Συμβουλές για τη θεραπεία ιών, μυκήτων και παρασίτων

Κάθε άτομο έρχεται σε επαφή με μολυσματικούς μικροοργανισμούς καθημερινά στον αέρα, στο έδαφος και το νερό, στα τρόφιμα και σε όλες τις επιφάνειες γύρω του. Ευτυχώς, το ανοσοποιητικό σύστημα του παιδιού σας είναι ικανό να αντισταθεί στους περισσότερους από αυτούς τους μικροοργανισμούς, με τρόπο έτσι ώστε να εξασφαλίζεται η υγεία κάθε παιδιού. Όταν αυτοί οι μικροοργανισμοί γίνουν πρόβλημα και προκαλέσουν λοίμωξη, ο/η παιδίατρός σας διαθέτει στη θεραπευτική φαρέτρα του μια σειρά από φάρμακα που μπορούν να βοηθήσουν το παιδί σας να αναρρώσει.

Τα αντιβακτηριακά (αντιβιοτικά) είναι τα συνταγογραφούμενα φάρμακα με τα οποία οι γονείς είναι πιθανώς πιο εξοικειωμένοι. Σχεδόν κάθε γονιός έχει την εμπειρία να χορηγεί στο παιδί του μια σειρά από αντιβιοτικά φάρμακα για ωτίτιδα ή στρεπτοκοκκική φαρυγγοαμυγδαλίτιδα. Οι περισσότεροι μπορούν να αναφέρουν μερικά από τα πιο κοινά αντιβιοτικά — την πενικιλίνη, την αμοξικιλίνη, την τετρακυκλίνη — που έχουν βοηθήσει το παιδί τους να καταπολεμήσει βακτηριακές λοιμώξεις. Αν και το παιδί σας πιθανώς να έχει λάβει αντιβιοτικά πιο συχνά από άλλους τύπους φαρμάκων κατά των λοιμώξεων, υπάρχουν, επίσης, φάρμακα για την καταπολέμηση ορισμένων παιδικών ασθενειών που προκαλούνται από:

• Ιούς
• Μύκητες (ζυμομύκητες και υφομύκητες)
• Παράσιτα

Θυμηθείτε, όσο σημαντικά και αν είναι τα αντιβιοτικά, είναι χρήσιμα μόνο ενάντια σε λοιμώξεις που προκαλούνται από βακτήρια. Για ασθένειες που προκαλούνται από άλλα είδη μικροοργανισμών, τα αντιβιοτικά απλώς δεν θα βοηθήσουν το παιδί σας να αναρρώσει. Μπορούν, μάλιστα, να ενέχουν κινδύνους εξαιτίας των πιθανών παρενεργειών που έχουν όλα τα φάρμακα. Ταυτόχρονα, η ακατάλληλη χρήση φαρμάκων μπορεί να συμβάλει στο αυξανόμενο πρόβλημα της αντοχής στα αντιβιοτικά.

Αντιϊικά φάρμακα

Κάθε παιδί νοσεί από ιογενείς λοιμώξεις κατά καιρούς. Πολλές ιογενείς λοιμώξεις επηρεάζουν το αναπνευστικό σύστημα, το οποίο περιλαμβάνει τη μύτη, το λαιμό και τους αεραγωγούς, και μπορεί να προκληθεί κοινό κρυολόγημα, γρίπη, πονόλαιμος ή ιγμορίτιδα. Οι ιοί μπορούν, επίσης, να προκαλέσουν πιο σοβαρές ασθένειες, όπως το σύνδρομο της επίκτητης ανοσοανεπάρκειας (AIDS), την ηπατίτιδα και τη λύσσα. Δεδομένου ότι υπάρχουν εμβόλια για να προστατεύσουν το παιδί σας από ορισμένες ιογενείς λοιμώξεις (π.χ. ανεμευλογιά, πολιομυελίτιδα), φροντίστε να είναι πλήρως προστατευμένο με όλα τα εμβόλια που συνιστά το Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών Παιδιών & Εφήβων.

Τα αντιϊικά φάρμακα είναι σχετικά πρόσφατα αντικείμενα έρευνας, αλλά μεγάλος αριθμός αντιιικών φαρμάκων είναι πλέον διαθέσιμος. Έχουν σχεδιαστεί για να προλαμβάνουν τη λοίμωξη ή να συντομεύουν τη διάρκεια των λοιμώξεων εμποδίζοντας την εξάπλωση του ιού, αν και μπορεί να μην εξαλείφουν ιούς που υπάρχουν ήδη στον οργανισμό. Αυτά τα φάρμακα δεν είναι κατάλληλα για όλες τις ιογενείς λοιμώξεις — αν το παιδί σας έχει, για παράδειγμα, ένα κοινό κρυολόγημα, απλώς αφήστε τη λοίμωξη να κάνει τον κύκλο της. Ο/Η παιδίατρός σας θα μπορεί να σας συστήσει πότε μπορεί να χρειαστούν αντιϊικά φάρμακα και να σας τα συνταγογραφήσει.

