Διόγκωση λεμφαδένων

Οι λεμφαδένες αποτελούν σημαντικό μέρος του ανοσοποιητικού συστήματος του οργανισμού για την άμυνα έναντι των λοιμώξεων και των ασθενειών. Αυτοί οι λεμφαδένες περιέχουν φυσιολογικά ομάδες κυττάρων, που ονομάζονται λεμφοκύτταρα, τα οποία λειτουργούν ως φραγμοί κατά της λοίμωξης. Τα λεμφοκύτταρα παράγουν ουσίες που ονομάζονται αντισώματα, τα οποία καταστρέφουν ή ακινητοποιούν τα μολυσματικά κύτταρα ή τις τοξίνες. Όταν οι λεμφαδένες διογκώνονται-πρήζονται, αυτό συνήθως σηματοδοτεί ότι ο αριθμός των λεμφοκυττάρων έχει αυξηθεί λόγω λοίμωξης ή άλλης ασθένειας και ότι καλούνται να δράσουν για να παράγουν επιπλέον αντισώματα. Σπάνια, οι διογκωμένοι-πρησμένοι λεμφαδένες, ειδικά αν το πρήξιμο παραμένει για μεγάλο χρονικό διάστημα και δεν υπάρχουν άλλα σημεία φλεγμονής, όπως ερυθρότητα ή ευαισθησία, μπορεί να υποδεικνύουν την ύπαρξη όγκου.

Αν το παιδί σας έχει διογκωμένους-πρησμένους λεμφαδένες, θα μπορείτε να τους ψηλαφήσετε ή ακόμα και να δείτε το οίδημα. Μπορεί, επίσης, να είναι ευαίσθητοι κατά το άγγιγμα. Συχνά, αν κοιτάξετε κοντά στον λεμφαδένα, μπορείτε να εντοπίσετε τη λοίμωξη ή τον τραυματισμό που προκάλεσε το πρήξιμο. Για παράδειγμα, ένας πονόλαιμος συχνά προκαλεί πρήξιμο των λεμφαδένων στο λαιμό, ενώ μια λοίμωξη στο χέρι θα προκαλέσει πρήξιμο των λεμφαδένων κάτω από τη μασχάλη. Μερικές φορές η ασθένεια μπορεί να είναι γενικευμένη, όπως αυτές που προκαλούνται από ιούς, οπότε πολλοί λεμφαδένες μπορεί να είναι ελαφρώς διογκωμένοι. Γενικά, επειδή τα παιδιά αρρωσταίνουν συχνότερα λόγω ιογενών λοιμώξεων σε σχέση με τους ενήλικες, οι λεμφαδένες, ειδικά στον λαιμό, είναι πιο πιθανό να είναι διογκωμένοι. Οι πρησμένοι λεμφαδένες στη βάση του λαιμού και ακριβώς πάνω από την κλείδα μπορεί να οφείλονται σε λοίμωξη ή ακόμα και σε όγκο στον θώρακα και θα πρέπει να εκτιμηθούν από Ιατρό το συντομότερο δυνατό.

Θεραπεία

Στη συντριπτική πλειοψηφία των περιπτώσεων, οι διογκωμένοι λεμφαδένες δεν είναι κάτι ανησυχητικό. Η διόγκωση των λεμφαδένων συνήθως υποχωρεί, αφού περάσει η ασθένεια που την προκάλεσε. Οι λεμφαδένες επανέρχονται σταδιακά στο φυσιολογικό τους μέγεθος σε διάστημα μερικών εβδομάδων. Θα πρέπει να καλέσετε τον/την Παιδίατρο, αν το παιδί σας παρουσιάσει κάποιο από τα παρακάτω:

• Διογκωμένοι και ευαίσθητοι λεμφαδένες για περισσότερο από πέντε ημέρες
• Πυρετός υψηλότερος από 38,3°C (βαθμούς Κελσίου)
• Λεμφαδένες που φαίνεται να είναι πρησμένοι σε όλο το σώμα
• Κούραση, νωθρότητα ή απώλεια της όρεξης
• Λεμφαδένες που διογκώνονται γρήγορα ή το δέρμα που τους καλύπτει γίνεται κόκκινο ή ιώδες (μωβ)

