Αναπτυξιακά ορόσημα κίνησης σε παιδιά προσχολικής ηλικίας

Το τρίχρονο παιδί σας

Στην ηλικία των τριών ετών, το παιδί προσχολικής ηλικίας δεν χρειάζεται πλέον να συγκεντρώνεται στο να στέκεται, να τρέχει, να πηδά ή να περπατά. Οι κινήσεις του είναι πλέον αρκετά ευκίνητες, είτε κινείται μπροστά ή πίσω, είτε ανεβαίνοντας ή κατεβαίνοντας σκάλες. Καθώς περπατά, το παιδί ισορροπεί πλέον το σώμα του και στέκεται όρθιο, με τους ώμους τραβηγμένους προς τα πίσω και την κοιλιά συγκρατημένη από δυνατούς κοιλιακούς μύες. Χρησιμοποιεί μια φυσιολογική κίνηση από τη φτέρνα στη μύτη, με βήματα ίδιου μήκους, πλάτους και ταχύτητας. Μπορεί, επίσης, να οδηγεί ένα τρίκυκλο με μεγάλη ευκολία.

Ωστόσο, δεν έρχονται όλα εύκολα ακόμα. Το παιδί σας μπορεί ακόμα να κάνει συνειδητή προσπάθεια, όταν στέκεται στις μύτες των ποδιών ή σε ένα πόδι, όταν σηκώνεται από βαθύ κάθισμα ή όταν πιάνει μια μπάλα. Αλλά αν κρατήσει τα χέρια του τεντωμένα και άκαμπτα μπροστά, μπορεί να πιάσει μια μεγάλη μπάλα, καθώς και να πετάξει μια μικρότερη πάνω από το κεφάλι του αρκετά ομαλά.

Το τριών ετών παιδί σας μπορεί ακόμα να είναι τόσο δραστήριο όσο ήταν στα δύο, αλλά πιθανότατα θα ενδιαφέρεται περισσότερο για δομημένα παιχνίδια σε αυτήν την ηλικία. Αντί να τρέχει χωρίς σκοπό ή να πηδά από μια δραστηριότητα στην άλλη, πιθανότατα θα οδηγεί το τρίκυκλό του ή θα παίζει στην παιδική χαρά για μεγάλα χρονικά διαστήματα. Μπορεί, επίσης, να απολαμβάνει δραστηριότητες όπως το κυνηγητό , το πιάσιμο της μπάλας ή το παιχνίδι με μπάλα με άλλα παιδιά.

Το παιδί προσχολικής ηλικίας μπορεί να φαίνεται ότι βρίσκεται σε συνεχή κίνηση για μεγάλο χρονικό διάστημα. Αυτό συμβαίνει επειδή χρησιμοποιεί το σώμα του για να εκφράσει σκέψεις και συναισθήματα που δεν μπορεί ακόμα να περιγράψει μέσω της γλώσσας. Η κίνηση του σώματος το βοηθάει επίσης, να κατανοήσει καλύτερα πολλές λέξεις και έννοιες που είναι καινούργιες γι' αυτό.

Για παράδειγμα, αν αρχίσετε να μιλάτε για ένα αεροπλάνο, μπορεί να απλώσει τα χέρια του σαν φτερά και να «πετάξει» γύρω από το δωμάτιο. Ενώ μερικές φορές αυτό το επίπεδο δραστηριότητας μπορεί να είναι ενοχλητικό ή να αποσπά την προσοχή σας, αποτελεί απαραίτητο μέρος της διαδικασίας μάθησης και της διασκέδασής του.

Επειδή ο αυτοέλεγχος, η κρίση και ο συντονισμός του παιδιού σας εξακολουθούν να αναπτύσσονται, η επίβλεψη ενός ενήλικα παραμένει απαραίτητη για την πρόληψη τραυματισμών. Όμως, είναι λάθος να ανησυχείτε υπερβολικά γι' αυτό. Μερικές γρατζουνιές και μώλωπες είναι αναπόφευκτοι και μάλιστα απαραίτητοι για να βοηθήσουν το παιδί σας να ανακαλύψει τα όριά του στη σωματική δραστηριότητα.