Σε αντίθεση με τα αντιβιοτικά ευρέος φάσματος, που είναι συχνά χρήσιμα έναντι ενός ευρέους φάσματος βακτηρίων, τα αντιϊικά φάρμακα τείνουν να είναι πιο ειδικά και να επιτίθενται σε συγκεκριμένους ιούς. Ακολουθούν μερικά παραδείγματα αντιϊικών φαρμάκων που μερικές φορές συνταγογραφούνται σε παιδιά.

• Η ακυκλοβίρη είναι ένα φάρμακο που μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τη θεραπεία της ανεμευλογιάς, καθώς και των συμπτωμάτων που σχετίζονται με λοιμώξεις από ερπητοϊούς που μπορεί να επηρεάσουν το δέρμα, τα μάτια, το στόμα, τα γεννητικά όργανα ή τον εγκέφαλο. Η ακυκλοβίρη μπορεί να ανακουφίσει από τη δυσφορία και να επιταχύνει την επούλωση των βλαβών του έρπητα, αλλά δεν θα εξολοθρεύσει πλήρως τον ιό. Ο ιός του απλού έρπητα θα παραμείνει αδρανής στο σώμα και μπορεί να προκαλέσει ξανά συμπτώματα στο μέλλον.
• Η οσελταμιβίρη είναι αντιϊικό φάρμακο που μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τη θεραπεία και την πρόληψη της γρίπης. Αυτό το φάρμακο είναι πιο αποτελεσματικό όταν χορηγηθεί σύντομα μετά την έναρξη των συμπτωμάτων γρίπης στο παιδί σας. Γενικά, η αγωγή πρέπει να ξεκινήσει μέσα στις πρώτες 2 ημέρες της ασθένειας, σύμφωνα πάντα με τις οδηγίες του/της παιδιάτρου σας.
• Η τενοφοβίρη και η ιντερφερόνη είναι αντιιικά φάρμακα που μερικές φορές συνταγογραφούνται σε ενήλικες που αναπτύσσουν χρόνια ηπατίτιδα. Η χρήση τους σε παιδιά γίνεται βάσει των συστάσεων των θεραπόντων ιατρών.

Άλλα φάρμακα, που ονομάζονται αντιρετροϊικά, χρησιμοποιούνται για την καταπολέμηση λοιμώξεων που προκαλούνται από έναν συγκεκριμένο τύπο ιών, τους ρετροϊούς. Ο πιο ευρέως γνωστός ρετροϊός, ο ιός της ανθρώπινης ανοσοανεπάρκειας (HIV), είναι υπεύθυνος για το AIDS.

Να έχετε υπόψη σας ότι, αν και οι ιογενείς λοιμώξεις δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται με αντιβιοτικά, μερικές φορές εμφανίζονται βακτηριακές λοιμώξεις ως δευτερογενής επιπλοκή μιας ιογενούς ασθένειας. Σε αυτές τις περιπτώσεις, τα αντιβιοτικά μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τη θεραπεία της βακτηριακής επιλοίμωξης.

Αντιμυκητιασικά φάρμακα

Οι μυκητιασικές λοιμώξεις προκαλούνται από μικροσκοπικούς μύκητες των οποίων τα σπόρια μεταφέρονται μέσω του αέρα και εισπνέονται από τα παιδιά. Μπορούν, επίσης, να εισέλθουν στον οργανισμό μέσω μιας τομής στο δέρμα. Όταν αυτά τα σπόρια εισπνευστούν, μπορεί να εγκατασταθούν στους πνεύμονες και να αρχίσουν να πολλαπλασιάζονται και να σχηματίζουν αποικίες. Τελικά, φτάνουν στην κυκλοφορία του αίματος και ταξιδεύουν σε όλο το σώμα. Όπως πολλοί μολυσματικοί παράγοντες, μπορούν να προκαλέσουν σοβαρές ασθένειες σε παιδιά των οποίων το ανοσοποιητικό σύστημα έχει ήδη αποδυναμωθεί από μια άλλη ασθένεια, όπως ο καρκίνος ή το AIDS.

Πιθανότατα γνωρίζετε καλύτερα τους μύκητες, όπως τα μανιτάρια, τη μαγιά, και τη μούχλα. Μερικοί μύκητες μπορούν να ζήσουν στον οργανισμό χωρίς ποτέ να προκαλέσουν ασθένεια. Άλλοι όμως προκαλούν ασθένειες, συμπεριλαμβανομένων κοινών λοιμώξεων όπως οι μυκητιασικές λοιμώξεις του δέρματος, του τριχωτού της κεφαλής και των νυχιών, το πόδι του αθλητή, η δερματοφυτία μηρογεννητικών πτυχών/μυκητίαση στη βουβωνική χώρα και η στοματίτιδα ή οι λοιμώξεις από ζυμομύκητες (καντιντίαση).

Πολλά φάρμακα μπορούν να καταπολεμήσουν αυτές τις μυκητιασικές λοιμώξεις. Συχνά διατίθενται σε τοπική μορφή που μπορεί να εφαρμοστεί απευθείας στο δέρμα. Μερικά είναι φάρμακα χωρίς ιατρική συνταγή, ενώ άλλα πρέπει να συνταγογραφηθούν από τον/την ιατρό σας.

