Η συστολή στα παιδιά

Το παιδί μου ντρέπεται και δεν κάνει εύκολα φιλίες. Πρέπει να ανησυχώ;

Αν και η συστολή στην παιδική ηλικία είναι συνηθισμένη, ανησυχεί πολλούς γονείς, ειδικά εκείνους που δίνουν μεγάλη αξία στην κοινωνικότητα. Μερικά παιδιά γίνονται ντροπαλά εξαιτίας κάποιων σκληρών εμπειριών ζωής, αλλά τα περισσότερα γεννιούνται έτσι. Για μερικά παιδιά, οι κοινωνικές καταστάσεις και οι αλληλεπιδράσεις μπορεί να είναι τρομακτικές. Όταν έρχονται σε επαφή με νέα παιδιά, σπάνια αισθάνονται άνετα. Συνήθως, δεν είναι πρόθυμα ή δεν μπορούν να κάνουν την πρώτη κίνηση, προτιμώντας να εγκαταλείψουν μια πιθανή φιλία παρά να προσεγγίσουν το άγνωστο. Λίγα από αυτά τα ντροπαλά παιδιά μπορεί να είναι συναισθηματικά ευάλωτα, αλλά είναι η μειοψηφία. Στην πραγματικότητα, μερικά παιδιά είναι απλώς φυσικά συνεσταλμένα και αργούν να μπουν σε νέες, μη γνώριμες συνθήκες ή καταστάσεις.

Σοβαρή συστολή

Σε ορισμένες περιπτώσεις, η συστολή μπορεί να είναι ανασταλτική. Τα εξαιρετικά ντροπαλά παιδιά συχνά δεν προσαρμόζονται τόσο καλά όσο οι περισσότεροι από τους συνομηλίκους τους στην τάξη και στο παιχνίδι. Όσο περισσότερο διατηρείται αυτό το μοτίβο, τόσο πιο δύσκολο είναι για τα παιδιά να αλλάξουν. Η συστολή μπορεί να οδηγήσει όλο και περισσότερο σε σκόπιμη αποφυγή κοινωνικών περιστάσεων και απόσυρση, και τελικά να δημιουργήσει αδυναμία να λειτουργήσουν άνετα στις κοινωνικές τους σχέσεις ως ενήλικες. Αν η συστολή του παιδιού σας γίνει ανασταλτική, μπορεί να οφείλεται σε διαταραχή άγχους ή σε συγκεκριμένο μοτίβο του χαρακτήρα του. Σε τέτοιες περιπτώσεις, μια αξιολόγηση από ειδικό ψυχικής υγείας στην παιδική ηλικία θα ήταν χρήσιμη.

Χρόνος προσαρμογής

Τα περισσότερα ντροπαλά παιδιά, ωστόσο, τα πηγαίνουν καλά στις σχέσεις και στις κοινωνικές καταστάσεις, μόλις περάσουν μια αρχική περίοδο προσαρμογής. Τα παιδιά που έχουν δυσκολία να δημιουργήσουν και να διατηρήσουν σχέσεις ακόμα και μετά το σπάσιμο του πάγου χρειάζονται περισσότερη προσοχή. Τελικά, πολλά (και ίσως τα περισσότερα) παιδιά που είναι ντροπαλά μαθαίνουν να ξεπερνούν αυτή την τάση. Λειτουργούν με τρόπους που δεν είναι εμφανώς ντροπαλοί ή εσωστρεφείς, αν και εσωτερικά μπορεί να αισθάνονται ακόμα συστολή. Οι γονείς μπορούν να καθοδηγήσουν ή να ενθαρρύνουν σταδιακά τα παιδιά τους σε κοινωνικές καταστάσεις στις οποίες μπορούν να μάθουν να αλληλεπιδρούν με επιτυχία.

Απορριφθέντα παιδιά

Τα περισσότερα παιδιά θέλουν να είναι αρεστά, όμως κάποια δυσκολεύονται να μάθουν πώς να κάνουν φίλους. Άλλα μπορεί να αναζητούν παρέα, αλλά να αποκλείονται από διάφορες ομάδες, ίσως επειδή τους πειράζουν για τον τρόπο που ντύνονται, την κακή προσωπική υγιεινή, την παχυσαρκία ή ακόμα και μια δυσκολία στην ομιλία. Οι νέοι συχνά απορρίπτονται από τους συνομηλίκους τους, όταν εκδηλώνουν διαταρακτική ή επιθετική συμπεριφορά. Κάποια παιδιά εντάσσονται σε ομάδες που βρίσκονται στο περιθώριο χωρίς ποτέ να γίνονται πραγματικά αντιληπτά. Αυτά τα παραμελημένα παιδιά περνούν τον περισσότερο χρόνο τους μόνα.

