Ανορεξία και βουλιμία: Πώς οι διατροφικές διαταραχές επηρεάζουν το παιδί σας

Οι διατροφικές διαταραχές είναι καταστάσεις που εμφανίζονται σε άτομα με μια δύσκολη σχέση με το φαγητό. Μπορεί να αντιμετωπίζουν ακραίο αίσθημα ενοχής όταν τρώνε, φόβο για αύξηση βάρους και μια μη ρεαλιστική αντίληψη για το σώμα τους. Αυτές οι σκέψεις μπορούν να διαταράξουν και να κυριεύσουν την καθημερινή τους ζωή.

Εδώ είναι όσα πρέπει να γνωρίζουν οι γονείς για δύο διαταραχές διατροφής: τη νευρική ανορεξία (συνήθως γνωστή ως ανορεξία) και τη νευρική βουλιμία (συνήθως γνωστή ως βουλιμία). Μερικοί άνθρωποι παρουσιάζουν σημάδια και συμπτώματα και από τις δύο διαταραχές.

Τι είναι η ανορεξία;

Η ανορεξία είναι μια διατροφική διαταραχή που οδηγεί σε ανθυγιεινή απώλεια βάρους. Τα άτομα με ανορεξία μπορεί να έχουν διαστρεβλωμένη εικόνα του σώματος, περιορίζουν τις θερμίδες τους και/ή προκαλούν επεισόδια εμετών για να επιτύχουν μη ρεαλιστικούς στόχους βάρους.

Ο περιορισμός των θερμίδων συχνά περιλαμβάνει ολοένα και πιο περιορισμένες επιλογές φαγητού, μικρότερες μερίδες και παραλειπόμενα γεύματα. Η ενοχή για το φαγητό μπορεί να οδηγήσει σε κάθαρση μέσω άσκησης, εμετού ή φαρμάκων όπως τα καθαρτικά. Μπορεί να αναπτυχθεί υποσιτισμός, ο οποίος μπορεί να επηρεάσει αρνητικά την κανονική ανάπτυξη.

Ποιος μπορεί να αναπτύξει ανορεξία;

Αν και η ανορεξία είναι πιο συχνή στις γυναίκες, οποιοσδήποτε μπορεί να την αναπτύξει. Άτομα όλων των φύλων, φυλών, εθνικοτήτων, ηλικιών και κοινωνικοοικονομικών υποβάθρων μπορούν να αναπτύξουν ανορεξία.

Τα άτομα που αναπτύσσουν ανορεξία συχνά ξεκινούν με έναν εύλογο στόχο: να ζήσουν έναν πιο υγιεινό τρόπο ζωής. Όμως, σε κάποιο σημείο, οι εμμονικές σκέψεις για τη δίαιτα, την άσκηση και την απώλεια βάρους παίρνουν το πάνω χέρι. Αυτές οδηγούν σε ανθυγιεινές συμπεριφορές και υπερβολική απώλεια βάρους.

Η διαταραχή διατροφής μπορεί να κάνει το παιδί να γίνεται μυστικοπαθές όσον αφορά την διατροφή και τον περιορισμό του. Η ανάπτυξη μιας διαταραχής διατροφής μπορεί να είναι διακριτική και συχνά περνά απαρατήρητη από τους γιατρούς και τους γονείς.

Τι είδους συμπεριφορές μπορεί να είναι σημάδια ανορεξίας;

Τα άτομα με ανορεξία ελέγχουν το βάρος τους. Μπορεί:

• να τρώνε μόνο έναν μικρό αριθμό «ασφαλών» τροφίμων, συνήθως χαμηλών σε θερμίδες και λιπαρά
• να αποφεύγουν να φάνε το φαγητό στο πιάτο τους μετακινώντας το ή κόβοντάς το σε μικροσκοπικά κομματάκια
• να μην τρώνε το φαγητό που μαγειρεύουν για τους άλλους
• να κάνουν πράγματα για να αποσπούν το μυαλό τους από την πείνα, όπως να μασούν τσίχλα ή να πίνουν μεγάλες ποσότητες νερού
• να ασκούνται υπερβολικά

Το παιδί σας μπορεί επίσης:

• να φοράει φαρδιά ρούχα για να κρύψει το σώμα του
• να περνάει περισσότερο χρόνο μόνο και μακριά από φίλους και οικογένεια
• να κουράζεται πιο γρήγορα
• να φαίνεται καταθλιπτικό ή αγχώδες
• να είναι πιο συναισθηματικό, ή να κλαίει ή να θυμώνει εύκολα

Πώς επηρεάζει η ανορεξία το σώμα;

Με τον καιρό, η ανορεξία μπορεί να επηρεάσει ολόκληρο το σώμα λόγω του υποσιτισμού. Πιο αισθητά, επηρεάζει την καρδιά, τον εγκέφαλο, τα οστά και τα πεπτικό και αναπαραγωγικό σύστημα.

