Coming out: Πληροφορίες για γονείς ΛΟΑΤΚΙ+ εφήβων

Το coming out είναι μια δια βίου διαδρομή κατανόησης, αναγνώρισης και κοινοποίησης της ταυτότητας φύλου και/ή του σεξουαλικού προσανατολισμού ενός ατόμου. Μπορεί να είναι γρήγορο και εύκολο για κάποιους ή να απαιτεί περισσότερο χρόνο και να είναι πιο δύσκολο για κάποιους άλλους.

Είναι σημαντικό για τους γονείς ΛΟΑΤΚΙ+ ατόμων να θυμόμαστε ότι κάθε παιδί είναι μοναδικό και θα έχει τις δικές του εμπειρίες και συναισθήματα σε αυτή την διαδρομή.

«Νιώθω διαφορετικός/ή από τα άλλα παιδιά...»

Τα συναισθήματα του να είσαι «διαφορετικός» εμφανίζονται κατά τη διάρκεια της παιδικής ηλικίας, αν και μπορεί να μην είναι ξεκάθαρο για το παιδί τι σημαίνουν αυτά τα συναισθήματα. Τα παιδιά μπορεί να αρχίσουν να εξερευνούν το φύλο και τις σχέσεις πριν από το νηπιαγωγείο, οπότε το coming out και η κοινοποίηση αυτών των συναισθημάτων μπορεί να συμβεί ανά πάσα στιγμή.

Για πολλά παιδιά, η ταυτότητα φύλου γίνεται ξεκάθαρη στην εφηβεία, καθώς αναπτύσσονται τα χαρακτηριστικά φύλου και οι ισχυρότερες ρομαντικές έλξεις. Ωστόσο, πολλοί ΛΟΑΤΚΙ+ έφηβοι έχουν πει εκ των υστέρων, ότι άρχισαν να αισθάνονται κάτι «διαφορετικό» για τον εαυτό τους από νωρίς στη ζωή, και για τα παιδιά με φυλοδιαφορετικότητα, μερικές φορές ακόμη και από την προσχολική ηλικία. (Δείτε Ανάπτυξη ταυτότητας φύλου στα παιδιά)

Είναι συνηθισμένο για τους ΛΟΑΤΚΙ+ έφηβους να νιώθουν φοβισμένοι ή νευρικοί κατά τη διάρκεια αυτής της φάσης. Μερικά άτομα μπορεί να αρχίσουν να νιώθουν απομονωμένα από τους συνομήλικους τους, ειδικά αν ανησυχούν ότι δεν ταιριάζουν ή αν τους δυσκολεύουν. Απλά θυμηθείτε ότι τα παιδιά που νιώθουν πως τα αγαπούν και είναι αποδεκτά για αυτό που είναι, έχουν πολύ ευκολότερη διαδρομή.

Οι γονείς και οι οικογένειες μπορούν:

• Να παίξουν σημαντικό ρόλο στη δημιουργία ασφαλών χώρων, όπου το παιδί τους μπορεί να εξερευνήσει ενδιαφέροντα χωρίς κριτική ή στερεότυπα.
• Να υποστηρίξουν ποικίλες φιλίες και την κοινωνική εμπλοκή χωρίς να εστιάζουν σε προσδοκίες γύρω από το φύλο.
• Να φέρνετε τα παιδιά σε επαφή με ανθρώπους που εργάζονται και απολαμβάνουν δραστηριότητες εκτός των συμβατικών προσδοκιών των φύλων.
• Να συζητάτε τακτικά με τα παιδιά σας για τα ενδιαφέροντά τους, τις ομάδες φίλων τους, τις ρομαντικές έλξεις και τυχόν εκφοβισμό ή πειράγματα που μπορεί να συμβαίνουν.

«Νομίζω ότι μπορεί να είμαι γκέι (ή λεσβία, bi ή τρανς), αλλά δεν είμαι σίγουρος/η και δεν ξέρω πώς νιώθω γι' αυτό...»

