Συμβουλές για υγιείς σχέσεις στην εφηβεία

Μια σχέση είναι μια κοινωνική σύνδεση που μοιραζόμαστε με άλλους ανθρώπους. Οι σχέσεις μας μπορεί να περιλαμβάνουν φίλους, οικογένεια, συντρόφους, συμμαθητές, συμπαίκτες και άλλους. Οι σχέσεις κάθε τύπου μπορούν να κυμαίνονται σε ένα φάσμα, από υγιείς έως δυσλειτουργικές ή έως και κακοποιητικές. Το να ξέρεις πώς να αναγνωρίζεις υγιείς, δυσλειτουργικές και κακοποιητικές σχέσεις είναι μια σημαντική ικανότητα.

Σημάδια μιας υγιούς σχέσης: βασικά γνωρίσματα

Ποιες λέξεις σου έρχονται στο μυαλό όταν σκέφτεσαι υγιείς σχέσεις;

• Σεβασμός: Αναγνωρίζετε τις αξίες του άλλου και αποδέχεστε τα όριά του.
• Επικοινωνία και συμβιβασμός: Αυτό περιλαμβάνει τόσο το να μιλάς όσο και το να ακούς. Θα πρέπει να μπορείς να εκφράσεις στον άλλον τις ιδέες και τα όριά σου (και αντίστροφα). Αν έχετε διαφωνία—και είναι φυσιολογικό να διαφωνείτε—και οι δύο μπορείτε να πείτε τι θέλετε, να συζητήσετε μέχρι να είστε και οι δύο ικανοποιημένοι, και μετά να συνεχίσετε να περνάτε όμορφα μαζί.
• Ειλικρίνεια και εμπιστοσύνη: Νιώθεις άνετα να μοιράζεσαι τις σκέψεις και τα όνειρά σου χωρίς να φοβάσαι ότι τα μυστικά σου θα κοινοποιηθούν σε άλλους.
• Ισότητα: Κανείς δεν έχει περισσότερη δύναμη στη σχέση από τον άλλο.
• Ατομικότητα: Θα πρέπει να μπορείς να διατηρείς τα δικά σου ενδιαφέροντα, φίλους κ.λπ. χωρίς να χρειάζεται να τα αλλάξεις για χάρη του άλλου.
• Ασφάλεια: Το να νιώθεις φόβο σε μια σχέση δεν είναι ποτέ αποδεκτό.

Προκλήσεις και ανάπτυξη στις σχέσεις

Οι σχέσεις ιδανικά κάνουν και τους δύο ανθρώπους να νιώθουν ευτυχισμένοι (τουλάχιστον τις περισσότερες φορές). Οι άνθρωποι θα πρέπει να νιώθουν καλά με ό,τι συμβαίνει, όταν είναι μαζί. Αλλά κάθε σχέση, όπως όλες οι πτυχές της ζωής, μπορεί να έχει σκαμπανεβάσματα. Αυτές οι αλλαγές είναι φυσιολογικό μέρος μιας σχέσης. Μπορούν να προσφέρουν μια ευκαιρία για ανάπτυξη, προβληματισμό και ενίσχυση της σχέσης. Κατά τις δύσκολες στιγμές, είναι ιδιαίτερα σημαντικό για τα άτομα στη σχέση να δείχνουν τα παραπάνω χαρακτηριστικά.

4 συμβουλές για μια υγιή σχέση

1. Να σέβεστε ο ένας τον άλλον και να δείχνετε ότι νοιάζεστε πραγματικά μοιραζόμενοι τις σκέψεις και τα συναισθήματά σας.

Ακούστε τι έχει να πει ο άλλος.

1. Δείξτε ενδιαφέρον για όσα αρέσουν στον άλλον

Μιλήστε για αθλήματα, μουσική ή ταινίες — οτιδήποτε σας βοηθά να νιώσετε πιο άνετα και να γνωριστείτε καλύτερα.

1. Να έχετε μια ζωή πέρα από τη σχέση

Είναι σημαντικό να διατηρείτε και τη δική σας ζωή και ενδιαφέροντα. Συνεχίστε με τις σχολικές σας υποχρεώσεις, τους φίλους σας και τις δραστηριότητες που σας αρέσουν και δεν αφορούν τον σύντροφό σας.