Όταν το σώμα λιμοκτονεί από έλλειψη τροφής, μπορεί να συμβούν σωματικές και ψυχικές αλλαγές.

Σωματικές αλλαγές με την ανορεξία

• Το παιδί νιώθει συνεχώς κρύο, επειδή το σώμα έχει χάσει το λίπος που χρειάζεται για να ζεσταίνεται
• Ζάλη, λιποθυμία ή σχεδόν λιποθυμία
• Πιο εμφανή οστά λόγω απώλειας των φυσιολογικών στρωμάτων λίπους και της μυϊκής μάζας
• Απώλεια μαλλιών
• Εύθραυστα μαλλιά και νύχια
• Ξηρό και τραχύ δέρμα
• Διαταραχές της εμμήνου ρύσεως. Αν η ανορεξία εμφανιστεί πριν από την πρώτη εμμηνόρροια ενός κοριτσιού, η εμμηνόρροια ενδέχεται να μην ξεκινήσει. Για κορίτσια που αναπτύσσουν ανορεξία αργότερα, οι εμμηνόρροιες ενδέχεται να σταματήσουν.
• Πόνος στο στομάχι, δυσκοιλιότητα και φούσκωμα
• Καθυστερημένη ανάπτυξη που θα μπορούσε να είναι μόνιμη
• Αναιμία (χαμηλός αριθμός ερυθροκυττάρων), που προκαλεί κόπωση, αδυναμία και ζάλη

Ψυχικές αλλαγές με την ανορεξία

• Καταθλιπτική διάθεση, άγχος, ευερεθιστότητα
• Μειωμένη συγκέντρωση
• Αυξημένη δυσκολία στην ολοκλήρωση εργασιών, όπως οι σχολικές εργασίες

Η νευρική ανορεξία έχει το υψηλότερο ποσοστό θνησιμότητας μεταξύ των ψυχικών διαταραχών.  Ο θάνατος μπορεί να οφείλεται σε αυτοκτονία ή σε υποσιτισμό (το σώμα δεν λαμβάνει αρκετά θρεπτικά συστατικά).

Τι είναι η βουλιμία;

Η βουλιμία είναι μια διατροφική διαταραχή κατά την οποία ένα άτομο καταναλώνει μεγάλες ποσότητες φαγητού (κρίσεις υπερφαγίας) και στη συνέχεια προσπαθεί να αναιρέσει με κάποιο τρόπο τις συνέπειες της κρίσης. Συνήθως, το άτομο αποβάλλει (κάνει κάθαρση) το φαγητό που έχει καταναλώσει.

Τι είναι η υπερφαγία και η κάθαρση;

Κατά τη διάρκεια μιας κρίσης, τα άτομα με βουλιμία τρώνε μεγάλες ποσότητες φαγητού, συχνά σε σχετικά σύντομο χρονικό διάστημα. Οι κρίσεις συνήθως τερματίζονται όταν δεν υπάρχει άλλο φαγητό, όταν πονάει το στομάχι του ατόμου λόγω της υπερκατανάλωσης ή όταν κάτι το διακόψει. Οι κρίσεις είναι συνήθως συναισθηματικά οδυνηρές, καθώς το άτομο συχνά αισθάνεται σαν να μην μπορεί να σταματήσει και να έχει χάσει τον έλεγχο.

Μετά από μια κρίση, τα άτομα με βουλιμία συνήθως αισθάνονται τύψεις και φοβούνται ότι θα πάρουν βάρος. Για να ανακουφίσουν τις τύψεις και τον φόβο τους, αποβάλλουν την τροφή από το σώμα τους με εμετό ή με άλλους τρόπους. Μπορεί επίσης να στραφούν σε ακραία άσκηση ή αυστηρή δίαιτα. Αυτή η περίοδος «ελέγχου» διαρκεί μέχρι την επόμενη κρίση. Έπειτα, ο κύκλος ξεκινά ξανά.

Είναι η βουλιμία το ίδιο με τη διαταραχή της υπερφαγίας;

Σημείωση: Τα άτομα με διαταραχή της υπερφαγίας τρώνε μεγάλες ποσότητες φαγητού σε σύντομο χρονικό διάστημα και αισθάνονται έντονες τύψεις αργότερα. Ωστόσο, σε αντίθεση με τα άτομα με βουλιμία, δεν αποβάλλουν την τροφή μετά από μια κρίση.

