Συστάσεις εμβολιασμού για προεφήβους, εφήβους και νεαρούς ενήλικες σύμφωνα με διεθνείς κατευθυντήριες οδηγίες

Ξεκινώντας περίπου από την ηλικία των 7 έως 18 ετών, τα παιδιά και οι έφηβοι χρειάζονται έναν αριθμό σημαντικών εμβολίων για να προστατευθούν.

Τα εμβόλια που συνιστώνται γι’ αυτούς βοηθούν στην πρόληψη σοβαρών προβλημάτων υγείας—συμπεριλαμβανομένων της υπογονιμότητας, της μυϊκής παράλυσης, της εγκεφαλικής βλάβης, της τύφλωσης, της κώφωσης και του καρκίνου.

Δείτε τα εμβόλια που προτείνει η AAP για τους εφήβους εδώ.

Στην Ελλάδα, οι συστάσεις εμβολιασμού για παιδιά και εφήβους καθορίζονται από την Εθνική Επιτροπή Εμβολιασμών, η οποία λειτουργεί υπό την εποπτεία του Υπουργείου Υγείας και διαμορφώνει το Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών βάσει των πλέον πρόσφατων επιστημονικών δεδομένων.

Οι αποφάσεις βασίζονται σε συνεχή και συστηματική ανασκόπηση της διεθνούς βιβλιογραφίας, επιδημιολογικών δεδομένων της χώρας, στοιχείων αποτελεσματικότητας και ασφάλειας των εμβολίων, καθώς και σε ανάλυση κόστους–οφέλους για τη δημόσια υγεία.

Προϋπόθεση για τη χορήγηση ενός εμβολίου στην Ελλάδα αποτελεί η έγκρισή του από τον European Medicines Agency (EMA), ενώ η ένταξή του στο Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών αποφασίζεται σε εθνικό επίπεδο, λαμβάνοντας υπόψη τις ιδιαιτερότητες της ελληνικής επιδημιολογικής πραγματικότητας.

Πότε τα εμβόλια λειτουργούν καλύτερα και πότε χρειάζονται περισσότερο

Το Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών καθορίζει συγκεκριμένες ηλικίες χορήγησης για κάθε εμβόλιο, βάσει δύο βασικών παραμέτρων:

1. Βέλτιστη ανοσολογική απόκριση
Η ηλικία χορήγησης επιλέγεται ώστε να εξασφαλίζεται η μέγιστη δυνατή ανοσολογική ανταπόκριση, ανάλογα με την ωρίμανση του ανοσοποιητικού συστήματος του παιδιού ή του εφήβου.

2. Αυξημένος επιδημιολογικός κίνδυνος
Ο εμβολιασμός προγραμματίζεται πριν από την ηλικία κατά την οποία αυξάνεται η πιθανότητα έκθεσης στο αντίστοιχο νόσημα, ώστε να διασφαλίζεται έγκαιρη και αποτελεσματική προστασία.

Έχει μείνει ο προέφηβος ή ο έφηβός σας πίσω σε κάποια από τα εμβόλιά του; Είναι σημαντικό να δει τον/την παιδίατρό του και να βεβαιωθεί ότι είναι πλήρως προστατευμένος. Τα εμβόλια κρατούν ασφαλείς και τους άλλους.

Τι πρέπει να γνωρίζετε για τα εμβόλια που συνιστώνται για προεφήβους, εφήβους και νεαρούς ενήλικες, και για τις ασθένειες που προλαμβάνουν

Μηνιγγιτιδοκοκκικό εμβόλιο:  Στην Ελλάδα, στην ηλικία των 11–12 ετών συνιστάται ο εμβολιασμός με το τετραδύναμο μηνιγγιτιδοκοκκικό εμβόλιο (MenACWY), το οποίο προστατεύει από τις οροομάδες A, C, W και Y.

Η προστασία έναντι της οροομάδας Β παρέχεται με ξεχωριστό εμβόλιο (MenB), το οποίο έχει ενταχθεί στο Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών για τα βρέφη και συνιστάται σε μεγαλύτερα παιδιά και εφήβους που ανήκουν σε ομάδες αυξημένου κινδύνου ή κατόπιν ιατρικής σύστασης.