Για σοβαρές μυκητιασικές λοιμώξεις, οι παιδίατροι μπορεί να επιλέξουν ένα φάρμακο που ονομάζεται αμφοτερικίνη Β ή νεότερα αντιμυκητιασικά φάρμακα που ονομάζονται αζόλες. Δύο από τις πιο ευρέως χρησιμοποιούμενες αζόλες είναι η φλουκοναζόλη και η ιτρακοναζόλη. Μερικά αντιμυκητιασικά φάρμακα που απαιτούν συνταγή δεν έχουν αδειοδοτηθεί για χρήση σε παιδιά, κυρίως επειδή έχουν γίνει ελάχιστες έρευνες για αυτή την ηλικιακή ομάδα. Αυτά τα φάρμακα πρέπει να χρησιμοποιούνται με προσοχή και υπό την καθοδήγηση του/της παιδιάτρου σας, καθώς μπορεί να έχουν σοβαρές παρενέργειες.

Αν και τα αντιμυκητιασικά φάρμακα χωρίς ιατρική συνταγή θεωρούνται ασφαλή όταν χρησιμοποιούνται σύμφωνα με τις οδηγίες του φυλλαδίου, είναι πάντα καλή ιδέα να συμβουλευτείτε τον/την παιδίατρό σας πριν από τη θεραπεία του παιδιού σας με αυτά τα φάρμακα.

Αντιπαρασιτικά Φάρμακα

Τα παράσιτα μπορούν να προκαλέσουν λοιμώξεις στην παιδική ηλικία. Σε ορισμένα μέρη του κόσμου, αποτελούν συχνή αιτία ασθένειας και θανάτου. Στον δυτικό κόσμο, ενήλικες και παιδιά συχνά προσβάλλονται από παρασιτικές ασθένειες κατά τα ταξίδια τους σε τροπικές περιοχές του κόσμου όπου αυτές οι ασθένειες είναι πιο διαδεδομένες, όπως η Κεντρική και Νότια Αμερική, η Ασία και η Αφρική.

Μερικά παράσιτα είναι τόσο μικροσκοπικά που δεν μπορούν να φανούν παρά μόνο κάτω από το μικροσκόπιο, ενώ άλλα είναι αρκετά μεγάλα για να διακριθούν εύκολα με γυμνό μάτι. Τα περισσότερα υπάρχουν σε τρόφιμα, νερό και έδαφος. Όταν μεταδίδονται στο παιδί σας, συχνά με την κατανάλωση μολυσμένου φαγητού ή νερού, το ανοσοποιητικό του σύστημα μπορεί να αντιμετωπίσει με επιτυχία πολλά από αυτά. Άλλα παράσιτα, ωστόσο, μπορούν να προκαλέσουν σοβαρές λοιμώξεις.

Η παρασιτική λοίμωξη που είναι πιο οικεία στους γονείς είναι η οξυουρίαση, ενώάλλες περιλαμβάνουν την ελονοσία, τις λοιμώξεις από ταινίες, τις λοιμώξεις από αγκυλόστομα και την τριχίνωση. Μερικά αντιβιοτικά φάρμακα είναι, επίσης, αποτελεσματικά και κατά των παρασίτων. Η μετρονιδαζόλη μπορεί να εμποδίσει τον κύκλο αναπαραγωγής ορισμένων παρασίτων, καθώς και ορισμένων βακτηρίων. Η αντοχή γίνεται ολοένα και μεγαλύτερο πρόβλημα με ορισμένα αντιπαρασιτικά φάρμακα. Για παράδειγμα, ορισμένα φάρμακα που χρησιμοποιούνται για τη θεραπεία της ελονοσίας δεν είναι τόσο αποτελεσματικά όσο ήταν στο παρελθόν λόγω της αντοχής. Ως αποτέλεσμα, νέα φάρμακα κατά της ελονοσίας αναπτύσσονται και μελετώνται σε κλινικές δοκιμές.

Κυκλοφορούν συχνά μύθοι ότι ορισμένες παρασιτικές ασθένειες προκαλούνται από κακές συνήθειες υγιεινής και μπορούν να προληφθούν ή να θεραπευτούν μόνο βελτιώνοντας την προσωπική υγιεινή. Αυτά είναι απλώς μύθοι. Υπάρχουν φάρμακα για τη θεραπεία παρασιτικών λοιμώξεων. Η υγιεινή του παιδιού σας δεν θα θεραπεύσει τη λοίμωξη. Ωστόσο, όπως και με πολλές άλλες λοιμώδεις ασθένειες, συμπεριλαμβανομένων ορισμένων παρασιτικών νοσημάτων, το πλύσιμο των χεριών είναι σημαντικό και ένας καλός τρόπος για να αποφύγετε τα μικρόβια που μπορούν να μεταδοθούν στο παιδί σας.

Περισσότερες πληροφορίες

• Υπουργείο Υγείας. (2026). Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών Παιδιών και Εφήβων 2026 – Χρονοδιάγραμμα και Συστάσεις