Ποιος μπορεί να αναπτύξει βουλιμία;

Αν και οι περισσότεροι άνθρωποι με βουλιμία είναι έφηβα κορίτσια και νεαρές γυναίκες, ο καθένας μπορεί να την αναπτύξει. Άτομα όλων των φύλων, φυλών, εθνικοτήτων, ηλικιών και κοινωνικοοικονομικών υποβάθρων μπορούν να αναπτύξουν βουλιμία.

Τα άτομα με βουλιμία δεν είναι ευχαριστημένα με το σώμα τους. Έπειτα, ως απάντηση στο άγχος και άλλα συναισθήματα, ενδίδουν στις παρορμήσεις και τις λιγούρες τους για φαγητό μέσω κρίσεων υπερφαγίας. Τα άτομα με βουλιμία μπορεί να είναι ελαφρώς λιποβαρή, υπέρβαρα ή φυσιολογικού βάρους.

Ποια είναι τα κοινά σημεία της βουλιμίας;

Τα άτομα με βουλιμία δυσκολεύονται να ελέγξουν τη διατροφική τους συμπεριφορά. Μπορεί:

• να γίνουν πολύ μυστικοπαθείς σχετικά με τις κρίσεις υπερφαγίας
• να αφιερώνουν πολύ χρόνο σκεπτόμενοι και σχεδιάζοντας την επόμενη κρίση υπερφαγίας. Για παράδειγμα, μπορεί:
  • να καθορίζουν συγκεκριμένες στιγμές για κρίσεις υπερφαγίας και κάθαρσης
  • να αποφεύγουν κοινωνικές δραστηριότητες προκειμένου να υπερκαταναλώσουν και να κάνουν κάθαρση
  • να κλέβουν φαγητό ή να το κρύβουν σε διάφορα μέρη, όπως κάτω από το κρεβάτι τους ή σε ντουλάπες
  • να ασκούνται ή να χρησιμοποιούν καθαρτικά για να «καθαρίσουν» το σώμα τους από το φαγητό που κατανάλωσαν

Τα άτομα με βουλιμία συχνά αντιμετωπίζουν και άλλα προβλήματα, όπως:

• Κατάθλιψη και σκέψεις αυτοκτονίας
• Χρήση ουσιών

Πώς επηρεάζει η βουλιμία το σώμα;

Η βουλιμία είναι επιβλαβής για τη σωματική και ψυχική υγεία του ατόμου. Για παράδειγμα:

• Τα δόντια αρχίζουν να φθείρονται από την επαφή με τα στομαχικά οξέα κατά τον εμετό.
• Το βάρος ανεβοκατεβαίνει.
• Οι εμμηνορροϊκές περίοδοι μπορεί να γίνουν ακανόνιστες ή να διακοπούν.
• Το πρόσωπο και ο λαιμός τους μπορεί να φαίνονται πρησμένα.

Μπορεί επίσης να εμφανίσουν:

• Ζάλη και λιποθυμία
• Αφυδάτωση που προκαλείται από απώλεια σωματικών υγρών
• Δυσπεψία, δυσκοιλιότητα και πονόλαιμο
• Βλάβη σε ζωτικά όργανα όπως το ήπαρ και τα νεφρά, καρδιακά προβλήματα
• Θάνατος

Τι προκαλεί τις διατροφικές διαταραχές;

Δεν υπάρχει γνωστή αιτία για τις διατροφικές διαταραχές. Ωστόσο, υπάρχουν παράγοντες που μπορεί να παίζουν ρόλο. Αυτοί περιλαμβάνουν οικογενειακό ιστορικό διαταραχής της διάθεσης ή διατροφικής διαταραχής, περιβαλλοντικούς παράγοντες και ορισμένα χαρακτηριστικά προσωπικότητας.

Πώς αντιμετωπίζονται οι διατροφικές διαταραχές;

Η ζωή με διατροφική διαταραχή είναι δύσκολη για τα παιδιά, τους εφήβους και τις οικογένειές τους. Επηρεάζονται τόσο η συναισθηματική όσο και η σωματική υγεία. Χωρίς βοήθεια, ένα άτομο με διατροφική διαταραχή μπορεί να αντιμετωπίσει σοβαρά προβλήματα υγείας και ακόμη και να πεθάνει. Ωστόσο, με θεραπεία, ένα άτομο μπορεί να αναρρώσει και να συνεχίσει να ζει μια υγιή ζωή.