• Μηνιγγιτιδοκοκκικό εμβόλιο ACWY (Men A C W Y)  προστατεύει από τις οροομάδες A, C, W και Y.

Στην Ελλάδα:

Χορηγείται στην ηλικία των 11–12 ετών.

Μπορεί να χορηγηθεί και σε μικρότερη ηλικία σε ομάδες αυξημένου κινδύνου.

Συνιστάται επίσης σε εφήβους που δεν εμβολιάστηκαν στην προβλεπόμενη ηλικία (αναπλήρωση).

• Μηνιγγιτιδοκοκκικό εμβόλιο B (MenB)  Το εμβόλιο MenB προστατεύει από την οροομάδα Β, η οποία αποτελεί συχνό αίτιο μηνιγγιτιδοκοκκικής νόσου σε βρέφη και παιδιά στην Ευρώπη.

Στην Ελλάδα:

• Έχει ενταχθεί στο Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών για τα βρέφη.
• Για μεγαλύτερα παιδιά και εφήβους, συνιστάται κυρίως σε άτομα αυξημένου κινδύνου (π.χ. ανοσοανεπάρκειες, ασπληνία, θεραπεία με αναστολείς συμπληρώματος).
• Μπορεί να χορηγηθεί και σε εφήβους κατόπιν ιατρικής σύστασης και ενημερωμένης απόφασης.
• Μηνιγγιτιδοκοκκικό MenABCWY (MenA B C W Y) συνδυάζει την προστασία από Men ACWY και MenB σε μία ένεση.

Στην Ελλάδα:

• Η χρήση του εξαρτάται από τη διαθεσιμότητα και τις εκάστοτε επικαιροποιημένες οδηγίες.
• Μπορεί να χρησιμοποιηθεί όταν υπάρχει ένδειξη ταυτόχρονης χορήγησης MenACWY και MenB, σε παιδιά ≥10 ετών.
• Η ένταξή του στο Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών καθορίζεται από τις αποφάσεις της Εθνικής Επιτροπής Εμβολιασμών.
• Μηνιγγιτιδοκοκκική νόσος: ταχεία εξέλιξη

Τα μηνιγγιτιδοκοκκικά εμβόλια προστατεύουν παιδιά, εφήβους και νεαρούς ενήλικες από τη μηνιγγιτιδοκοκκική νόσο, μια σοβαρή και δυνητικά απειλητική για τη ζωή λοίμωξη που μπορεί να εξελιχθεί ταχύτατα, ακόμη και μέσα σε λίγες ώρες, εάν δεν διαγνωστεί και αντιμετωπιστεί έγκαιρα. Η νόσος προκαλείται από βακτήρια που δύνανται να προσβάλουν την κυκλοφορία του αίματος (σηψαιμία) ή το κεντρικό νευρικό σύστημα, προκαλώντας μηνιγγίτιδα. Αν και οποιοσδήποτε μπορεί να νοσήσει, οι έφηβοι και οι νεαροί ενήλικες ηλικίας 16–20 ετών συγκαταλέγονται στις ομάδες αυξημένου κινδύνου. Η μετάδοση γίνεται μέσω σταγονιδίων του αναπνευστικού και σάλιου, κατά τη στενή ή παρατεταμένη επαφή, όπως το φιλί, η συγκατοίκηση ή η παραμονή σε χώρους συγχρωτισμού (π.χ. φοιτητικές εστίες και στρατώνες). 
Ενισχυτική δόση τετάνου, διφθερίτιδας και κοκκύτη:  Στην ηλικία των 11–12 ετών συνιστάται η χορήγηση μίας ενισχυτικής δόσης με το εμβόλιο Tdap, το οποίο παρέχει προστασία έναντι του τετάνου, της διφθερίτιδας και του κοκκύτη. Το εμβόλιο αυτό αποτελεί τροποποιημένη μορφή του παιδιατρικού εμβολίου DTaP που χορηγείται στη βρεφική και νηπιακή ηλικία και περιέχει χαμηλότερη ποσότητα αντιγόνων διφθερίτιδας και κοκκύτη, ενώ διατηρεί επαρκή ποσότητα αντιγόνου τετάνου για αποτελεσματική ενίσχυση της ανοσίας. Μετά τη δόση στην προεφηβική ηλικία, συνιστάται επαναληπτική αναμνηστική δόση έναντι τετάνου και διφθερίτιδας (Td ή Tdap) ανά δεκαετία στην ενήλικη ζωή.

