Έχετε αναρωτηθεί ποτέ γιατί τα μωρά κάνουν εμβόλια πολύ νωρίς; Ένας βασικός λόγος είναι ότι τα μωρά διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο από εμάς να αρρωστήσουν. Παράλληλα, η βρεφική ηλικία είναι μια περίοδος κατά την οποία το ανοσοποιητικό σύστημα αναπτύσσεται και «εκπαιδεύεται». Τα εμβόλια βοηθούν τον οργανισμό του παιδιού να αναγνωρίζει και να καταπολεμά συγκεκριμένους ιούς και βακτήρια, χωρίς να χρειαστεί να νοσήσει. Οι πρώιμοι εμβολιασμοί βοηθούν τα παιδιά να χτίσουν ανοσία στην καλύτερη στιγμή—πριν εκτεθούν σε μικρόβια που μπορούν να τα αρρωστήσουν πολύ σοβαρά. Με τα εμβόλια μπορούμε να προλάβουμε απειλητικές για τη ζωή ασθένειες. Γι’ αυτό τα περισσότερα παιδικά εμβόλια συνιστώνται κατά τους πρώτους 12 έως 18 μήνες της ζωής του μωρού σας.

Συστάσεις της για εμβολιασμούς σε βρέφη και μικρά παιδιά

Το προτεινόμενο πρόγραμμα εμβολιασμών της Αμερικάνικης Ακαδημίας Παιδιατρικής βασίζεται στη συνεχή ανασκόπηση των πιο πρόσφατων επιστημονικών δεδομένων για κάθε εμβολιασμό. Έτσι και στην Ελλάδα οι παιδίατροι ακολουθούν τα εγκεκριμένα από τον Εθνικό Οργανισμό Φαρμάκων (ΕΟΦ) εμβόλια και τις συστάσεις της Εθνικής Επιτροπής Εμβολιασμών, οι οποίες βασίζονται σε τεκμηριωμένα (evidence-based) επιστημονικά δεδομένα. Οι παιδίατροι χρησιμοποιούν αυτές τις συστάσεις αντί για άλλα προγράμματα, ώστε να εξασφαλίζεται ότι τα παιδιά λαμβάνουν ασφαλή και αποτελεσματικά εμβόλια, σύμφωνα με τα τρέχοντα επιστημονικά στοιχεία και την κατάσταση της υγείας στη χώρα.

Πόσες ασθένειες «μαθαίνει» να αντιμετωπίζει το ανοσοποιητικό σύστημα ενός παιδιού μέχρι το νηπιαγωγείο;

Μέχρι την ηλικία που ένα παιδί θα ξεκινήσει το σχολείο, τα εμβόλια που έχει κάνει παρέχουν στο ανοσοποιητικό του σύστημα πληροφορίες ώστε να αντιστέκεται σε πολλές σοβαρές ασθένειες! Από τη γέννηση έως την ηλικία των 6 ετών, τα βρέφη και τα παιδιά στην Ελλάδα λαμβάνουν τους ακόλουθους εμβολιασμούς: ηπατίτιδα Β, ροταϊός, διφθερίτιδα, τέτανος, κοκκύτης (DTaP), αιμόφιλος της γρίπης τύπου b (Hib), πολιομυελίτιδα, πνευμονιοκοκκική νόσος, ιλαρά, παρωτίτιδα, ερυθρά (MMR), ανεμοβλογιά (varicella), ηπατίτιδα Α, γρίπη (influenza) και COVID‑19 (όπου ενδείκνυται).

Ποιοι εμβολιασμοί γίνονται στη γέννηση;

Στην Ελλάδα, το μόνο εμβόλιο που μπορεί να χορηγηθεί αμέσως μετά τη γέννηση είναι της ηπατίτιδας Β, αλλά μόνο αν η μητέρα είναι φορέας του ιού (HBsAg+). Στην περίπτωση αυτή, το μωρό λαμβάνει την πρώτη δόση μαζί με ανοσοσφαιρίνη.Όλα τα υπόλοιπα εμβόλια χορηγούνται σύμφωνα με τις ηλικίες που προβλέπει το Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών στην Ελλάδα.

Οι παιδίατροι στην Ελλάδα συνιστούν την πρώτη δόση του εμβολίου για την ηπατίτιδα Β νωρίς στην παιδική ηλικία, συνήθως 2 μηνών, γιατί η μόλυνση από τον ιό σε βρέφη ή μικρά παιδιά έχει πολύ υψηλό κίνδυνο να εξελιχθεί σε χρόνια λοίμωξη. Τα άτομα που μολύνονται ως βρέφη έχουν περίπου 90% πιθανότητα να εμφανίσουν σοβαρές, χρόνιες παθήσεις όπως ηπατική βλάβη ή καρκίνο του ήπατος στην ενήλικη ζωή.