Πέρα από το να νιώθουν «διαφορετικοί-ές», πολλά νέα άτομα αρχίζουν να αναρωτιούνται αν μπορεί να είναι «γκέι» (ή λεσβία, bi ή τρανς) ή κάποια άλλη ταυτότητα που αισθάνονται ότι τους εκφράζει. Πολλοί-ές έφηβοι-ες βιώνουν ανάμεικτα συναισθήματα, όταν αρχίζουν να αναγνωρίζουν μια νέα ταυτότητα. Μπορεί να είναι ένα μείγμα ενθουσιασμού, ανακούφισης και ανησυχίας.

Πολλά παιδιά μπορεί να προσπαθήσουν να καταπιέσουν αυτά τα συναισθήματα για να ανταποκριθούν στις κοινωνικές προσδοκίες, να ταιριάξουν ή ακόμη και για να μην στενοχωρήσουν τους γονείς ή τις οικογένειές τους. Σε ορισμένες περιπτώσεις, οι έφηβοι μπορεί να κατακλυστούν από όλα αυτά τα συναισθήματα, γεγονός που αυξάνει τον κίνδυνο κατάθλιψης, άγχους και άλλων ψυχικών προβλημάτων. Για παράδειγμα, μπορεί να απομονώνονται από τους άλλους από φόβο μην αποκαλυφθούν.

Ορισμένοι έφηβοι μπορεί να αισθάνονται πολύ μόνοι, ειδικά αν ζουν σε μια κοινότητα που δεν διαθέτει ενεργό σύστημα υποστήριξης για νέους ΛΟΑΤΚΙ+. Η ύπαρξη ενός υποστηρικτικού και βοηθητικού περιβάλλοντος στο σπίτι και οι καλές σχέσεις με φίλους και φίλες, θα βοηθήσει τους εφήβους να διαχειριστούν τα συναισθήματά τους και τις προκλήσεις που μπορεί να αντιμετωπίσουν.

«Αποδέχομαι το γεγονός ότι είμαι γκέι, αλλά τι θα πουν η οικογένεια και οι φίλοι μου;»

Οι έφηβοι μπορεί να αποδεχτούν ότι ανήκουν στην κοινότητα ΛΟΑΤΚΙ+,αλλά να μην είναι ακόμη έτοιμοι να μοιραστούν αυτή την πληροφορία με κάποιον. Κάποιοι θα αισθάνονται άνετα να είναι ανοιχτοί για την ταυτότητά τους, ενώ άλλοι μπορεί να μην το πουν σε κανέναν για μεγάλο χρονικό διάστημα.

Οι έφηβοι μπορεί να ψάχνουν για ενδείξεις σχετικά με το πώς νιώθετε για την ταυτότητα φύλου και τον σεξουαλικό προσανατολισμό τους. Το να μιλάτε θετικά για διασημότητες ΛΟΑΤΚΙ ή τρέχοντα γεγονότα θα τους δώσει να καταλάβουν ότι υποστηρίζετε την ταυτότητά τους.

Η κοινωνία έχει γίνει πιο ανοιχτή και αποδεκτή απέναντι σε άτομα ΛΟΑΤΚΙ+, και οι νέοι αρχίζουν να αποκαλύπτονται σε νεότερες ηλικίες σε σχέση με την προηγούμενη γενιά. Τα παιδιά μπορεί πρώτα να το αποκαλύψουν σε διαδικτυακές κοινότητες ή συνομήλικα άτομα που θεωρούν ασφαλή και αποδεκτά, πριν το πουν στην οικογένειά τους.

Είναι σημαντικό για τους γονείς και τα παιδιά να κατανοήσουν ότι η αποδοχή είναι μια διαδικασία που αφορά ολόκληρη την οικογένεια. Όπως απαιτείται χρόνος και υποστήριξη για τα παιδιά ΛΟΑΤΚΙ να κατανοήσουν και να αποδεχτούν την ταυτότητά τους, το ίδιο ισχύει και για τους γονείς.

«Έχω πει στους περισσότερους από τους συγγενείς και φίλους μου ότι είμαι γκέι (ή λεσβία, αμφιφυλόφιλος ή τρανς).»

Οι έφηβοι αισθάνονται αρκετά άνετα με το ποιοι είναι και μοιράζονται αυτή την πληροφορία με τους αγαπημένους τους. Χρειάζεται θάρρος και δύναμη για ένα νέο άτομο να αποκαλύψει τον εαυτό του, ειδικά για έφηβους που δεν είναι σίγουροι πώς θα αντιδράσουν οι οικογένειές τους. Μπορεί να φοβούνται μήπως απογοητεύσουν ή θυμώσουν τις οικογένειές τους, ή σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να φοβούνται σωματική βλάβη ή και αποβολή από το σπίτι.

