Πώς να προστατεύσετε τα παιδιά σας κατά τη διάρκεια έξαρσης ιλαράς

​Οι συνεχιζόμενες εξάρσεις ιλαράς έχουν προκαλέσει ανησυχία σε πολλές οικογένειες. Οι περισσότεροι άνθρωποι που έχουν νοσήσει δεν είχαν εμβολιαστεί κατά της ιλαράς. Αυτό αποτελεί μια ηχηρή υπενθύμιση της σημασίας του να διασφαλίζουμε ότι τα παιδιά μας είναι πλήρως εμβολιασμένα.

Ακολουθούν απαντήσεις σε ερωτήματα που έχουν πολλοί γονείς σχετικά με τις τρέχουσες εξάρσεις ιλαράς, καθώς και βήματα που μπορείτε να ακολουθήσετε για να προστατεύσετε την οικογένειά σας.

Νόμιζα ότι η ιλαρά ήταν μια ήπια ασθένεια — γιατί τόση ανησυχία τώρα;

Η ιλαρά ήταν κάποτε μια συχνή παιδική ασθένεια, σχεδόν αναμενόμενο μέρος της παιδικής ηλικίας. Παρότι τα περισσότερα παιδιά ανάρρωναν χωρίς επιπλοκές, όμως πολλά άλλα δεν είχαν την ίδια κατάληξη. Σε ορισμένα παιδιά, η λοίμωξη προκαλούσε πνευμονία, ενώ σε λίγες περιπτώσεις εγκεφαλίτιδα (λοίμωξη του εγκεφάλου) και ακόμη και θάνατο.

Πριν γίνει διαθέσιμο το εμβόλιο κατά της ιλαράς στις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής, κατά μέσο όρο 450 άνθρωποι πέθαιναν κάθε χρόνο από ιλαρά, οι περισσότεροι εκ των οποίων ήταν κατά τα άλλα υγιή παιδιά. Στην Ελλάδα το εμβόλιο κατά της ιλαράς εντάχθηκε στο Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών στα τέλη της δεκαετίας του 1970 και έγινε υποχρεωτικό το 1981, με αποτέλεσμα η συχνότητα της νόσου και οι επιδημίες να μειωθούν δραστικά σε σύγκριση με την προ-εμβολιακή εποχή. Πριν από την εφαρμογή συστηματικού εμβολιασμού, η ιλαρά προκαλούσε επαναλαμβανόμενες επιδημίες και ήταν πολύ διαδεδομένη — περίπου το 90 % του πληθυσμού νόσησε από ιλαρά μέχρι την ηλικία των 15 ετών· σε παγκόσμιο επίπεδο σχεδόν 2,6 εκατομμύρια άνθρωποι πέθαιναν κάθε χρόνο από ιλαρά πριν γίνει διαθέσιμο το εμβόλιο. Η εκτεταμένη χρήση του εμβολίου οδήγησε σε μείωση της νόσου κατά πάνω από 99 % σε χώρες με υψηλή εμβολιαστική κάλυψη, συμπεριλαμβανομένης της Ελλάδας.

Χάρη στο εμβόλιο, μπορούμε σήμερα να προστατεύσουμε τα παιδιά από την ιλαρά. Ωστόσο, τα τελευταία χρόνια, σε παγκόσμιο επίπεδο, ορισμένοι γονείς αρνούνται ή καθυστερούν τον εμβολιασμό των παιδιών τους, εξαιτίας φόβου ή παραπληροφόρησης σχετικά με την ασφάλεια του εμβολίου. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να υπάρχουν περισσότερα ανεμβολίαστα παιδιά, έφηβοι και ενήλικες σε πολλές χώρες. Ομοίως και στην Ελλάδα, παρατηρείται μείωση της εμπιστοσύνης ορισμένων γονέων προς τα εμβόλια, που οδηγεί σε καθυστερήσεις ή άρνηση του εμβολιασμού των παιδιών — ιδίως στο πλαίσιο του εμβολιασμού κατά του COVID-19, όπου ένα μεγάλο ποσοστό γονέων δεν είχε πρόθεση να εμβολιάσει τα παιδιά του ή καθυστέρησε τον εμβολιασμό εξαιτίας φόβου παρενεργειών και αμφιβολιών για την ασφάλεια των εμβολίων.