Επιπλέον, η ηπατίτιδα Β μπορεί να μεταδοθεί εύκολα μέσω στενής επαφής με μολυσμένα άτομα, ακόμα και αν εκείνα δεν γνωρίζουν ότι είναι φορείς του ιού. Η λήψη και των τριών δόσεων του εμβολίου σύμφωνα με το Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών είναι ο πιο ασφαλής και αποτελεσματικός τρόπος για να διασφαλιστεί ότι το παιδί αποκτά μακροχρόνια ανοσία έναντι της ασθένειας.

Οι εμβολιασμοί του παιδιού σας

2 μηνών

Οι πρώτες δόσεις των εμβολίων που δίνονται στην ηλικία των δύο μηνών προστατεύουν τα μωρά από 7 ασθένειες. Τα ονόματά τους μπορεί να μοιάζουν με ένα «μπλέξιμο» από γράμματα. Όμως τα γράμματα αντιστοιχούν στις ασθένειες που παλαιότερα προκαλούσαν σοβαρές λοιμώξεις στα παιδιά. Ο συνδυασμός προστασίας σε μία ένεση σημαίνει λιγότερα τρυπήματα με βελόνα. Το ανοσοποιητικό σύστημα του παιδιού σας προστατεύεται από πολλαπλές ασθένειες ταυτόχρονα.

Εμβόλιο διφθερίτιδας, τετάνου και ακυτταρικού κοκκύτη (DTaP)

Τα παιδιά λαμβάνουν 5 δόσεις του εμβολίου DTaP. Το εμβόλιο προλαμβάνει σοβαρή νόσο από τρεις ασθένειες:

Η διφθερίτιδα είναι μια ασθένεια που προκαλεί σοβαρή λοίμωξη του λαιμού, αναπνευστικά προβλήματα και καρδιακή ανεπάρκεια. Πριν υπάρξει εμβόλιο, η διφθερίτιδα σκότωνε 1 στα 5 παιδιά που μολύνονταν. Το εμβόλιο σώζει ζωές.
Ο τέτανος προκαλείται από βακτήρια που ζουν φυσικά στο χώμα ή τη σκόνη. Μπορείτε να εκτεθείτε μέσω οποιουδήποτε τραυματισμού του δέρματος, όπως ένα κόψιμο ή ένα διαμπερές τραύμα. Ο τέτανος παράγει μια τοξίνη που προκαλεί επώδυνους μυϊκούς σπασμούς. Ένα άλλο όνομα του τετάνου είναι «κλείδωμα της γνάθου» (lockjaw), επειδή μπορεί να κάνει τους μύες του αυχένα και της γνάθου να «κλειδώνουν». Αυτό κάνει δύσκολο το άνοιγμα του στόματος ή την κατάποση. Δεν μπορούμε ποτέ να εξαλείψουμε τον τέτανο από τον κόσμο μας, οπότε το εμβόλιο είναι ο καλύτερος τρόπος πρόληψης.
Ο κοκκύτης: Ονομάζεται, επίσης, "βήχας των 100 ημερών" και προκαλεί βίαιες κρίσεις βήχα που δυσκολεύουν την αναπνοή. Τα μωρά με κοκκύτη μπορεί να χρειαστούν νοσοκομειακή περίθαλψη και διατρέχουν κίνδυνο θανάτου. Συχνά, ο κοκκύτης μεταδίδεται στο μωρό από έναν ενήλικα ή αδελφό/αδελφή που δεν γνωρίζει ότι τον έχει.

Το εμβόλιο (3 ή 4 δόσεις) για τον Αιμόφιλο της γρίπης (Haemophilus influenzae τύπου B, Hib) προλαμβάνει διάφορους τύπους της νόσου, συμπεριλαμβανομένων ωτίτιδων, λοίμωξης των πνευμόνων, οιδήματος στον λαιμό και φλεγμονής των μηνίγγων (μηνιγγίτιδα). Οι λοιμώξεις μπορεί να είναι απειλητικές για τη ζωή. Αν τα μωρά δεν έχουν εμβολιαστεί και έχουν συμπτώματα μηνιγγίτιδας, μπορεί να χρειαστούν οσφυονωτιαία παρακέντηση για να εξεταστεί το εγκεφαλονωτιαίο υγρό για το βακτήριο.