• Τέτανος προκαλείται από βακτήρια που ζουν φυσικά στο έδαφος ή στη σκόνη. Μπορείτε να εκτεθείτε στα βακτήρια μέσω οποιασδήποτε σχισμής ή εκδοράς του δέρματος, όπως ένα κόψιμο ή μια διάτρητη πληγή. Ο τέτανος παράγει μια τοξίνη που προκαλεί επώδυνες μυϊκές συσπάσεις. Μια άλλη ονομασία του τετάνου είναι «κλείδωμα της γνάθου» (lockjaw), επειδή συχνά προκαλεί «κλείδωμα» των μυών του αυχένα και της γνάθου, καθιστώντας δύσκολο το άνοιγμα του στόματος ή την κατάποση. Δεν θα εξαλείψουμε ποτέ αυτό το βακτήριο από τον πλανήτη μας, επομένως το εμβόλιο είναι η πιο αποτελεσματική μέθοδος πρόληψης
• Διφθερίτιδα είναι σοβαρή λοίμωξη που προσβάλλει τον λαιμό και μπορεί να προκαλέσει αναπνευστικά προβλήματα ή ακόμη και καρδιακή ανεπάρκεια. Προτού αναπτυχθεί το εμβόλιο, 1 στα 5 παιδιά που μολύνονταν από διφθερίτιδα πέθαινε. Σήμερα, ο εμβολιασμός σώζει ζωές και προστατεύει τα παιδιά και τους ενήλικες από τις επιπλοκές της νόσου.
• Ο Κοκκύτης (βήχας των 100 ημερών) μπορεί να προκαλέσει έναν βήχα που δεν υποχωρεί και μερικές φορές προκαλεί εμετούς ή δυσκολία στην αναπνοή. Η προστασία που είχε ο έφηβός σας από το παιδικό του εμβόλιο αρχίζει να εξασθενεί γύρω στην ηλικία των 11 ετών. Γι’ αυτό μια ενισχυτική δόση είναι σημαντική. Οι έφηβοι μπορούν εύκολα να μεταδώσουν τη νόσο σε άλλους, συμπεριλαμβανομένων των βρεφών, που διατρέχουν ακόμη μεγαλύτερο κίνδυνο.

Ανθρώπινος ιός θηλωμάτων (HPV): Το εμβόλιο κατά του HPV περιλαμβάνεται στο Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών για παιδιά και εφήβους.  Το εμβόλιο HPV προλαμβάνει έξι τύπους καρκίνου. Ο εμβολιασμός των παιδιών κατά του HPV όταν είναι 9-12 ετών θα τους επιτρέψει να αναπτύξουν ισχυρή ανοσία έναντι του ιού πριν εκτεθούν σε αυτόν. Αν δεν κάνουν την πρώτη δόση μέχρι την ηλικία των 15 ετών, χρειάζονται 3 δόσεις. όταν είναι 9-12 ετών θα τους επιτρέψει να αναπτύξουν ισχυρή ανοσία έναντι του ιού πριν εκτεθούν σε αυτόν. Αν δεν κάνουν την πρώτη δόση μέχρι την ηλικία των 15 ετών, χρειάζονται 3 δόσεις.

• Ο HPV προκαλεί καρκίνο του τραχήλου της μήτρας, καρκίνο του πέους και του πρωκτού, καρκίνους του στόματος και του φάρυγγα, καθώς και κονδυλώματα γεννητικών οργάνων. Το εμβόλιο HPV λειτουργεί πολύ αποτελεσματικά για να προστατεύει από στελέχη του ιού που προκαλούν πάνω από το 90% αυτών των καρκίνων.