Όσο νωρίτερα αναγνωριστεί μια διατροφική διαταραχή, τόσο μεγαλύτερες είναι οι πιθανότητες ανάρρωσης. Η θεραπεία εξαρτάται από πολλούς παράγοντες. Αυτοί περιλαμβάνουν την προθυμία του ατόμου να κάνει αλλαγές, την οικογενειακή υποστήριξη και το στάδιο της διατροφικής διαταραχής.

Η επιτυχημένη θεραπεία των διατροφικών διαταραχών απαιτεί ομαδική προσέγγιση. Η ομάδα περιλαμβάνει πολλούς επαγγελματίες υγείας που συνεργάζονται. Κάθε ένας από αυτούς αντιμετωπίζει μια συγκεκριμένη πτυχή της διαταραχής.

Η θεραπεία θα πρέπει να ξεκινήσει με επίσκεψη σε παιδίατρο ο οποίος θα αξιολογήσει πώς η διατροφική διαταραχή έχει επηρεάσει τον οργανισμό. Η συνεργασία με τον παιδοψυχίατρο είναι απαραίτητη από την αρχή. Εάν οι επιπτώσεις είναι σοβαρές, το άτομο μπορεί να χρειαστεί νοσηλεία. Η θεραπεία της διατροφικής διαταραχής δεν θα είναι επιτυχής αν δεν αποκατασταθούν πρώτα η καλή διατροφή και η σωματική υγεία.

Ιατρική θεραπεία για ανορεξία και βουλιμία

Στην αντιμετώπιση της ανορεξίας, η ομάδα βοηθά το άτομο να επανέλθει σε υγιές σωματικό βάρος. Αυτή η επαναφορά του βάρους είναι καθοριστικής σημασίας για την επιτυχημένη ανάρρωση. Εάν ένα άτομο αρνηθεί να φάει, μπορεί να χρειαστεί νοσηλεία για θρεπτική υποστήριξη.

Στην αντιμετώπιση της βουλιμίας, η ιατρική ομάδα μπορεί να νοσηλεύσει ένα άτομο για θεραπεία ιατρικών επιπλοκών, όπως αφυδάτωση ή ηλεκτρολυτική ανισορροπία, ή για να διακοπεί ο κύκλος της υπερφαγίας και της κάθαρσης.

Παιδοψυχιατρική αντιμετώπιση

Η παιδοψυχιατρική θεραπευτική αντιμετώπιση είναι απαραίτητη προκειμένου να αντιμετωπισθούν οι πρωτογενείς ψυχικές αιτίες που οδηγούν στην εμφάνιση των διαταραχών διατροφής και των συνοδών ψυχιατρικών συμπτωμάτων όσο και των δευτερογενών συννοσηρών διαταραχών.

Ψυχολογική συμβουλευτική και οικογενειακή θεραπεία

Η συμβουλευτική ψυχικής υγείας είναι ένα σημαντικό μέρος της θεραπείας και βοηθά ένα άτομο με διατροφική διαταραχή:

• να διαχειριστεί τις μη υγιείς σκέψεις του
• να κατανοήσει πώς χρησιμοποιεί το φαγητό ως τρόπο αντιμετώπισης προβλημάτων και συναισθημάτων
• να βελτιώσει την αυτοεικόνα του και να αναπτύξει την αυτοπεποίθηση ώστε να πάρει τον έλεγχο της ζωής του

Η οικογενειακή θεραπεία βοηθά τα μέλη της οικογένειας να κατανοήσουν το πρόβλημα και καθοδηγεί τις οικογένειες να χρησιμοποιήσουν αποτελεσματικές προσεγγίσεις για την ανάρρωση.

Η διατροφική συμβουλευτική από έναν εγγεγραμμένο διαιτολόγο μπορεί να βοηθήσει ασθενείς και οικογένειες να επανέλθουν σε υγιείς διατροφικές συνήθειες.

Γιατί η έγκαιρη θεραπεία είναι σημαντική

Όσο νωρίτερα αναγνωριστεί μια διατροφική διαταραχή, τόσο μεγαλύτερη είναι η πιθανότητα ανάρρωσης.

• Εάν είστε γονιός και έχετε παρατηρήσει ότι τα διατροφικά μοτίβα του παιδιού σας έχουν αλλάξει, μιλήστε με τον γιατρό του παιδιού σας. Μην περιμένετε το παιδί σας να συμφωνήσει ότι έχει πρόβλημα. Οι έφηβοι με διατροφικές διαταραχές συχνά δεν αναγνωρίζουν μόνοι τους αυτή την αλλαγή.
• Εάν είστε έφηβος και χρειάζεστε βοήθεια, είναι σημαντικό να μιλήσετε με τους γονείς σας ή με τον γιατρό σας το συντομότερο δυνατό.