Εμβόλιο πολιομυελίτιδας (IPV)

Στην Ελλάδα, το εμβόλιο της πολιομυελίτιδας (IPV) χορηγείται στα βρέφη για να τα προστατεύει από μια σοβαρή ιογενή νόσο που μπορεί να προκαλέσει παράλυση και θάνατο. Η νόσος έχει σχεδόν εξαλειφθεί στη χώρα και στην Ευρώπη χάρη στους εμβολιασμούς, αλλά εξακολουθεί να κυκλοφορεί σε ορισμένες περιοχές διεθνώς, γι’ αυτό η πλήρης ανοσοποίηση των παιδιών είναι απαραίτητη. Το πρόγραμμα στην Ελλάδα περιλαμβάνει τέσσερις δόσεις: 2 μηνών, 4 μηνών, 6 μηνών και αναμνηστική δόση στα 4–6 έτη. Το εμβόλιο είναι ασφαλές και αποτελεσματικό και αποτελεί κρίσιμο μέρος του Εθνικού Προγράμματος Εμβολιασμών για να διατηρηθεί η χώρα προστατευμένη από την επανεμφάνιση της νόσου.

Το εμβόλιο πνευμονιόκκου (4 δόσεις) προλαμβάνει την νόσο που προκαλείται από βακτήρια που ονομάζονται Streptococcus pneumoniae. Όταν αυτά τα βακτήρια εισβάλλουν στους πνεύμονες, μπορούν να προκαλέσουν πνευμονία. Όταν εισβάλλουν στην κυκλοφορία του αίματος, μπορούν να προκαλέσουν μια βαριά λοίμωξη που ονομάζεται σήψη. Όταν εισβάλλουν στον ιστό γύρω από τον εγκέφαλο, μπορούν να προκαλέσουν μηνιγγίτιδα. Μπορούν, επίσης, να προκαλέσουν ωτίτιδες—κάτι που οι περισσότεροι γονείς γνωρίζουν ότι μπορεί να είναι επώδυνο και να συμβαίνει συχνά. Κάποια άτομα με καταστάσεις υψηλού κινδύνου μπορεί να χρειαστούν περισσότερες δόσεις. Από τότε που διαθέτουμε αυτό το εμβόλιο, ο αριθμός των παιδιών που εμφανίζουν όλες αυτές τις ασθένειες έχει μειωθεί δραματικά.

Εμβόλιο ροταϊού (RV) (2 ή 3 δόσεις): αντιμετωπίζει την κύρια αιτία διάρροιας στα παιδιά. Αυτός ο ιός μεταδίδεται πολύ εύκολα—στα χέρια σας, σε λερωμένες πάνες ή παιχνίδια και μέσω του αέρα. Οι λοιμώξεις από ροταϊό προκαλούν σοβαρή, υδαρή διάρροια, εμετό, πυρετό και κοιλιακό άλγος. Μερικές φορές ο ιός προκαλεί τέτοια αφυδάτωση στα παιδιά ώστε να χρειάζονται νοσοκομειακή περίθαλψη.

6 μηνών

Το αντιγριπικό εμβόλιο συνιστάται για όλους ξεκινώντας από την ηλικία των 6 μηνών,ην πρώτη φορά που το παιδί σας κάνει το εμβόλιο της γρίπης (influenza), αν είναι μικρότερο από 9 ετών, θα χρειαστεί, επίσης, μια δεύτερη δόση 4 εβδομάδες αργότερα. Ακόμη και υγιή παιδιά μπορούν να εμφανίσουν σοβαρές επιπλοκές από τη γρίπη οι οποίες απαιτούν νοσηλεία. Οι ιοί της γρίπης αλλάζουν από χρονιά σε χρονιά, οπότε όλοι χρειάζεται να κάνουν αντιγριπικό εμβόλιο κάθε χρόνο. Τα ετήσια αντιγριπικά εμβόλια προστατεύουν τα παιδιά από σοβαρή νόσο.προστατεύουν τα παιδιά από σοβαρή νόσο.

12 έως 18 μηνών

Στον πρώτο ετήσιο προληπτικό έλεγχο του παιδιού σας (ή λίγο μετά), θα κάνει εμβόλια που το προστατεύουν από 5 ακόμη ασθένειες. Επίσης, μπορεί να λάβει δεύτερες, τρίτες ή τέταρτες δόσεις των εμβολίων που ξεκίνησε κατά τον πρώτο χρόνο.