Ως γενικό κανόνα, συνήθως μπορείτε να το αφήσετε μόνο του, όταν παίζει στο δωμάτιό του. Θα παίζει με τον δικό του ρυθμό, επιχειρώντας μόνο εκείνες τις δραστηριότητες που είναι εντός των δυνατοτήτων του. Η προσοχή σας θα πρέπει να επικεντρώνεται σε καταστάσεις, όταν βρίσκεται γύρω από άλλα παιδιά, επικίνδυνο εξοπλισμό ή μηχανήματα, και ειδικά στην κίνηση του δρόμου.

Άλλα παιδιά μπορεί να το πειράξουν ή να το παρασύρουν να κάνει πράγματα που είναι επικίνδυνα, ενώ τα μηχανήματα, ο εξοπλισμός και η κίνηση του δρόμου ξεπερνούν την ικανότητά του να προβλέψει τις κινήσεις ή την ταχύτητα των αυτοκινήτων ή άλλων μέσων. Επιπλέον, δεν μπορεί ακόμα να προβλέψει τις συνέπειες των πράξεών του, όπως το να κυνηγήσει μια μπάλα στον δρόμο ή να βάλει το χέρι του στις ακτίνες του τρίκυκλου, οπότε θα πρέπει να το προστατεύσετε σε τέτοιες καταστάσεις.

Το παιδί σας 4 έως 5 ετών

Το παιδί προσχολικής ηλικίας έχει πλέον τον συντονισμό και την ισορροπία ενός ενήλικα. Παρατηρήστε το να περπατά και να τρέχει με μακριά, εύρυθμα και σίγουρα βήματα, να ανεβαίνει και να κατεβαίνει σκάλες χωρίς να κρατιέται από το κιγκλίδωμα, να στέκεται στις μύτες των ποδιών, να γυρίζει σε κύκλο και να κουνιέται μόνο του στην κούνια. Διαθέτει, επίσης, τη μυϊκή δύναμη για να εκτελεί απαιτητικές δραστηριότητες, όπως το να κάνει τούμπες και άλματα.

Δεν είναι σίγουρο ποιος ενθουσιάζεται περισσότερο με την πρόοδό του, εσείς ή εκείνο. Θέλοντας να αποδείξει πόσο ικανό και ανεξάρτητο είναι, συχνά θα τρέχει μπροστά σας κατά τη διάρκεια του περιπάτου. Ωστόσο, οι κινητικές του δεξιότητες εξακολουθούν να είναι πολύ πιο ανεπτυγμένες από την κρίση του, γι' αυτό θα χρειαστεί να του θυμίζετε συχνά να περιμένει και να σας κρατάει από το χέρι, όταν διασχίζει το δρόμο.

Η ανάγκη για εγρήγορση γύρω από το νερό είναι εξίσου σημαντική. Ακόμα κι αν ένα παιδί ξέρει να κολυμπά, πιθανότατα δεν το κάνει πάντα σταθερά ή με ασφάλεια, και αν βυθιστεί κατά λάθος μπορεί να τρομάξει και να ξεχάσει πώς να επιπλέει. Στην Ελλάδα, κατά μέσο όρο περίπου 3,6 πνιγμοί συμβαίνουν ανά 100.000 πληθυσμού, με περίπου 350–400 άνθρωποι να χάνουν τη ζωή τους στο νερό κάθε χρόνο σε θάλασσα και πισίνες, ενώ οι πνιγμοί αποτελούν τη δεύτερη κύρια αιτία θανάτου για παιδιά έως 14 ετών (ΕΟΔΥ). Γι’ αυτό ποτέ μην αφήνετε το παιδί σας μόνο του κοντά σε πισίνα ή στη θάλασσα — η επίβλεψη από ενήλικα είναι ζωτικής σημασίας.