Ως γονιός, μπορεί να νιώθετε απόλυτα άνετα να μιλήσετε με το παιδί σας για τις διαφορές μεταξύ σωστού και λάθους. Ωστόσο, η συζήτηση για τα ιδιωτικά μέρη του σώματός μας και τη σεξουαλική ανάπτυξη δεν είναι πάντα τόσο εύκολη.

Το να βλέπετε συμπεριφορές που μπορεί να φαίνονται "σεξουαλικές" στο μικρό σας παιδί μπορεί να είναι ιδιαίτερα αγχωτικό. Μπορεί να ανησυχείτε ότι αυτές οι συμπεριφορές είναι περίεργες, αποκλίνουσες ή σημάδι σεξουαλικής κακοποίησης.

Στην πραγματικότητα, οι "σεξουαλικές" συμπεριφορές στα παιδιά είναι συχνές, ειδικά μεταξύ 3 και 6 ετών. Συνήθως, αποτελούν φυσιολογικό μέρος της ανάπτυξης. Διαβάστε παρακάτω για πληροφορίες που θα σας βοηθήσουν να διακρίνετε ανάμεσα σε φυσιολογικές "σεξουαλικές" συμπεριφορές και σε εκείνες που μπορεί να υποδηλώνουν πρόβλημα.

Η φυσική περιέργεια των παιδιών για το σώμα τους

Σε πολύ μικρή ηλικία, τα παιδιά αρχίζουν να εξερευνούν το σώμα τους. Μπορεί να αγγίζουν, να πιέζουν, να τραβούν ή να τρίβουν μέρη του σώματός τους, συμπεριλαμβανομένων και των γεννητικών οργάνων. Είναι σημαντικό να θυμόμαστε ότι αυτές οι συμπεριφορές δεν έχουν σεξουαλικό κίνητρο. Συνήθως οφείλονται σε περιέργεια και προσπάθειες αυτοκαθησυχασμού.

Η περιέργεια για τα σώματα και τις διαφορές τους μπορεί, επίσης, να οδηγήσει τα παιδιά να προσπαθήσουν να δουν άλλους ανθρώπους γυμνούς, να τρίβονται πάνω τους και να κάνουν ερωτήσεις σχετικά με τα γεννητικά όργανα και τη χρήση της τουαλέτας.

Καθώς τα παιδιά μεγαλώνουν, θα χρειαστούν καθοδήγηση για να μάθουν για τα μέρη του σώματός τους, τις λειτουργίες τους και τα σχετικά κοινωνικά όρια.

Φυσιολογικές σεξουαλικές συμπεριφορές σε νήπια και παιδιά προσχολικής ηλικίας

Οι συχνές και φυσιολογικές "σεξουαλικές" συμπεριφορές σε παιδιά 2 έως 6 ετών μπορεί να περιλαμβάνουν:

Άγγιγμα ή τρίψιμο των γεννητικών οργάνων σε δημόσιο ή ιδιωτικό χώρο
Κοίταγμα ή άγγιγμα των γεννητικών οργάνων συνομηλίκου ή αδελφού/αδελφής τους
Επίδειξη γεννητικών οργάνων σε συνομηλίκους
Να στέκεται ή να κάθεται πολύ κοντά σε κάποιον
Προσπάθεια να δει κανείς συνομηλίκους ή ενήλικες γυμνούς/γυμνές