Εμβόλιο ιλαράς, παρωτίτιδας και ερυθράς (MMR)

Τα παιδιά λαμβάνουν 2 δόσεις του εμβολίου MMR. Ορισμένα παιδιά με υψηλότερο κίνδυνο μπορεί να χρειαστούν 3 δόσεις αν υπάρξει επιδημική έξαρση. Οι περισσότεροι άνθρωποι που έχουν εμβολιαστεί με MMR θα προστατεύονται εφ’ όρου ζωής. Το εμβόλιο προλαμβάνει σοβαρή νόσηση από τρεις ασθένειες:

Η ιλαρά μπορεί να προκαλέσει εξάνθημα, πυρετό, βήχα, καταρροή και κόκκινα μάτια («επιπεφυκίτιδα»). Μπορεί να οδηγήσει σε σπασμούς (συχνά σε συνδυασμό με πυρετό), ωτίτιδες, διάρροια και πνευμονία. Σπάνια, η ιλαρά μπορεί να προκαλέσει εγκεφαλική βλάβη ή θάνατο.
Η παρωτίτιδα μπορεί να προκαλέσει διόγκωση των σιελογόνων αδένων (κάτω από τη γνάθο), πυρετό, πονοκέφαλο, μυαλγίες και κόπωση. Μπορεί να οδηγήσει σε κώφωση, οίδημα του εγκεφάλου και/ή των μεμβρανών του νωτιαίου μυελού, επώδυνη διόγκωση των όρχεων ή των ωοθηκών και, πολύ σπάνια, θάνατο.
Η ερυθρά μπορεί να προκαλέσει πυρετό, μερικές φορές εξάνθημα και διόγκωση λεμφαδένων. Μια έγκυος που θα νοσήσει από ερυθρά μπορεί να αποβάλει ή το μωρό μπορεί να γεννηθεί πρόωρα ή να έχει σοβαρές συγγενείς ανωμαλίες.

Το εμβόλιο ανεμοβλογιάς (Varicella) (2 δόσεις) προλαμβάνει την "ανεμοβλογιά,". Μια ήπια περίπτωση μπορεί να κάνει ένα παιδί να χάσει το σχολείο για μία εβδομάδα ή και περισσότερο. Συνήθως, το εμβόλιο MMR και το εμβόλιο ανεμοβλογιάς χορηγούνται ξεχωριστά για την πρώτη δόση. Το εμβόλιο MMRV μπορεί να χρησιμοποιηθεί αντ’ αυτού για την πρώτη δόση, αν οι γονείς εκφράσουν προτίμηση.

Εμβόλιο ηπατίτιδας Α (2 δόσεις με διαφορά 6 μηνών): παρέχει ισόβια προστασία από μια σοβαρή νόσο του ήπατος. Η νόσος μπορεί να μεταδοθεί μέσω μολυσμένων τροφίμων ή νερού ή με άμεση επαφή με ένα μολυσμένο άτομο—ακόμη και με κάποιον που δεν εμφανίζει κανένα σύμπτωμα.

Ενδιαφέρον στοιχείο: Τα εμβόλια προστατεύουν τα μωρά πριν από τη γέννηση!

Είναι αλήθεια. Τα μωρά λαμβάνουν αντισώματα κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης από ορισμένα εμβόλια που έχει κάνει ο γονέας που τα κυοφορεί. Για παράδειγμα, το μωρό προστατεύεται για μικρό χρονικό διάστημα μετά τη γέννησή του αν η μητέρα του κάνει το εμβόλιο του κοκκύτη κατά την εγκυμοσύνη. Αυτό ονομάζεται παθητική ανοσία.

Ωστόσο, αυτή η προστασία που οι μητέρες δίνουν στα μωρά τους κατά την εγκυμοσύνη αρχίζει να εξασθενεί λίγους μήνες μετά τη γέννηση. Γι’ αυτό, όταν είναι 2 μηνών, τα μωρά κάνουν ένα εμβόλιο, ώστε να παραμένει το ανοσοποιητικό τους σύστημα προστατευμένο.

Να θυμάστε

Γνωρίζουμε από δεκαετίες έρευνας ότι τα εμβόλια λειτουργούν καλύτερα σε αυτές τις ηλικίες και με αυτό το μεσοδιάστημα μεταξύ των δόσεων. Ο ρυθμός έχει σκοπό: να διατηρεί το παιδί σας υγιές και δραστήριο. Επίσης, διατηρεί υγιείς και τους άλλους, προλαμβάνοντας επιδημικές εξάρσεις σε παιδικούς σταθμούς, νηπιαγωγεία και σχολεία.

Ρωτήστε τον/την παιδίατρό σας αν το παιδί σας είναι ενημερωμένο με τα εμβόλια ρουτίνας. Όταν ακολουθούν το πρόγραμμα, τα παιδιά αναπτύσσουν διαρκή ανοσία—και προστατεύουν τους άλλους—από σοβαρές ασθένειες. Αν έχετε οποιεσδήποτε ερωτήσεις ή ανησυχίες, μιλήστε με τον/την παιδίατρό σας. Είμαστε εδώ για να συνεργαστούμε μαζί σας ώστε να βοηθήσουμε το παιδί σας να παραμείνει υγιές και να ανθίσει.

Τελευταία ενημέρωση 1/26/2026