Και πάλι, οι γονείς συνήθως χρειάζονται χρόνο για να αντιμετωπίσουν τα νέα δεδομένα. Μπορεί να χρειαστούν μέρες, εβδομάδες ή πολλούς μήνες για να κατανοήσουν καλύτερα τη σεξουαλικότητα ή την ταυτότητα φύλου του παιδιού τους. Αλλά είναι σημαντικό οι γονείς να δείχνουν αγάπη και υποστήριξη στο παιδί τους, ακόμα κι αν δεν καταλαβαίνουν πλήρως τα πάντα.

Το να αποκαλυφτείς στον κόσμο μπορεί να είναι μια απελευθερωτική εμπειρία, ειδικά για εκείνους τους εφήβους που γίνονται αποδεκτοί από την κοινότητα και την οικογένειά τους. Οι έφηβοι ΛΟΑΤΚΙ+ μπορεί τότε να αισθανθούν ελεύθεροι να μιλήσουν ανοιχτά για τα συναισθήματά τους και ίσως για τις πρώτες σχέσεις τους. Για τους διεμφυλικούς και τους έφηβους με διαφορετική ταυτότητα φύλου, μπορεί τελικά να αισθανθούν ελεύθεροι να αρχίσουν να εκφράζονται σύμφωνα με το φύλο που αισθάνονται.

Οι γονείς και οι οικογένειες μπορούν:

• Όταν το παιδί σας αποκαλύψει την ταυτότητά του, ανταποκριθείτε με τρόπο που το επιβεβαιώνει και το στηρίζει. Κατανοήστε ότι ενώ η ταυτότητα φύλου δεν μπορεί να αλλάξει, συχνά γίνεται πιο ξεκάθαρη με τον καιρό, καθώς οι άνθρωποι ανακαλύπτουν περισσότερα για τον εαυτό τους.
• Αποδεχτείτε και αγαπήστε το παιδί σας, όπως είναι. Προσπαθήστε να κατανοήσετε τι αισθάνονται και τι βιώνουν τα παιδιά. Ακόμα κι αν υπάρχουν διαφωνίες, θα χρειαστούν την υποστήριξη και την επικύρωσή σας για να αναπτυχθούν σε υγιείς εφήβους και ενήλικες.
• Υπερασπιστείτε το παιδί σας, όταν υποστεί κακομεταχείριση. Μην υποβαθμίζετε την κοινωνική πίεση ή τον εκφοβισμό που μπορεί να αντιμετωπίζει. Δείτε Πώς μπορείτε να βοηθήσετε το παιδί σας να αποφύγει και να αντιμετωπίσει τον εκφοβισμό.
• Καταστήστε σαφές ότι οι προσβολές ή τα αστεία σχετικά με το φύλο, την ταυτότητα φύλου ή τον σεξουαλικό προσανατολισμό δεν είναι αποδεκτά. Εκφράστε την αποδοκιμασία σας για τέτοια αστεία ή προσβολές, όταν τα συναντήσετε στην κοινότητα ή στα μέσα.
• Να είστε σε εγρήγορση για επικίνδυνα σημάδια που μπορεί να υποδεικνύουν την ανάγκη για ψυχική υποστήριξη, όπως άγχος, ανασφάλεια, κατάθλιψη, χαμηλή αυτοεκτίμηση και οποιαδήποτε συναισθηματικά προβλήματα στο παιδί σας και σε άλλους που μπορεί να μην έχουν άλλη πηγή υποστήριξης.
• Συνδέστε το παιδί σας με οργανισμούς, πόρους και εκδηλώσεις της ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητας. Είναι σημαντικό για αυτά να γνωρίζουν ότι δεν είναι μόνα.
• Γιορτάστε την πολυμορφία σε όλες τις μορφές της. Δώστε πρόσβαση σε μια ποικιλία βιβλίων, ταινιών και υλικών — συμπεριλαμβανομένων αυτών που αναπαριστούν θετικά άτομα με ποικιλομορφία φύλου. Επισημάνετε διασημότητες και πρότυπα της ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητας που υπερασπίζονται τα δικαιώματά της, καθώς και ανθρώπους γενικότερα που δείχνουν θάρρος απέναντι στο κοινωνικό στίγμα.
• Υποστηρίξτε την αυτοέκφραση του παιδιού σας. Συζητήστε μαζί του για τις επιλογές του σε ρούχα, κοσμήματα, χτένισμα, φίλους και διακόσμηση δωματίου.
• Αναζητήστε εκπαίδευση, πόρους και υποστήριξη αν νιώθετε την ανάγκη να εμβαθύνετε την κατανόησή σας για τις εμπειρίες των νέων της ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητας. Δείτε τους Πόρους Υποστήριξης για Οικογένειες Νέων με Ποικιλομορφία Φύλου