Παραδείγματα σεξουαλικής συμπεριφοράς σε παιδιά ηλικίας 2 έως 6 ετών
Συχνές, φυσιολογικές συμπεριφορές	Λιγότερο συχνές φυσιολογικές συμπεριφορές	Ασυνήθιστες συμπεριφορές σε παιδιά τυπικής ανάπτυξης	Σπάνια αλλά φυσιολογικές
Άγγιγμα ή αυνανισμός των γεννητικών οργάνων σε δημόσιο ή ιδιωτικό χώρο	Τρίψιμο του σώματος πάνω σε άλλους	Ζητώντας από συνομήλικο ή ενήλικα να συμμετάσχει σε συγκεκριμένη σεξουαλική πράξη	Οποιεσδήποτε σεξουαλικές συμπεριφορές που περιλαμβάνουν παιδιά με διαφορά ηλικίας 4 ή περισσότερων ετών
Προβολή ή άγγιγμα των γεννητικών οργάνων συνομηλίκου ή νεογέννητου αδελφού/αδελφής	Προσπάθεια εισαγωγής της γλώσσας στο στόμα κατά το φιλί	Εισαγωγή αντικειμένων στα γεννητικά όργανα	Μια ποικιλία σεξουαλικών συμπεριφορών που εκδηλώνονται καθημερινά
Επίδειξη γεννητικών οργάνων σε συνομηλίκους	Άγγιγμα των γεννητικών οργάνων συνομηλίκου ή ενήλικα	Ρητή μίμηση σεξουαλικής πράξης	Σεξουαλική συμπεριφορά που προκαλεί συναισθηματική δυσφορία ή σωματικό πόνο
Να στέκεται ή να κάθεται πολύ κοντά	Άκομψη μίμηση κινήσεων που σχετίζονται με σεξουαλικές πράξεις	Άγγιγμα γεννητικών οργάνων ζώων	Σεξουαλικές συμπεριφορές που συνδέονται με άλλες σωματικά επιθετικές συμπεριφορές
Προσπάθεια να δει συνομηλίκους ή ενήλικες γυμνούς	Σεξουαλικές συμπεριφορές που είναι περιστασιακές, αλλά επίμονες και διαταρακτικές για τους άλλους	Σεξουαλικές συμπεριφορές που είναι συχνά διαταρακτικές για τους άλλους	Σεξουαλικές συμπεριφορές που περιλαμβάνουν εξαναγκασμό
Οι συμπεριφορές είναι παροδικές, όχι πολύ συχνές και μπορούν εύκολα να ανακατευθυνθούν	Οι συμπεριφορές είναι παροδικές και και μπορούν εύκολα να ανακατευθυνθούν ανταποκρίνονται μέτρια στην ανακατεύθυνση	Συμπεριφορές που επιμένουν παρά τις προσπάθειες των γονέων να αποσπάσουν την προσοχή του παιδιού	Οι συμπεριφορές είναι επίμονες και το παιδί θυμώνει αν αποσπαστεί η προσοχή του

Είναι η αυτοδιέγερση ενός παιδιού ένδειξη σεξουαλικής κακοποίησης;

Οι φροντιστές συχνά υποθέτουν ότι συμπεριφορές αυτοδιέγερσης, όπως ο αυνανισμός, πρέπει να έχουν διδαχθεί, υπονοώντας ότι το παιδί έχει υποστεί σεξουαλική κακοποίηση. Αυτό δεν ισχύει. Τα παιδιά απλώς ανακαλύπτουν τα γεννητικά τους όργανα, αναγνωρίζουν ότι η διέγερσή τους είναι ευχάριστη και συνεχίζουν να ασχολούνται με αυτήν τη συμπεριφορά.

Τι να κάνετε όταν συμβαίνουν αυτές οι συμπεριφορές

Γενικά, οι "σεξουαλικές" συμπεριφορές ενός μικρού παιδιού που μπορούν εύκολα να ανακατευθυνθούν και δεν προκαλούν βλάβη ή δυσφορία, δεν αποτελούν ανησυχία. Όταν συμβαίνουν αυτές οι συμπεριφορές, είναι σημαντικό να παραμείνετε ήρεμοι και να μην θυμώσετε ή αναστατωθείτε. Αντίθετα, προσπαθήστε να ανακατευθύνετε την προσοχή του παιδιού σας. Μπορείτε να πείτε κάτι όπως: "Είναι εντάξει να αγγίζεις το σώμα σου, αλλά πρέπει να το κάνεις σε ιδιωτικό χώρο."

Αυτή είναι, επίσης μια καλή ευκαιρία να συζητήσετε για την ασφάλεια του σώματος και τον αμοιβαίο σεβασμό. (Δείτε παρακάτω «Διδασκαλία ασφάλειας και ορίων του σώματος: 10 συμβουλές για γονείς»)

Προβλήματα σεξουαλικής συμπεριφοράς: σημάδια κινδύνου

Οι γονείς πρέπει επίσης να γνωρίζουν πότε η σεξουαλική συμπεριφορά ενός παιδιού μπορεί να ξεπεράσει την αθώα περιέργεια και να απαιτεί επέμβαση από ειδικό. Τα προβλήματα σεξουαλικής συμπεριφοράς μπορεί να θέτουν σε κίνδυνο την ασφάλεια και την ευημερία του παιδιού σας και άλλων παιδιών. Μπορούν επίσης να υποδηλώνουν μια υποκείμενη νευροψυχιατρική διαταραχή, σωματική ή σεξουαλική κακοποίηση ή έκθεση σε σεξουαλικό περιεχόμενο.