Συστάσεις εμβολιασμού σε περιοχές με έξαρση

Σε περιοχές όπου η ιλαρά συνεχίζει να εξαπλώνεται, μπορεί να συστηθεί πρόσθετος ή πρώιμος εμβολιασμός. Για παράδειγμα: Οι υγειονομικές αρχές μπορεί να συστήσουν δεύτερη δόση σε παιδιά ηλικίας 1–4 ετών που έχουν ήδη λάβει μία δόση και ζουν ή πρόκειται να ταξιδέψουν σε περιοχή με έξαρση. Μπορεί να συστηθεί πρώιμη δόση για βρέφη 6–11 μηνών που ζουν ή ταξιδεύουν σε περιοχές με ενεργή έξαρση. Παιδιά που δεν έχουν λάβει καμία δόση MMR μπορεί να χρειαστούν δύο δόσεις με μεσοδιάστημα 28 ημερών.

Ελέγξτε πάντα τις οδηγίες της κρατικής ή τοπικής υγειονομικής υπηρεσίας.

Η επιλογή να μην εμβολιάσετε τα παιδιά σας δεν τα αφήνει μόνο ευάλωτα στην ιλαρά, αλλά εκθέτει και άλλα παιδιά, συμπεριλαμβανομένων: βρεφών που είναι πολύ μικρά για να εμβολιαστούν, αλλά και εκείνων που δεν μπορούν να εμβολιαστούν λόγω άλλων συνθηκών υγείας. (Δείτε το «Πρέπει τα παιδιά που δεν έχουν εμβολιαστεί κατά της ιλαράς να πηγαίνουν στο σχολείο κατά τη διάρκεια μιας επιδημίας;»)

Στην Ελλάδα, ο εμβολιασμός κατά της ιλαράς (μέσω του εμβολίου MMR) περιλαμβάνεται στο Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών και απαιτούνται δύο δόσεις για πλήρη προστασία. Σε περιόδους επιδημίας, οι αρμόδιες υγειονομικές αρχές μπορούν να συστήσουν την προσωρινή απομάκρυνση ανεμβολίαστων παιδιών από το σχολικό περιβάλλον για την προστασία της δημόσιας υγείας, ιδιαίτερα όταν υπάρχουν ευάλωτα άτομα στον ίδιο χώρο.

Πώς μεταδίδεται η ιλαρά;

Ο ιός της ιλαράς μεταδίδεται εύκολα μέσω του αέρα, όταν ένα μολυσμένο άτομο φτερνίζεται ή βήχει και κάποιος κοντά του εισπνέει τα μολυσμένα σταγονίδια. Μπορεί, επίσης, να μεταδοθεί μέσω άμεσης επαφής με εκκρίσεις της μύτης ή του στόματος μολυσμένου ατόμου.

Πόσο χρόνο επιβιώνει ο ιός της ιλαράς σε επιφάνειες;

Η ιλαρά είναι μία από τις πιο μεταδοτικές λοιμώδεις νόσους που είναι γνωστές. Ο ιός μπορεί να παραμείνει ενεργός έως και 2 ώρες στον αέρα ή σε επιφάνειες όπου μολυσμένα άτομα έχουν βήξει, φτερνιστεί ή αγγίξει. Ως αποτέλεσμα, οποιοσδήποτε βρίσκεται σε πολυσύχναστους δημόσιους χώρους μπορεί να εκτεθεί στον ιό.

Ποια είναι τα σημάδια και τα συμπτώματα της ιλαράς;

Το πιο χαρακτηριστικό σύμπτωμα της ιλαράς είναι ο πολύ υψηλός πυρετός, σε συνδυασμό με ερυθρό ή καστανέρυθρο κηλιδοβλατιδώδες εξάνθημα. Ωστόσο, δεν είναι το μόνο σύμπτωμα.

Πριν εμφανιστεί το εξάνθημα, τα παιδιά παρουσιάζουν συμπτώματα τύπου κρυολογήματος, όπως:

• βήχας
• καταρροή
• πυρετό
• κόκκινα, δακρυσμένα μάτια

Τα συμπτώματα αυτά συνήθως επιδεινώνονται κατά τις πρώτες 1–3 ημέρες της νόσου.