Μην ξεχνάτε ότι…

Ακόμα κι αν δυσκολεύεστε να κατανοήσετε την ταυτότητα ή τα συναισθήματα του παιδιού σας, το να μην αποσυρθείτε από τον ρόλο σας ως γονέας είναι ίσως ένας από τους πιο σημαντικούς τρόπους για να βοηθήσετε το παιδί σας να συνεχίσει να νιώθει ότι νοιάζεται κάποιος γι' αυτό και ότι είναι αποδεκτό.

Το να νιώθει κανείς αγαπημένος έχει αποδειχθεί κρίσιμο για τη γενικότερη υγεία και ανάπτυξη όλων των παιδιών, ανεξάρτητα από το φύλο ή τον σεξουαλικό τους προσανατολισμό. Πολλοί γονείς χρειάζονται τη δική τους υποστήριξη για να κατανοήσουν και να αντιμετωπίσουν τα δικά τους δύσκολα συναισθήματα και ανησυχίες κατά τη διάρκεια της «αποκάλυψης» ενός παιδιού.

Στην Ελλάδα, το 2024 ψηφίστηκε στη Βουλή η αναγνώριση του γάμου μεταξύ ομόφυλων ζευγαριών με το δικαίωμα υιοθεσίας, γεγονός που αποτελεί σημαντική θεσμική αλλαγή υπέρ της ισότητας στην Ελλάδα και στηρίζει νομικά τις LGBTQ+ οικογένειες. Υπάρχουν φορείς και υποστηρικτικές υπηρεσίες που μπορούν να βοηθήσουν γονείς και οικογένειες παιδιών που εξερευνούν ή αρχίζουν να συζητάνε για ζητήματα ταυτότητας φύλου ή σεξουαλικού προσανατολισμού, καθώς και γενικότερα την ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητα, όπως οι παρακάτω:

Οργανώσεις με πρακτική υποστήριξη

• Rainbow Families Greece – οργανισμός που επικεντρώνεται στην υποστήριξη οικογενειών ΛΟΑΤΚΙ+, συμπεριλαμβανομένων των γονέων και των παιδιών τους, στην ενημέρωση, ενδυνάμωση, διεκδίκηση ίσων δικαιωμάτων και στην προώθηση ενός συμπεριληπτικού περιβάλλοντος.

• Γραμμή Ψυχολογικής Στήριξης 11528 – λειτουργεί για ΛΟΑΤΚΙ+ άτομα και τις οικογένειές τους, παρέχοντας ψυχολογική υποστήριξη στο πλαίσιο της Πρόληψης & Παρέμβασης κατά των διακρίσεων βάσει σεξουαλικού προσανατολισμού και ταυτότητας φύλου.

• Σωματείο Υποστήριξης Διεμφυλικών (ΣΥΔ) – προσφέρει πληροφορίες και ομάδες ψυχολογικής υποστήριξης για τρανς άτομα που αντιμετωπίζουν αποκλεισμό ή δυσκολίες, κάτι που μπορεί να αφορά και την οικογένεια.

• ΛΟΑΤΚΙ+ δίκτυα όπως Athens Pride, Colour Youth και ΟΛΚΕ συμμετέχουν σε δράσεις υπερηφάνειας, εκδηλώσεις ευαισθητοποίησης και παρέχουν πλατφόρμες για συζήτηση και κοινωνική στήριξη.