Τα προβλήματα σεξουαλικής συμπεριφοράς σε μικρά παιδιά περιλαμβάνουν οποιαδήποτε πράξη που:

Είναι διαταρακτική (δεν μπορούν να συγκεντρωθούν σε μια εργασία λόγω της συμπεριφοράς)
Εμφανίζεται επίμονα και το παιδί δυσκολεύεται να στραφεί σε άλλες δραστηριότητες
Προκαλεί συναισθηματικό ή σωματικό πόνο ή τραυματισμό στον εαυτό τους ή σε άλλους
Συνδέεται με σωματική επιθετικότητα
Συνεπάγεται εξαναγκασμό ή βία
Μιμείται διεισδυτικές ή ενήλικες σεξουαλικές πράξεις

Διδασκαλία ασφάλειας και ορίων του σώματος: 10 συμβουλές για γονείς

Μπορείτε να αρχίσετε να μιλάτε στο παιδί σας για τα όρια του σώματος και την ασφάλεια από τη στιγμή που μπορεί να μιλήσει. Ακολουθούν μερικές συμβουλές που μπορούν να βοηθήσουν:

Χρησιμοποιήστε κατάλληλη γλώσσα. Διδάξτε στα παιδιά τα σωστά ονόματα για όλα τα μέρη του σώματος, συμπεριλαμβανομένων των γεννητικών οργάνων: πέος, κόλπος, στήθη και γλουτοί. Η χρήση φανταστικών ονομάτων μπορεί να δώσει την εντύπωση ότι είναι κάτι κακό ή μυστικό και δεν πρέπει να συζητείται. Επίσης, διδάξτε στο παιδί σας ποια μέρη είναι «ιδιωτικά», δηλαδή αυτά που συνήθως καλύπτονται από μαγιό και δεν πρέπει να τα βλέπουν ή να τα αγγίζουν οι άλλοι χωρίς την άδειά τους.
Αξιολογήστε τον σεβασμό της οικογένειάς σας για τη σεμνότητα. Η σεμνότητα δεν είναι μια έννοια που τα μικρά παιδιά μπορούν να κατανοήσουν πλήρως. Ωστόσο, μπορείτε να θέσετε τις βάσεις για μελλοντικές συζητήσεις και να δείξετε αποδεκτά κοινωνικά όρια. Αν έχετε παιδιά διαφορετικών ηλικιών για παράδειγμα, διδάξτε τα μικρότερα παιδιά σας να σέβονται την ιδιωτικότητα των μεγαλύτερων αδελφών τους, αν αυτά το ζητήσουν.
Μην αναγκάζετε την τρυφερότητα. Μην αναγκάζετε τα παιδιά σας ούτε τα κάνετε να νιώθουν ενοχές για να δώσουν αγκαλιές ή φιλιά. Είναι αποδεκτό να πουν ακόμα και στον παππού ή στη γιαγιά ότι δεν θέλουν να τους δώσουν φιλί ή αγκαλιά κατά τον αποχαιρετισμό. Διδάξτε το παιδί σας εναλλακτικούς τρόπους να δείχνει τρυφερότητα και σεβασμό χωρίς στενή σωματική επαφή (π.χ. «κόλλα το χέρι», «είμαστε οκ» κλπ.). Ενισχύστε την ιδέα ότι το σώμα τους είναι δικό τους και έχουν τον έλεγχο, μια έννοια που ονομάζεται σωματική αυτονομία.
Εξηγήστε τα «καλά» και τα «κακά» αγγίγματα. Ένα «καλό» άγγιγμα είναι ένας τρόπος με τον οποίο οι άνθρωποι δείχνουν ότι νοιάζονται και βοηθούν ο ένας τον άλλον, όπως όταν οι γονείς βοηθούν στο μπάνιο ή στην τουαλέτα, ή όταν οι γιατροί ελέγχουν για να βεβαιωθούν ότι το σώμα τους είναι υγιές. Διαβεβαιώστε το παιδί σας ότι τα περισσότερα αγγίγματα είναι καλά. Ένα «κακό» άγγιγμα είναι αυτό που δεν τους αρέσει, τα πονάει, τα κάνει να νιώθουν άβολα, μπερδεμένα ή φοβισμένα, ή έχει να κάνει με τα ιδιωτικά μέρη του σώματος.
Ενισχύστε την ιδέα ότι οι άνθρωποι πρέπει να σέβονται ο ένας τον άλλον. Συζητήστε πώς δεν είναι ποτέ εντάξει για κανέναν να κοιτάξει ή να αγγίξει τα ιδιωτικά τους μέρη χωρίς την άδειά τους. Ταυτόχρονα, δεν πρέπει να κοιτάζουν ή να αγγίζουν τα σώματα άλλων ανθρώπων χωρίς την άδειά τους.
Δώστε στα παιδιά σας έναν σαφή κανόνα για τα ακατάλληλα αγγίγματα. Είναι εύκολο για ένα παιδί να κατανοήσει την έννοια ενός κανόνα. Αυτό θα τα διευκολύνει να αναγνωρίσουν ένα κακό άγγιγμα, αν συμβεί, και να πουν «ΟΧΙ» σε αυτά τα αγγίγματα .
Υπενθυμίστε στο παιδί σας να ενημερώνει πάντα εσάς ή κάποιον άλλον έμπιστο ενήλικα αν κάποιος αγγίξει τα ιδιωτικά του μέρη ή το κάνει να νιώθει άβολα. Τα ακατάλληλα αγγίγματα -ειδικά από έναν έμπιστο ενήλικα- μπορεί να είναι πολύ μπερδεμένα για ένα παιδί. Διαβεβαιώστε τα παιδιά σας ότι θα τα ακούσετε και θα τα πιστέψετε αν σας μιλήσουν για «κακά» αγγίγματα.
Ελέγξτε την έκθεση στα μέσα. Δημιουργήστε ένα οικογενειακό πλάνο χρήσης των ψηφιακών μέσων. Γνωρίστε τον τρόπο βαθμολογίας στα βιντεοπαιχνίδια, τις ταινίες και τις τηλεοπτικές εκπομπές που βλέπουν τα παιδιά σας και αξιοποιήστε τους γονικούς ελέγχους που προσφέρονται από πολλούς παρόχους κινητής τηλεφωνίας, διαδικτύου, καλωδιακής και δορυφορικής τηλεόρασης. Η παροχή κατάλληλων εναλλακτικών είναι ένα σημαντικό μέρος της αποφυγής έκθεσης σε σεξουαλικό περιεχόμενο στα μέσα. Να γνωρίζετε ότι τα παιδιά μπορεί να δουν σεξουαλικές συμπεριφορές ενηλίκων από κοντά ή στις οθόνες και μπορεί να μην σας πουν ότι αυτό συνέβη.
Επαναλάβετε αυτές τις πληροφορίες τακτικά με τα παιδιά σας. Κάποιες καλές στιγμές για να μιλήσετε με τα παιδιά σας για την προσωπική ασφάλεια είναι κατά τη διάρκεια του μπάνιου, πριν τον ύπνο, κατά τις επισκέψεις στον/στην γιατρό και πριν από οποιαδήποτε νέα κατάσταση. Τα παιδιά συναντούν και αλληλεπιδρούν με πολλούς διαφορετικούς ενήλικες και παιδιά κάθε μέρα, σε παιδικούς σταθμούς, προπονήσεις, μαθήματα χορού, κατασκηνώσεις και δραστηριότητες μετά το σχολείο. Είναι πολύ σημαντικό να τους δίνετε εργαλεία για να αναγνωρίζουν και να αντιδρούν σε άβολες καταστάσεις.
Αναμένετε ερωτήσεις. Οι ερωτήσεις που θα κάνει το παιδί σας και οι απαντήσεις που είναι κατάλληλες να δώσετε θα εξαρτώνται από την ηλικία και την ικανότητα κατανόησης του παιδιού σας. Είναι πάντα σημαντικό να λέτε την αλήθεια. Δείτε παρακάτω στις Περισσότερες πληροφορίες το άρθρο «Πότε και πώς να μιλήσετε με το παιδί σας για το σεξ» για συμβουλές που μπορούν να κάνουν τη συζήτηση ευκολότερη και για τους δύο σας.