Γρίπη (influenza)-Εμβόλιο στην Ελλάδα:  Στην Ελλάδα, το εμβόλιο της γρίπης συνιστάται κάθε χρόνο για όλα τα παιδιά και εφήβους ηλικίας 6 μηνών και άνω. Η γρίπη είναι απρόβλεπτη· κάποιοι μπορεί να αρρωστήσουν ήπια και να χάσουν λίγες μόνο μέρες σχολείου, ενώ άλλοι μπορεί να νοσήσουν σοβαρά και να χρειαστεί νοσηλεία. Το εμβόλιο είναι αποτελεσματικό στη μείωση του κινδύνου σοβαρής νόσησης και νοσηλείας, προστατεύοντας παράλληλα τις ευάλωτες ομάδες και περιορίζοντας τη μετάδοση στην κοινότητα. Το Υπουργείο Υγείας και ο ΕΟΔΥ συστήνουν ιδιαίτερα τον ετήσιο εμβολιασμό για βρέφη, εφήβους με χρόνια νοσήματα, έγκυες και ηλικιωμένους.

COVID-19:  Η Αμερικανική Ακαδημία Παιδιατρικής συνιστά το εμβόλιο κατά του COVID για παιδιά και εφήβους με παράγοντες κινδύνου, ενώ και όσοι χωρίς παράγοντες μπορούν να εμβολιαστούν. Ο εμβολιασμός προστατεύει από μακροχρόνιες επιπλοκές της νόσου. Μάθετε περισσότερα εδώ.

Στην Ελλάδα, ο εμβολιασμός κατά του COVID-19 συνιστάται για όλα τα παιδιά και τους εφήβους που έχουν παράγοντες κινδύνου για σοβαρή νόσηση, όπως χρόνια νοσήματα ή ανοσοκαταστολή. Τα παιδιά και οι έφηβοι χωρίς παράγοντες κινδύνου μπορούν επίσης να εμβολιαστούν εάν οι γονείς το επιθυμούν. Ο εμβολιασμός παραμένει ο πιο αποτελεσματικός τρόπος για να προστατευθούν οι νέοι από σοβαρά και μακροχρόνια προβλήματα μετά από λοίμωξη COVID-19, μειώνοντας τον κίνδυνο επιπλοκών και νοσηλείας.

Έχετε μείνει πίσω σε άλλα εμβόλια;

Έχει μείνει πίσω σε κάποια εμβόλια ο έφηβός σας; Τώρα είναι η κατάλληλη στιγμή να αναπληρώσετε τα συνιστώμενα εμβόλια που μπορεί να έχει χάσει, όπως για ηπατίτιδα Α, ηπατίτιδα Β, πολιομυελίτιδα, ιλαρά-παρωτίτιδα-ερυθρά (MMR) και ανεμοβλογιά (varicella). Τα περισσότερα εμβόλια μπορούν να χορηγηθούν ταυτόχρονα.

Ο εμβολιασμός παραμένει σημαντικός για την προστασία της υγείας του εφήβου και για να είναι καλυμμένος πριν ξεκινήσει τη φοιτητική ζωή. Αν ετοιμάζεται να φοιτήσει σε πανεπιστήμιο ή ΤΕΙ, καλό είναι να γνωρίζει τα εμβολιαστικά του δεδομένα, καθώς η πλήρης ενημέρωση μπορεί να είναι χρήσιμη για συμμετοχή σε εργαστηριακές ή κλινικές δραστηριότητες, χωρίς όμως να είναι νομικά υποχρεωτικός.

Μην ξεχνάτε ότι:

Aυτά τα συνιστώμενα εμβόλια είναι ο καλύτερος τρόπος για να προστατεύσετε τα μεγαλύτερα παιδιά και τους εφήβους και να κρατήσετε ασφαλείς και τους άλλους. Πολλά από αυτά μπορούν κυριολεκτικά να σώσουν τη ζωή του εφήβου σας! Σίγουρα, μια ένεση μπορεί να τσιμπήσει για μια στιγμή—αλλά η προστασία από σοβαρή νόσο διαρκεί πολύ καιρό.