Σήμερα ωτίτιδα, αύριο τίποτα

Οπλισμένοι με αντιβακτηριακά μαντηλάκια, παυσίπονα για παιδιά και βιβλία για τα άπαντα της φροντίδας της υγείας, οι περισσότεροι γονείς είναι έτοιμοι να κηρύξουν πόλεμο στα μικρόβια που απειλούν τα παιδιά τους. Παρ ’όλα αυτά, τρία στα τέσσερα παιδιά θα πάθουν ωτίτιδα πριν από την ηλικία των 3 ετών.

Αν και οι ωτίτιδες παραμένουν ένα πολύ συνηθισμένο κομμάτι της παιδικής ηλικίας, οι θεραπείες για την πάθηση αλλάζουν. Στις μέρες μας, το να πας το παιδί σου στον/στην παιδίατρο πιθανότατα θα οδηγήσει σε λιγότερα φάρμακα και ακόμη λιγότερες ανησυχίες από ποτέ.

Πότε πρόκειται για λοίμωξη;

Μια τυπική λοίμωξη του μέσου ωτός σε ένα παιδί ξεκινά είτε με μια ιογενή λοίμωξη (όπως ένα κοινό κρυολόγημα) είτε με μη φυσιολογική βακτηριακή ανάπτυξη. Μερικές φορές το μέσο αυτί αποκτά φλεγμονή και προκαλεί συσσώρευση υγρού πίσω από το τύμπανο. Σε άλλες περιπτώσεις, οι ευστάχειες σάλπιγγες — οι στενοί διάδρομοι που συνδέουν το μέσο αυτί με το πίσω μέρος της μύτης — πρήζονται.

Τα παιδιά είναι πιο επιρρεπή και στα δύο αυτά προβλήματα για διάφορους λόγους. Οι διάδρομοι στα αυτιά τους είναι στενότεροι, κοντύτεροι και πιο οριζόντιοι από αυτούς των ενηλίκων. Επειδή είναι πιο εύκολο για τα μικρόβια να φτάσουν στο μέσο αυτί, είναι επίσης πιο εύκολο για το υγρό να παγιδευτεί εκεί. Και όπως τα παιδιά εξακολουθούν να αναπτύσσονται, το ίδιο συμβαίνει και με το ανοσοποιητικό τους σύστημα. Μόλις η λοίμωξη εδραιωθεί, είναι πιο δύσκολο για το σώμα ενός παιδιού να την αντιμετωπίσει σε σύγκριση με το σώμα ενός υγιούς ενήλικα.

Τα συμπτώματα μιας ωτίτιδας μπορεί να είναι δύσκολο να εντοπιστούν. Ένα παιδί που τραβά ή πιάνει συνεχώς το αυτί μπορεί απλώς να εξερευνά ή να δείχνει ένα ανακουφιστικό αντανακλαστικό — παρόλο που αυτό βρίσκεται στην κορυφή της λίστας συμπτωμάτων σε πολλά βιβλία και ιστότοπους. 

Άλλα συμπτώματα μπορεί να περιλαμβάνουν:

• Περισσότερο κλάμα απ’ ότι συνήθως, ειδικά όταν ξαπλώνει
• Δυσκολία στον ύπνο ή στην ακοή
• Πυρετός ή πονοκέφαλος
• Υγρό που βγαίνει από τα αυτιά

Οι παιδίατροι ή οι παιδοωτορυνολαρυγγολόγοι μπορούν να χρησιμοποιήσουν ειδικά όργανα για να δουν αν υπάρχει λοίμωξη.

Θεραπεία: Το λιγότερο μπορεί να σημαίνει περισσότερο

Ίσως η πιο εκπληκτική είδηση είναι ότι οι κοινές ωτίτιδες σπάνια χρήζουν φαρμακευτικής αγωγής ή οποιασδήποτε άλλης παρέμβασης, εκτός αν είναι σοβαρές ή αφορούν νεογνά. Είναι αλήθεια: Λιγότεροι γιατροί βασίζονται πλέον σε αντιβιοτικά, τα οποία μπορούν να βοηθήσουν μόνο εάν η λοίμωξη δεν προκλήθηκε από ιό. Είναι σημαντικό να κατανοήσει κανείς ότι η λήψη αντιβιοτικών μπορεί να επιταχύνει ή να μην επιταχύνει την ανάρρωση και η υπερβολική χρήση τους μπορεί να οδηγήσει τα βακτήρια στην ανάπτυξη αντοχής στα φάρμακα, καθώς τα μικρόβια μεταλλάσσονται για να αμυνθούν ενάντια στα φάρμακα. Ως αποτέλεσμα, πολλοί παιδίατροι έχουν υιοθετήσει μια προσέγγιση αναμονής και παρακολούθησης, αντί να συνταγογραφούν αντιβιοτικά στο πρώτο σημάδι λοίμωξης.