Συζητήστε με τον/την παιδίατρο του παιδιού σας

Αν αντιμετωπίζετε κάποιο από αυτά τα ζητήματα ή έχετε περισσότερες ερωτήσεις, μην διστάσετε να συζητήσετε με τον/την παιδίατρο του παιδιού σας. Μπορούν να συνεργαστούν μαζί σας για να διακρίνουν τις «φυσιολογικές» σεξουαλικές συμπεριφορές που αντιστοιχούν στην ηλικία από εκείνες που είναι αναπτυξιακά ακατάλληλες ή μπορεί να υποδηλώνουν πιθανά προβλήματα σεξουαλικής συμπεριφοράς. Το να ζητάτε βοήθεια σημαίνει απλώς ότι θέλετε το καλύτερο για το παιδί σας και ότι θα κάνετε ό,τι μπορείτε για να το βοηθήσετε να επιτύχει.

Σεξουαλική συμπεριφορά στα μικρά παιδιά: Τι χρειάζεται να γνωρίζουν οι γονείς

Η φυσική περιέργεια των παιδιών για το σώμα τους

Φυσιολογικές σεξουαλικές συμπεριφορές σε νήπια και παιδιά προσχολικής ηλικίας

Τι να κάνετε όταν συμβαίνουν αυτές οι συμπεριφορές

Προβλήματα σεξουαλικής συμπεριφοράς: σημάδια κινδύνου

Διδασκαλία ασφάλειας και ορίων του σώματος: 10 συμβουλές για γονείς

Συζητήστε με τον/την παιδίατρο του παιδιού σας

Περισσότερες πληροφορίες

Τελευταία ενημέρωση

Πηγή

Σχετικά άρθρα

Δεξιότητες χεριών και δακτύλων ενός παιδιού προσχολικής ηλικίας

Είναι έτοιμο το παιδί προσχολικής ηλικίας για το νηπιαγωγείο;

Στόχοι και εφαρμογές αθλητικών δραστηριοτήτων στην προσχολική ηλικία