδείγματα:

Εμβόλια και διαταραχή αυτιστικού φάσματος (ΔΑΦ)

Τη δεκαετία του 1990, δημοσιεύτηκε μια μελέτη από έναν γιατρό που εξέτασε 12 παιδιά και θεώρησε ότι ο αυτισμός τους οφειλόταν στα εμβόλια. Συγκεκριμένα, αφορούσε το εμβόλιο ιλαράς-παρωτίτιδας-ερυθράς (MMR) και μια πιθανή σύνδεση με τον αυτισμό.

Γεγονός: Αυτό το άρθρο αποδείχθηκε ότι βασιζόταν σε κακής ποιότητας έρευνα. Απαξιώθηκε και το περιοδικό το απέσυρε. Αυτό και μόνο το άρθρο προκάλεσε τόσο φόβο στους γονείς ώστε έγιναν πολλές άλλες μελέτες σε πολλές χώρες και συμπεριέλαβαν χιλιάδες παιδιά. Δεν βρήκαν καμία αιτιώδη συσχέτιση που να τα συνδέει.

Τα παιδιά με ΔΑΦ συνήθως αξιολογούνται μεταξύ 18 και 30 μηνών—περίπου την ίδια περίοδο που χορηγείται το εμβόλιο MMR. Αυτό έχει οδηγήσει ορισμένους να υποθέσουν ότι το εμβόλιο είναι η αιτία. Όλο και περισσότερα στοιχεία δείχνουν ότι, παρότι τα συμπτώματα της ΔΑΦ μπορεί να μην είναι ορατά έως το δεύτερο έτος μετά τη γέννηση ή και αργότερα, η ΔΑΦ ξεκινά πριν γεννηθεί ένα μωρό.

Εκτεταμένα στοιχεία από την Αμερικανική Ακαδημία Παιδιατρικής, την Εθνική Ακαδημία Ιατρικής, ευρωπαϊκούς οργανισμούς όπως το ECDC (European Centre for Disease Prevention and Control) και ερευνητές από όλο τον κόσμο έχουν καταλήξει στο συμπέρασμα ότι δεν υπάρχει αιτιώδης συσχέτιση μεταξύ του εμβολίου MMR και του αυτισμού. Ο αυτισμός ταξινομείται βάσει διεθνών προτύπων όπως η ICD‑10/ICD‑11 και το DSM‑5, και οι οδηγίες των οργανισμών αυτών επιβεβαιώνουν ότι τα εμβόλια είναι ασφαλή για τα παιδιά.Οι φόβοι για μια πιθανή σύνδεση μεταξύ του εμβολίου MMR και του αυτισμού έχουν οδηγήσει σε περιοχές με ανεπαρκή εμβολιαστική κάλυψη. Η ιλαρά έχει εξαλειφθεί στις ΗΠΑ από το 2000, όμως ο ιός εξακολουθεί να κυκλοφορεί—οδηγώντας σε εξάρσεις σε όλο τον κόσμο.

Θειομερσάλη ή υδράργυρος και εμβόλια

Ένα συντηρητικό (θειομερσάλη) που προστέθηκε στα εμβόλια τη δεκαετία του 1930 περιέχει υδράργυρο. Οι άνθρωποι φοβήθηκαν ότι αυτός ο υδράργυρος ήταν τοξικός για τον άνθρωπο. Κάποιοι πίστεψαν ότι θα μπορούσε να προκαλέσει νευρολογικά (του νευρικού συστήματος) προβλήματα.

Γεγονός: Ο υδράργυρος είναι ένα φυσικό στοιχείο που υπάρχει στον γήινο φλοιό, στον αέρα, στο έδαφος και στο νερό. Υπάρχουν δύο τύποι υδραργύρου—και είναι πολύ διαφορετικοί.

Η θειομερσάλη περιέχει πολύ μικρές ποσότητες ενός τύπου υδραργύρου που προστίθεται σε ορισμένα εμβόλια για να αποτρέπεται η ανάπτυξη μικροβίων. Αυτός ο τύπος υδραργύρου δεν παραμένει στο σώμα. Διαφέρει από τον άλλο τύπο υδραργύρου που βρίσκεται σε ορισμένα είδη ψαριών. Εκείνος ο τύπος μπορεί να παραμένει στο ανθρώπινο σώμα και να αρρωσταίνει τους ανθρώπους.

Ακόμη και μετά από πολλές μελέτες, η θειομερσάλη δεν έχει ποτέ αποδειχθεί ότι προκαλεί νευρολογικά προβλήματα. Η θειομερσάλη δεν χρησιμοποιείται σε εμβόλια για παιδιά από το 2001. Μόνο ορισμένα εμβόλια γρίπης περιέχουν θειομερσάλη. Αν έχετε οποιεσδήποτε ερωτήσεις ή ανησυχίες, ρωτήστε τον παιδίατρό σας.

Εμβόλια και Σύνδρομο Αιφνίδιου Θανάτου Βρεφών (ΣΑΒΘ)

Τα μωρά λαμβάνουν πολλά από τα πρώτα τους εμβόλια μεταξύ 2 και 4 μηνών ηλικίας. Αυτή είναι επίσης η ηλικία αιχμής για το σύνδρομο αιφνίδιου θανάτου βρεφών (ΣΑΒΘ). Λόγω του χρονισμού, κάποιοι θεωρούν ότι μπορεί να σχετίζονται.

Γεγονός: Επιστημονικές μελέτες έχουν επιβεβαιώσει ότι τα εμβόλια δεν προκαλούν ΣΑΒΘ. Μάλιστα, τα εμβόλια μπορεί να βοηθούν στην πρόληψη του ΣΑΒΘ. Και, το σημαντικότερο για την πρόληψη του ΣΑΒΘ, η Αμερικανική Ακαδημία Παιδιατρικής συνιστά ένα ασφαλές περιβάλλον ύπνου για τα μωρά.

Να θυμάστε

Όταν εξετάζετε τα γεγονότα για τα εμβόλια για το παιδί σας, φροντίστε να ελέγχετε την πηγή. Να είστε ιδιαίτερα επιφυλακτικοί αν δεν αναγνωρίζετε και δεν εμπιστεύεστε την αρχική πηγή του περιεχομένου.

Και μπορείτε πάντα να επαληθεύετε πληροφορίες πηγαίνοντας σε αξιόπιστες πηγές όπως το HealthyChildren.org, το AAP.org και, φυσικά, τον παιδίατρο του παιδιού σας.