Η παρατήρηση του παιδιού από τους γονείς για 48 έως 72 ώρες γίνεται το πιο συνηθισμένο πρώτο βήμα μεταξύ των παιδιάτρων. Αυτό δεν σημαίνει όμως ότι μια επίσκεψη στο ιατρείο δεν είναι καλή ιδέα. Οι γιατροί μπορούν να συνταγογραφήσουν αναισθητικές σταγόνες και να προτείνουν παυσίπονα χωρίς ιατρική συνταγή για τη θεραπεία των συμπτωμάτων, κάτι που μπορεί να βοηθήσει το παιδί να νιώσει καλύτερα καθώς αναρρώνει. Στο σπίτι, οι γονείς μπορούν να τοποθετήσουν μια ζεστή πετσέτα πάνω από το πονεμένο αυτί.

Παράλληλα με την απομάκρυνση από τις συνταγογραφήσεις, οι παιδίατροι αποφεύγουν επίσης τη μυριγγοτομή, μια διαδικασία κατά την οποία εισάγεται χειρουργικά ένας μικρός σωλήνας στο αυτί για να αποστραγγιστεί το υγρό. Η τοποθέτηση σωλήνα χρησιμοποιείται καλύτερα σε εκείνα τα παιδιά που έχουν επαναλαμβανόμενα προβλήματα ακοής που προκαλούνται από πολλαπλές λοιμώξεις.

Η διάγνωση και η θεραπεία θα πρέπει να είναι μια διαδικασία τριών βημάτων:

• Πρώτον, ο/η παιδίατρος καθορίζει εάν υπάρχει ωτίτιδα ή όχι.
• Δεύτερον, ο/η παιδίατρος και ο γονέας συζητούν τους παράγοντες κινδύνου και τον τρόπο μείωσής τους.
• Τέλος, η παρατήρηση και η θεραπεία των συμπτωμάτων διασφαλίζουν ότι το παιδί αναρρώνει χωρίς πόνο.

Μείωση των κινδύνων για ωτίτιδα

Ενώ οι γονείς δεν μπορούν να αποτρέψουν κάθε μικρόβιο που πλησιάζει τα παιδιά τους, μπορούν να λάβουν μέτρα για να μειώσουν τους κινδύνους για τα παιδιά τους.

• Το κάπνισμα είναι ένας επιβαρυντικός παράγοντας για τα νοσήματα της παιδικής ηλικίας. Οι ωτίτιδες δεν αποτελούν εξαίρεση σε αυτόν τον κανόνα. Το κάπνισμα είναι εθιστικό και δύσκολο να το κόψεις, αλλά δεν αντιλαμβάνονται όλοι οι καπνιστές τις επιβλαβείς συνέπειες που θα μπορούσε να έχει το παθητικό κάπνισμα στο παιδί του. Το να το κόψεις είναι εξίσου σημαντικό για την υγεία του παιδιού σου όσο και για τη δική σου.
• Οι κακές συνήθειες υγιεινής είναι ένα άλλο σοβαρό πρόβλημα. Τα παιδιά σε παιδικούς σταθμούς εκτίθενται περισσότερο σε ευρέως διαδεδομένα βακτήρια, όπως και εκείνα που πίνουν από μπιμπερό αντί από παιδική κούπα, λέει ο Δρ. Jacobson. Αυτό συμβαίνει επειδή τα μπιμπερό έχουν μεγαλύτερη επιφάνεια για να αναπτυχθούν τα μικρόβια. 
• Διδάξτε τα παιδιά να πλένουν τα χέρια τους συχνά για να αποτρέψουν την εξάπλωση των μικροβίων που μεταδίδουν ασθένειες.
• Μιλήστε με τον παιδίατρο του παιδιού σας για τα εμβόλια που προστατεύουν από την πνευμονία και τη μηνιγγίτιδα. Μελέτες δείχνουν ότι τα εμβολιασμένα παιδιά εμφανίζουν λιγότερες ωτίτιδες.
• Θηλάστε τα βρέφη για τον πρώτο χρόνο. Το μητρικό γάλα περιέχει πολλές ουσίες που προστατεύουν το μωρό σας από μια ποικιλία ασθενειών και λοιμώξεων. Λόγω αυτών των προστατευτικών ουσιών, τα παιδιά που θηλάζουν είναι λιγότερο πιθανό να αναπτύξουν βακτηριακές ή ιογενείς λοιμώξεις, όπως τις ωτίτιδες.
• Εξετάστε το ενδεχόμενο εμβολιασμού κατά της γρίπης. Εκτός από την προστασία από αυτήν την εποχική νόσο, μπορεί να βοηθήσει στην πρόληψη των ωτιτίδων.