Ορισμένα παιδιά δυσκολεύονται να ενταχθούν στις παρέες των συνομηλίκων τους και μπορεί να νιώθουν απομονωμένα ή ανεπιθύμητα. Συχνά τείνουν να εμφανίζουν επιθετική ή διαταρακτική συμπεριφορά και να είναι πολύ ευαίσθητα στα πειράγματα. Μπορεί να προκαλούν φασαρίες και να έχουν παραβατική συμπεριφορά, ή μπορεί να είναι τόσο ανασφαλή ώστε να προκαλούν την απόρριψη από τους άλλους. Μπορεί, επίσης, να απορρίπτονται λόγω της παρορμητικής και διαταρακτικής συμπεριφοράς τους. Κάποια από αυτά μπορεί να έχουν έλλειψη προσοχής ή υπερκινητικότητα.

Παιδιά στο περιθώριο

Τα παιδιά που συχνά αγνοούνται από τους συνομηλίκους τους, από την άλλη πλευρά, δεν απορρίπτονται ευθέως ούτε γίνονται αντικείμενο πειραγμάτων, αλλά συχνά απλώς ξεχνιούνται, δεν προσκαλούνται σε πάρτυ και είναι τα τελευταία που επιλέγονται σε μια ομάδα. Αυτά τα παιδιά μπορεί να θεωρούνται μοναχικά, αλλά μπορεί να είναι παθητικά και να μισούν την απομόνωσή τους. Άλλα μπορεί πραγματικά να προτιμούν να είναι μόνα. Αυτή η δεύτερη ομάδα μπορεί να γίνεται σεβαστή και να θαυμάζεται από τους άλλους, αλλά απλώς νιώθουν πιο άνετα σε ατομικές δραστηριότητες ή στο να περνούν χρόνο με γονείς, αδέρφια, άλλους ενήλικες ή ακόμα και με τα κατοικίδιά τους. Μπορεί επίσης να στερούνται των κοινωνικών δεξιοτήτων και της αυτοπεποίθησης που απαιτούνται για να εισέλθουν σε κοινωνικούς χώρους, συχνά λόγω περιορισμένων κοινωνικών εμπειριών. Ή μπορεί να είναι πιο ντροπαλά, ήσυχα και συνεσταλμένα από τους περισσότερους συνομηλίκους τους.

Πώς μπορούν να βοηθήσουν οι γονείς

Οι επιτυχημένες αλληλεπιδράσεις με συνομηλίκους απαιτούν ποικίλες δεξιότητες και ειδικούς τρόπους επικοινωνίας. Οι γονείς θα πρέπει να αναζητούν αυτές τις δεξιότητες στα παιδιά τους και να βοηθούν στην ανάπτυξή τους, ενώ ταυτόχρονα να δείχνουν το παράδειγμα.

• Αντιμετωπίζοντας την αποτυχία και την απογοήτευση
• Αντιμετωπίζοντας την επιτυχία
• Αντιμετωπίζοντας την αλλαγή και τις μεταβάσεις
• Αντιμετωπίζοντας την απόρριψη και το πείραγμα
• Διαχειριζόμενοι τον θυμό
• Κάνοντας χρήση του χιούμορ
• Δίνοντας συγχώρεση
• Ζητώντας συγγνώμη
• Αρνούμενοι να δεχτούν μια πρόκληση
• Κάνοντας διασκεδαστικές δραστηριότητες
• Εκφράζοντας τρυφερότητα
• Αποφεύγοντας επικίνδυνες καταστάσεις
• Προστατεύοντας τον εαυτό τους
• Παρηγορώντας κάποιον
• Μοιράζοντας
• Διατυπώνοντας αιτήματα
• Αναστοχαζόμενοι
• Κάνοντας ένα κομπλιμέντο
• Εκφράζοντας ευγνωμοσύνη
• Αντιμετωπίζοντας μια απώλεια
• Υπερασπιζόμενοι έναν φίλο
• Κάνοντας χάρες
• Ζητώντας βοήθεια
• Βοηθώντας άλλους
• Κρατώντας μυστικά