Πότε πρέπει τα παιδιά να κάνουν το εμβόλιο της ιλαράς;

Σύμφωνα με το Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών της Ελλάδας, τα παιδιά πρέπει να λαμβάνουν το εμβόλιο ιλαράς–παρωτίτιδας–ερυθράς (MMR) σε δύο δόσεις: η πρώτη στην ηλικία των 12–15 μηνών και η δεύτερη στην ηλικία των 4–6 ετών. Η δεύτερη δόση μπορεί να χορηγηθεί νωρίτερα, εφόσον έχουν μεσολαβήσει τουλάχιστον 28 ημέρες από την πρώτη.

Διατίθεται επίσης το συνδυαστικό εμβόλιο MMRV, το οποίο περιλαμβάνει προστασία και κατά της ανεμοβλογιάς, και μπορεί να χορηγηθεί σε παιδιά ηλικίας από 12 μηνών έως 12 ετών, σύμφωνα με τις ιατρικές οδηγίες.

Τι γίνεται αν το μωρό μου είναι πολύ μικρό για να εμβολιαστεί;

Τα υψηλά ποσοστά εμβολιασμού σε μια κοινότητα προστατεύουν όσους είναι πολύ μικροί για να εμβολιαστούν, συμπεριλαμβανομένων των βρεφών κάτω των 12 μηνών. Αυτά τα βρέφη διατρέχουν τον μεγαλύτερο κίνδυνο σοβαρής νόσησης, νοσηλείας και θανάτου από ιλαρά. Υπάρχουν ειδικές οδηγίες για εμβολιασμό βρεφών 6–12 μηνών κατά τη διάρκεια έξαρσης ή πριν από διεθνή ταξίδια σε περιοχές με ενεργά κρούσματα.

Τι γνωρίζουμε για την ασφάλεια του εμβολίου της ιλαράς;

Ο εμβολιασμός κατά της ιλαράς είναι πολύ ασφαλέστερος τρόπος ενίσχυσης του ανοσοποιητικού συστήματος από τη φυσική λοίμωξη. Πιθανές ήπιες ανεπιθύμητες ενέργειες περιλαμβάνουν: πυρετό, ευαισθησία στο σημείο της ένεσης, και ήπιο εξάνθημα.

Πόσο διαρκεί η ανοσία από το εμβόλιο της ιλαράς;

Το εμβόλιο είναι πολύ αποτελεσματικό, αλλά κανένα εμβόλιο δεν προσφέρει 100% προστασία. Περίπου 95% των ανθρώπων προστατεύονται μετά από μία δόση MMR. Δύο δόσεις προστατεύουν 97–99% των εμβολιασμένων.

Δεν είμαι σίγουρος/η αν έχω εμβολιαστεί. Χρειάζομαι αναμνηστική δόση;

Αν δεν είστε βέβαιοι αν εσείς ή τα παιδιά σας είστε πλήρως εμβολιασμένοι, συζητήστε το με τον/την ιατρό σας. Δεν υπάρχει κίνδυνος να λάβετε το εμβόλιο αν έχετε εμβολιαστεί στο παρελθόν. Το εμβόλιο της ιλαράς είναι “ζωντανό” εμβόλιο, επομένως δεν πρέπει να χορηγείται σε παιδιά με ανοσοκαταστολή ή σε όσα λαμβάνουν φάρμακα που καταστέλλουν το ανοσοποιητικό σύστημα.

Ο/Η παιδίατρός σας είναι η καλύτερη πηγή αξιόπιστης πληροφόρησης.

Περισσότερες πληροφορίες

• Στοιχεία για την Ιλαρά: Ελέγξτε τις Γνώσεις σας (κουίζ)

• Προστατεύοντας το Βρέφος σας από την Ιλαρά

• Ιλαρά: Τι Πρέπει να Γνωρίζουν οι Γονείς

• Μπορεί η Βιταμίνη A να Προλάβει ή να Θεραπεύσει την Ιλαρά;

• Τι Πρέπει να Γνωρίζετε για την Ανοσολογική Αμνησία, την Υποξεία Σκληρυντική Πανεγκεφαλίτιδα (SSPE) & Άλλες Επιπλοκές της Ιλαράς

• Τι Πρέπει να Γνωρίζετε για την Παρωτίτιδα

• Ερυθρά (Γερμανική Ιλαρά): Τι Πρέπει να Γνωρίζουν οι Γονείς