Το εμβόλιο κατά του HPV προλαμβάνει τον καρκίνο του στόματος;

Ναι. Πολλοί άνθρωποι συνδέουν τον ιό των ανθρώπινων θηλωμάτων (HPV) με τον καρκίνο του τραχήλου της μήτρας. Και είναι αλήθεια ότι σχεδόν ότι όλες οι περιπτώσεις του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας προκαλούνται από τον HPV. Όμως ο HPV προκαλεί επίσης προκαρκινικές αλλοιώσεις και καρκίνους του κόλπου, του αιδοίου, του τραχήλου, του πέους και του πρωκτού, καθώς και καρκίνους του στόματος και του λαιμού. Ο ιός προκαλεί, επίσης, τους περισσότερους τύπους γεννητικών κονδυλωμάτων.

Εμβόλιο HPV: ισχυρή προστασία

Το εμβόλιο κατά του HPV συνιστάται για τα κορίτσια από το 2006 και για τα αγόρια από το 2011 στην Αμερική. Η Αμερικανική Ακαδημία Παιδιατρικής συνιστά το εμβόλιο για αγόρια και κορίτσια από την ηλικία των 9 ετών. Στην Ελλάδα, το εμβόλιο κατά του ιού των ανθρώπινων θηλωμάτων (HPV) συνιστάται για αγόρια και κορίτσια από τα 9–11 έτη, με στόχο την πρόληψη ορισμένων τύπων καρκίνου και κονδυλωμάτων. Αν δεν γίνει στην προτεινόμενη ηλικία, μπορεί να γίνει αναπλήρωση έως τα 18 έτη.

Το εμβόλιο κατά του HPV προστατεύει τους ανθρώπους από: 

• πάνω από το 90% των καρκίνων που προκαλούνται από τον ιό, 
• προκαρκινικές αλλοιώσεις (ανώμαλα κύτταρα που οδηγούν σε καρκίνο), 
• σχεδόν όλες τις περιπτώσεις καρκίνου του τραχήλου της μήτρας και 
• σχεδόν το 100% των περιπτώσεων γεννητικών κονδυλωμάτων.

Το εμβόλιο κατά του HPV προλαμβάνει επίσης σε υψηλό ποσοστό και άλλους καρκίνους που σχετίζονται με τον HPV. Για παράδειγμα, ο ιός προκαλεί καρκίνο του στόματος—στο πίσω μέρος του λαιμού, στη βάση της γλώσσας και στις αμυγδαλές. 

Περίπου το 70% των καρκίνων του στόματος προκαλούνται από τον HPV στις ΗΠΑ. Στην Ελλάδα, εκτιμάται ότι περίπου το 50% των περιστατικών καρκίνου στοματοφάρυγγα σχετίζονται με τον HPV σε κάποια μορφή της νόσου Ο ιός μεταδίδεται στο στόμα μέσω του στοματικού σεξ, και ενδέχεται να μεταδοθεί και με άλλους τρόπους. Το εμβόλιο κατά του HPV προστατεύει από τους τύπους HPV που μπορούν να προκαλέσουν καρκίνους του στόματος.

Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, ο HPV θεωρείται σημαντικός παράγοντας κινδύνου για διάφορους καρκίνους που σχετίζονται με τον ιό, και τα εμβόλια κατά του HPV που έχουν εγκριθεί στην Ευρωπαϊκή Ένωση (όπως τα Gardasil, Gardasil9 και Cervarix) αποσκοπούν στην πρόληψη των λοιμώξεων από τους τύπους HPV που προκαλούν τους πιο κοινούς καρκίνους — συμπεριλαμβανομένων αυτών του τραχήλου της μήτρας και άλλων περιοχών του σώματος, όπως η στοματική και η πρωκτική περιοχή

Πότε εμφανίζονται τα συμπτώματα του στοματικού HPV;

Περίπου το 10% των ανδρών και το 3,6% των γυναικών στις ΗΠΑ έχουν μολυνθεί με στοματικό HPV, αλλά στην Ελλάδα δεν υπάρχουν ακόμη εκτεταμένα, αντιπροσωπευτικά δεδομένα για τον γενικό πληθυσμό. Οι μικρότερες μελέτες υποδηλώνουν ότι ο ιός υπάρχει και στη χώρα μας, αλλά τα ποσοστά μόλυνσης πιθανότατα κυμαίνονται σε παρόμοια χαμηλά επίπεδα. Οι περισσότεροι άνθρωποι που μολύνονται με στοματικό HPV δεν εμφανίζουν συμπτώματα, και ο ιός υποχωρεί μέσα σε ένα ή δύο χρόνια. Αφού ένα άτομο μολυνθεί με τον ιό HPV, μπορεί να χρειαστούν χρόνια για να αναπτυχθεί καρκίνος του στόματος.

