Αποφύγετε τα τραύματα από το δάγκωμα ζώου

Κάθε χρόνο, πολλοί γονείς πηγαίνουν εσπευσμένα τα παιδιά τους στον παιδίατρο ή στο τμήμα επειγόντων περιστατικών, αφού τα παιδιά τους έχουν δαγκωθεί από ζώα ή άλλους ανθρώπους.

Σκεφτείτε τα εξής στατιστικά: αναφέρονται περίπου 4,5 εκατομμύρια δαγκώματα σκύλων ετησίως στις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής, μαζί με 400.000 δαγκώματα από γάτες και 250.000 δαγκώματα από ανθρώπους. Είναι πιθανό ο πραγματικός αριθμός των δαγκωμάτων να είναι πολύ υψηλότερος. Ενώ πολλά από αυτά τα δαγκώματα προκαλούν μόνο μικροτραυματισμούς, άλλα είναι πολύ πιο σοβαρά. Σε πολλές περιπτώσεις, αυτά τα δαγκώματα προκαλούν μολύνσεις. Αυτό συμβαίνει σε περισσότερο από το 50% των δαγκωμάτων γατών και στο 15% - 20% των δαγκωμάτων από σκύλους ή ανθρώπους.

Στην Ελλάδα, αντίστοιχα, πολλοί άνθρωποι δεν συνειδητοποιούν ότι τα περισσότερα δαγκώματα προέρχονται από εξημερωμένα ζώα που το παιδί γνωρίζει, και όχι από άγρια ή άγνωστα ζώα. Μια βασική ανησυχία των γονέων σχετικά με τα δαγκώματα ζώων είναι ο κίνδυνος να προσβληθεί το παιδί τους από λύσσα. Η λύσσα είναι μια πολύ σοβαρή ιογενής λοίμωξη που επηρεάζει το κεντρικό νευρικό σύστημα και τον εγκέφαλο, προκαλώντας υψηλό πυρετό, δυσκολία στην κατάποση, σπασμούς και τελικά, θάνατο.

Ευτυχώς, η λύσσα στους ανθρώπους είναι σπάνια σήμερα (τα περισσότερα εξημερωμένα ζώα εμβολιάζονται για λύσσα), αλλά παρόλα αυτά, το ζώο που δάγκωσε το παιδί σας μπορεί να χρειαστεί να περιοριστεί και να παρατηρηθεί για 10 ημέρες για την παρουσία τυχόν λύσσας. (Μην επιχειρήσετε να συλλάβετε το ζώο μόνοι σας. Επικοινωνήστε με τις αρμόδιες υπηρεσίες ελέγχου ζώων.) Παρόλα αυτά, ο περιορισμός δεν είναι πάντα εφικτός, ειδικά όταν ένα άγριο ζώο είναι υπεύθυνο για το δάγκωμα. Ο μεγαλύτερος κίνδυνος για λύσσα προέρχεται από άγρια ζώα όπως νυχτερίδες, ρακούν, αλεπούδες, κουνάβια και κογιότ.

Ακόμη και όταν η λύσσα δεν είναι παρούσα, μπορεί να αναπτυχθεί μόλυνση στο σημείο του δαγκώματος. Επικοινωνήστε με τον/την παιδίατρο, αν εμφανίζεται οποιοδήποτε από τα ακόλουθα σημεία μόλυνσης:

• Πύον ή εκκρίσεις από το τραύμα του δαγκώματος
• Οίδημα (πρήξιμο) και ευαισθησία στην περιοχή γύρω από το δάγκωμα
• Κόκκινες γραμμές που εκτείνονται από το δάγκωμα
• Διογκωμένοι λεμφαδένες πάνω από το σημείο του δαγκώματος

Πρόληψη δαγκωμάτων και μολύνσεων

Για να προλάβετε τα δαγκώματα και τις μολύνσεις που σχετίζονται με αυτά, ακολουθούν μερικές συμβουλές που πρέπει να έχετε υπόψη.

