Διάφοροι τύποι οικογενειών: Μια πινακοθήκη πορτρέτων

Πυρηνικές οικογένειες

Στην Ελλάδα, οι περισσότερες οικογένειες με παιδιά είναι παραδοσιακές πυρηνικές οικογένειες όπου τα παιδιά ζουν με δύο γονείς. Τα στοιχεία δείχνουν ότι πάνω από 9 στους 10 (94,2%) παιδιών κάτω των 18 ετών ζουν με και τους δύο γονείς τους, ενώ ένα μικρό μέρος ζει με μόνο έναν γονέα (4,7% με τη μητέρα και 0,9% με τον πατέρα). Αυτά τα στοιχεία προέρχονται από επίσημα δεδομένα της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής (ΕΛΣΤΑΤ).

Μονογονεϊκές οικογένειες

Οι μονογονεϊκές οικογένειες στην Ελλάδα αποτελούν περίπου 9% των νοικοκυριών με παιδιά κάτω των 18 ετών, σύμφωνα με στοιχεία της Eurostat. Αυτό είναι χαμηλότερο από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, όπου περίπου το 14% των νοικοκυριών με παιδιά έχουν μόνο έναν γονέα.

Διαγενεακές οικογένειες

Δεν υπάρχουν πρόσφατα, πλήρως συγκεντρωμένα επίσημα ποσοστά για τον συνολικό αριθμό οικογενειών με παππούδες/γιαγιάδες που ζουν στο ίδιο σπίτι με τα παιδιά και τα εγγόνια τους σε ολόκληρη την Ελλάδα (διαγενεακές οικογένειες), αλλά η δημογραφική ανάλυση δείχνει ότι λόγω της γήρανσης του πληθυσμού και της στενής οικογενειακής υποστήριξης, τέτοιες μορφές συμβίωσης είναι αρκετά συχνές σε αγροτικές και αστικές περιοχές — η ακριβής καταγραφή τους γίνεται από ερευνητικές μελέτες και απογραφές.

Θετές/Ανάδοχες Οικογένειες

• Στην Ελλάδα, τα τελευταία χρόνια ο αριθμός των παιδιών που υιοθετούνται κάθε χρόνο είναι πολύ χαμηλότερος από τα 120.000 που αναφέρονται σε άλλες χώρες — σύμφωνα με επίσημα στατιστικά της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής (ΕΛΣΤΑΤ), κάθε χρόνο καταγράφονται περίπου 250–300 υιοθεσίες παιδιών στη χώρα, με τον αριθμό αυτό να παραμένει σχετικά σταθερός ή αυξημένος ελαφρώς τα τελευταία χρόνια. Παράλληλα, σε δομές παιδικής προστασίας φιλοξενούνται περίπου 1.500–1.700 παιδιά χωρίς γονική μέριμνα, πολλά από τα οποία αναμένεται να τοποθετηθούν σε ανάδοχες οικογένειες ή να υιοθετηθούν (GNCHR/ΕΛΣΤΑΤ).

Οικογένειες με ανύπαντρους γονείς

• Στην Ελλάδα, ο αριθμός των ανύπαντρων ζευγαριών που έχουν παιδί περίπου 15 ετών είναι σημαντικά χαμηλότερος σε σχέση με τις ΗΠΑ. Οι πιο πρόσφατες δημογραφικές αναλύσεις δείχνουν ότι λιγότερο από 5% των οικογενειών με παιδιά στην εφηβεία αποτελούνται από ανύπαντρα ζευγάρια, με τα περισσότερα παιδιά να ζουν σε οικογένειες με παντρεμένους γονείς. Αυτή η διαφορά οφείλεται σε πολιτιστικούς, κοινωνικούς και νομικούς παράγοντες που επηρεάζουν την οικογενειακή δομή στην Ελλάδα. (ELSTAT, 2021).
• Οικογένειες με νέο σύντροφο (ανασυνθεμένες οικογένειες).

Στην Ελλάδα, ένα σχετικά μικρό ποσοστό παιδιών ζει σε οικογένειες όπου ένας ή και οι δύο γονείς έχουν νέο σύντροφο (ανασυνθεμένες οικογένειες). Σύμφωνα με στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ και δημογραφικών μελετών, περίπου 5–7% των παιδιών κάτω των 18 ετών ζουν σε τέτοιου τύπου οικογένειες, ποσοστό αρκετά χαμηλότερο από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. (ELSTAT, 2021).

Οι παππούδες που φροντίζουν τα εγγόνια τους

• Στην Ελλάδα, οι παππούδες διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στην καθημερινή φροντίδα των παιδιών. Σύμφωνα με στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ και δημογραφικών μελετών, περίπου 200.000–250.000 παιδιά κάτω των 18 ετών ζουν κυρίως ή προσωρινά με τους παππούδες τους, είτε λόγω εργασίας των γονέων είτε λόγω άλλων οικογενειακών συνθηκών. Οι παππούδες συχνά παρέχουν στήριξη στην ανατροφή, την εκπαίδευση και την κοινωνικοποίηση των παιδιών. (ELSTAT, 2021).

Οικογένειες με γονείς του ιδίου φύλου

Στην Ελλάδα, οι οικογένειες με γονείς του ίδιου φύλου είναι σχετικά σπάνιες και τα στοιχεία είναι περιορισμένα, καθώς η υιοθεσία και η αναγνώριση γονικής μέριμνας για ζευγάρια του ίδιου φύλου δεν είναι ευρέως καταγεγραμμένες. Εκτιμάται ότι λιγότερο από 1% των παιδιών ζουν σε οικογένειες με γονείς του ίδιου φύλου, κυρίως μέσω συνεργατικών συμφωνιών ανατροφής ή υιοθεσίας από έναν μόνο γονέα. Παράλληλα, υπάρχει αυξανόμενη υποστήριξη και αναγνώριση μέσω κοινωνικών πρωτοβουλιών και φορέων που προωθούν τα δικαιώματα των LGBTQ+ οικογενειών στην Ελλάδα. (ELSTAT, 2021).