Τα συμπτώματα του καρκίνου του στόματος περιλαμβάνουν έναν επίμονο πονόλαιμο, πόνους στα αυτιά, βραχνάδα, διογκωμένους λεμφαδένες, πόνο κατά την κατάποση και ανεξήγητη απώλεια βάρους. Ή μπορεί να μην έχετε καθόλου συμπτώματα.

Σε αντίθεση με τον καρκίνο του τραχήλου της μήτρας, δεν υπάρχει εξέταση για έλεγχο του καρκίνου του στόματος ή οποιουδήποτε άλλου καρκίνου που σχετίζεται με HPV. Τα ποσοστά καρκίνου του στόματος που σχετίζονται με τον HPV είναι υψηλότερα από τα αντίστοιχα του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας. Περισσότερες από 8 στις 10 περιπτώσεις καρκίνου του στόματος που συνδέονται με HPV αφορούν άνδρες. 

Η Αμερικανική Ακαδημία Παιδιατρικής συνιστά το εμβόλιο κατά του HPV από την ηλικία των 9 ετών. Η χορήγηση του εμβολίου σε αυτή την ηλικία προστατεύει το παιδί σας στην προεφηβεία πολύ πριν εκτεθεί στον ιό. Αν και οι συστάσεις είναι να ξεκινά ο εμβολιασμός από τα 9 χρόνια, τα δεδομένα κάλυψης στην Ελλάδα δείχνουν ότι μεγάλο μέρος των παιδιών ξεκινά τελικά τον εμβολιασμό λίγο αργότερα, με αύξηση ποσοστών από τα 9 έως τα 15 έτη.

Στην Ελλάδα, η σύσταση για το εμβόλιο HPV προβλέπει ότι όταν η σειρά ξεκινά πριν από την ηλικία των 15 ετών, δίνεται συνήθως σε 2 δόσεις με διάστημα περίπου 6 μηνών μεταξύ τους. Αν η πρώτη δόση γίνει στα 15 έτη ή αργότερα, τότε η σειρά περιλαμβάνει 3 δόσεις, με τη δεύτερη δόση ως 1–2 μήνες μετά την πρώτη και την τρίτη περίπου 6 μήνες μετά την πρώτη, όπως ισχύει και στις ευρωπαϊκές οδηγίες

Σε ειδικές καταστάσεις υψηλού κινδύνου, όπως σε άτομα με ανοσοκατασταλτικά προβλήματα ή άλλες ιατρικές καταστάσεις που επηρεάζουν την ανοσία, συστήνεται επίσης τρεις δόσεις, ανεξαρτήτως της ηλικίας στην οποία ξεκινά η σειρά, ώστε να διασφαλιστεί η καλύτερη ανοσοαπόκριση.

Οι μεγαλύτεροι έφηβοι μπορούν ακόμη να κάνουν το εμβόλιο HPV

Αν ο έφηβος ή ο νεαρός ενήλικας είναι 15 ετών ή μεγαλύτερος και δεν έχει ξεκινήσει ή ολοκληρώσει τη σειρά του εμβολίου HPV, δεν είναι αργά. Η ολοκλήρωση της σειράς δόσεων είναι σημαντική για να χτιστεί πλήρης ανοσία και να μειωθεί ο κίνδυνος λοίμωξης από HPV.

Η προστασία που προσφέρει ο εμβολιασμός, είτε ξεκινήσει στην προεφηβεία είτε στην έφηβη ηλικία, δίνει στα παιδιά και στους εφήβους τη βέλτιστη ευκαιρία να προληφθεί ο HPV‑σχετιζόμενος καρκίνος στο μέλλον.

Συνιστάται να κλείσετε ραντεβού με τον/την παιδίατρό σας ή τον γιατρό πρωτοβάθμιας φροντίδας για να ξεκινήσει ή να ολοκληρωθεί η σειρά εμβολίων, ώστε να προστατευτεί το παιδί σας από τους HPV‑σχετιζόμενους καρκίνους.