• Διδάξτε στο παιδί σας να αποφεύγει την επαφή με άγρια ζώα. Χρειάζεται επίσης να μένει μακριά από νεκρά ζώα, των οποίων οι ιστοί του νευρικού συστήματος και το σάλιο μπορεί να περιέχουν τον ιό της λύσσας και τα οποία μπορεί να είναι μολυσμένα με ψύλλους ή τσιμπούρια που φέρουν διάφορα βακτήρια, ιούς και άλλους μολυσματικούς οργανισμούς.
• Μην αφήνετε ποτέ ένα μικρό παιδί μόνο του με ένα ζώο. Ακόμα και η παιχνιδιάρικη αλληλεπίδραση μεταξύ του παιδιού και ενός κατοικιδίου μπορεί να υπερδιεγείρει το ζώο και να οδηγήσει σε ένα απρόσμενο δάγκωμα.
• Μην επιτρέπετε στο παιδί σας να πειράζει ένα κατοικίδιο, να παίζει άγρια μαζί του (π.χ. τραβώντας την ουρά του) ή να αρπάζει τα παιχνίδια, τα κόκκαλα ή το φαγητό του.
• Εκπαιδεύστε το παιδί σας να μην φιλάει ποτέ ούτε να πλησιάζει το πρόσωπό του κοντά σε ένα ζώο, ούτε να ξυπνά ένα κατοικίδιο από τον ύπνο ή να το ενοχλεί ενώ τρώει. Διδάξτε στο παιδί σας πώς να συμπεριφέρεται όταν το πλησιάζει ένας άγνωστος σκύλος. Δεν πρέπει να τρέχει μακριά από το σκύλο ή να κάνει εχθρικές κινήσεις, αλλά αντίθετα να στρέφεται προς το σκύλο, να του επιτρέπει να το μυρίσει και έπειτα να υποχωρεί αργά.
• Οδηγήστε τα μεγαλύτερα παιδιά να αναγνωρίζουν τα σημάδια ενός δυνητικά επικίνδυνου σκύλου, συμπεριλαμβανομένου ενός άκαμπτου σώματος, μιας άκαμπτης μισοσηκωμένης ουράς, ενός επίμονου βλέμματος, ένα υστερικό γαύγισμα ή μια πιο «μαζεμένη» στάση.
• Σκεπάστε και ασφαλίστε όλα τα δοχεία απορριμμάτων, κάτι που θα αποτρέψει άλλα άγρια ζώα από το να προσελκύονται στο σπίτι σας και σε μέρη όπου παίζουν παιδιά. Στην παρακάτω παράγραφο θα βρείτε μερικές οδηγίες για τη θεραπεία ενός δαγκώματος ζώου ώστε να μειώσετε τον κίνδυνο ανάπτυξης μόλυνσης.

Πώς θεραπεύονται τα δαγκώματα ζώων

Ακολουθούν μερικές οδηγίες για την αντιμετώπιση ενός δαγκώματος ζώου, ώστε να μειωθεί ο κίνδυνος ανάπτυξης λοίμωξης.

• Ασκήστε σταθερή πίεση στην περιοχή του δαγκώματος χρησιμοποιώντας έναν καθαρό επίδεσμο ή πετσέτα, μέχρι να σταματήσει η αιμορραγία. Αν δεν μπορείτε να σταματήσετε την αιμορραγία, επικοινωνήστε με τον/την παιδίατρό σας.
• Πλύνετε το τραύμα απαλά αλλά ενδελεχώς με σαπούνι και νερό, στεγνώστε το και καλύψτε το με γάζα.
• Επικοινωνήστε με τον/την παιδίατρο κάθε φορά που ένα δάγκωμα ζώου διαπερνά το δέρμα, ακόμα κι αν το τραύμα φαίνεται μικρό. Ο παιδίατρός σας μπορεί να αποφασίσει να ράψει το τραύμα και ενδεχομένως να σας συνταγογραφήσει αντιβιοτικά ή να προτείνει θεραπεία για την πρόληψη της λύσσας ή του τετάνου. Τα αντιβιοτικά συνταγογραφούνται συχνότερα για μέτρια έως σοβαρά δαγκώματα, τραύματα διάτρησης ή δαγκώματα στο πρόσωπο, το χέρι, το πόδι ή την περιοχή των γεννητικών οργάνων. Χρησιμοποιούνται επίσης για παιδιά με εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα.

Αν το ζώο δεν είναι διαθέσιμο για παρακολούθηση και ο κίνδυνος λύσσας θεωρείται υψηλός, ο/η παιδίατρος θα χορηγήσει στο παιδί σας έναν συγκεκριμένο τύπο ανοσοσφαιρίνης και θα ξεκινήσει μια σειρά εμβολιασμών ενάντια στον ιό της λύσσας, οι οποίοι θα αποτρέψουν την εμφάνιση της λοίμωξης. Η ανοσοσφαιρίνη εγχέεται μέσα στο τραύμα από το δάγκωμα. Πρέπει να χορηγηθεί το συντομότερο δυνατό για να είναι πιο αποτελεσματική.

Τι πρέπει να κάνετε σε περίπτωση ανθρώπινου δαγκώματος, για παράδειγμα από αδελφό ή συμπαίκτη; 

Επικοινωνήστε με τον/την παιδίατρό σας και περιγράψτε το τραύμα. Ο/Η παιδίατρός σας θα θέλει να μάθει αν το δάγκωμα έχει διαπεράσει το δέρμα και αν ο τραυματισμός είναι αρκετά μεγάλος ώστε να χρειάζεται ράμματα. Αν ο/η παιδίατρος θέλει να εξετάσει το δάγκωμα, πλύνετέ το με σαπούνι και νερό πριν πάτε στο ιατρείο. Για μικρά τραύματα που μόλις διαπερνούν το δέρμα, ένας ενδελεχής καθαρισμός και επίδεσμος μπορεί να είναι το μόνο που χρειάζεται.