Όπως και με κάθε λοίμωξη, αν το παιδί σας έχει πυρετό ή πονάει, μπορείτε να του δώσετε παρακεταμόλη στην κατάλληλη δοσολογία για το βάρος και την ηλικία του, μέχρι να επισκεφτείτε τον/την Παιδίατρο. Όταν καλέσετε, ο/η Ιατρός πιθανότατα θα σας κάνει κάποιες ερωτήσεις για να προσπαθήσει να προσδιορίσει την αιτία του οιδήματος, οπότε θα βοηθήσει αν κάνετε μια μικρή έρευνα εκ των προτέρων. Για παράδειγμα, αν οι πρησμένοι λεμφαδένες βρίσκονται στην περιοχή του σαγονιού ή του λαιμού, ελέγξτε αν τα δόντια του παιδιού σας πονάνε ή τα ούλα του έχουν φλεγμονή και ρωτήστε το αν αισθάνεται πόνο στο στόμα ή τον λαιμό του. Αναφέρετε στον/στην Ιατρό σας οποιαδήποτε έκθεση του παιδιού σας σε ζώα (ειδικά γάτες) ή δασικές περιοχές. Ελέγξτε, επίσης, για πρόσφατες γρατζουνιές από ζώα, τσιμπήματα από τσιμπούρια ή τσιμπήματα/κεντρίσματα από έντομα που μπορεί να έχουν μολυνθεί.

Η θεραπεία για τους διογκωμένους λεμφαδένες εξαρτάται από την αιτία. Εάν υπάρχει συγκεκριμένη βακτηριακή λοίμωξη στο γύρω δέρμα ή τους ιστούς, τα αντιβιοτικά θα την εξαλείψουν, επιτρέποντας στους λεμφαδένες να επανέλθουν σταδιακά στο φυσιολογικό τους μέγεθος. Εάν ο λεμφαδένας πάσχει ο ίδιος από λοίμωξη, μπορεί να απαιτούνται όχι μόνο αντιβιοτικά αλλά και ζεστές κομπρέσες για να περιοριστεί η λοίμωξη και πιθανότατα να ακολουθήσει χειρουργική παροχέτευση. Εάν γίνει αυτό, το υλικό που θα ληφθεί από την περιοχή, θα καλλιεργηθεί για να καθοριστεί η ακριβής αιτία της λοίμωξης.

Αυτό θα βοηθήσει τον/την Ιατρό να επιλέξει το πιο κατάλληλο αντιβιοτικό σχήμα. Εάν ο/η Παιδίατρός σας δεν μπορεί να προσδιορίσει την αιτία της διόγκωσης ή εάν οι πρησμένοι λεμφαδένες δεν βελτιωθούν μετά από αντιβιοτική θεραπεία, θα χρειαστούν περαιτέρω εξετάσεις. Για παράδειγμα, το πρόβλημα μπορεί να είναι η λοιμώδης μονοπυρήνωση, ιδιαίτερα αν το παιδί σας έχει πυρετό και έντονο πονόλαιμο (αλλά όχι στρεπτοκοκκικής αιτιολογίας), είναι πολύ αδύναμο και έχει πρησμένους (αλλά όχι ερυθρούς, ζεστούς ή επώδυνους) λεμφαδένες (αν και η λοιμώδης μονοπυρήνωση εμφανίζεται συχνότερα σε μεγαλύτερα παιδιά). Ειδικές εξετάσεις μπορούν να επιβεβαιώσουν τη διάγνωση. Σε περιπτώσεις όπου η αιτία του πρησμένου λεμφαδένα δεν είναι σαφής, ο/η Παιδίατρος μπορεί, επίσης, να προτείνει να γίνει δερματικό τεστ φυματίωσης (Mantoux).

Εάν η αιτία της παρατεταμένης διόγκωσης των λεμφαδένων δεν μπορεί να καθοριστεί με κανέναν άλλο τρόπο, ίσως να είναι απαραίτητο να πραγματοποιηθεί βιοψία (να αφαιρεθεί ένα κομμάτι ιστού από τον λεμφαδένα) και να εξεταστεί στο μικροσκόπιο. Σε σπάνιες περιπτώσεις, αυτό μπορεί να αποκαλύψει όγκο ή μυκητιασική λοίμωξη, κάτι που θα απαιτήσει ειδική θεραπεία.

Πρόληψη

Οι μόνες διογκώσεις λεμφαδένων που μπορούν να προληφθούν είναι εκείνες που προκαλούνται από βακτηριακές λοιμώξεις στον γύρω ιστό. Σε περιπτώσεις υποψίας λοίμωξης, μπορείτε να αποφύγετε την εμπλοκή των λεμφαδένων με σωστή περιποίηση όλων των πληγών και με έγκαιρη αντιβιοτική αγωγή.