1. Να επιλύετε τις διαφωνίες με αγάπη και σεβασμό

Οι άνθρωποι δεν χρειάζεται να συμφωνούν πάντα σε ταινίες, μουσική, αγαπημένα αθλήματα ή ακόμα και στο πόσο συχνά μιλούν ή βλέπονται. Είναι φυσικό να διαφωνούν. Το σημαντικό είναι πώς καταλήγετε σε μια συμφωνία. Με τη σωστή διάθεση, μπορείτε να διαφωνείτε με υγιή τρόπο.

Σημάδια μιας άρρωστης σχέσης: προειδοποιητικά σημάδια

Δεν είναι πάντα εύκολο να αναγνωρίσεις μια ανθυγιεινή σχέση. Τα συναισθήματα φόβου, άγχους και θλίψης δεν ανήκουν σε μια υγιή σχέση. Προφανώς, οποιοδήποτε είδος βίας είναι απαράδεκτο.

Άλλες μορφές άρρωστων σχέσεων μπορεί να μην είναι τόσο προφανείς. Μερικές φορές πράγματα που φαίνονται φυσιολογικά σε μια σχέση (όπως το να μιλάς με τον σύντροφό σου κάθε μέρα) μπορούν γρήγορα να οδηγήσουν σε κάτι βλαβερό (ο σύντροφός σου σου στέλνει μηνύματα κάθε ώρα και στιγμή και ενοχλείται αν δεν απαντήσεις αμέσως).

Ένα άλλο παράδειγμα είναι ο σύντροφός σου να σου αγοράζει ένα ρούχο (υγιές) σε αντίθεση με το να σου λέει τι πρέπει ή δεν πρέπει να φορέσεις (ανθυγιεινό). Ή ο σύντροφός σου να θέλει να περνάει χρόνο μαζί σου (υγιές) σε αντίθεση με το να μην σου επιτρέπει να βγαίνεις με άλλους φίλους ή την οικογένειά σου (ανθυγιεινό). Περισσότερα για να σκεφτείτε:

Έλλειψη σεβασμού

Συμφωνείς με κάτι ακόμα κι αν πιστεύεις ότι δεν είναι σωστό. Αισθάνεσαι άσχημα για όσα συμβαίνουν, όταν είστε μαζί.

Προσωπικές σκέψεις ή πράξεις που κοινοποιούνται χωρίς τη συγκατάθεσή σου

Κοινοποίηση των προσωπικών σου σκέψεων, στιγμών ή μηνυμάτων χωρίς να σε ρωτήσει πρώτα. Αξίζεις να αισθάνεσαι ασφαλής και σεβαστή/ος, και αυτό περιλαμβάνει τον σεβασμό της ιδιωτικότητάς σου.

Παρεμπόδιση της προόδου.

Ο σύντροφός σου δεν σου επιτρέπει να μελετάς για το σχολείο, ή σε κάνει να νιώθεις ένοχος/η για το να κάνεις πράγματα που σε ενδιαφέρουν.

Ελεγκτική συμπεριφορά

Μπορεί να ακούσεις: «Αν με αγαπάς, πρέπει να ξέρω πού είσαι». Ο σύντροφός σου δεν ενδιαφέρεται για τους φίλους σου. Ο σύντροφός σου δεν σε θεωρεί ίσο.

Όταν η σχέση γίνεται πιεστική: 

Ο ένας ή και οι δύο επικοινωνείτε συνεχώς με τον άλλον. Νιώθεις ότι ο/η σύντροφός σου είναι κτητικός/ή και σε «πνίγει»

Σε κατηγορεί για τα προβλήματα του/της:

Ακούς, «Εσύ φταις για όλα» ή «Δες τι με έκανες να κάνω».

Ζηλεύει υπερβολικά.

Λίγη ζήλεια είναι φυσιολογική και αναμενόμενη. Το πρόβλημα δημιουργείται όταν η ζήλεια γίνεται υπερβολική ή κυριαρχεί στη σχέση σας, γιατί τότε μπορεί να την επηρεάσει αρνητικά. .

Προσπαθεί να αλλάξει τη συμπεριφορά του άλλου:

Ο ένας από εσάς λέει στον άλλο, «Ή θα γίνει όπως λέω εγώ ή τίποτα». Η υπακοή δεν είναι σεβασμός.

Όταν μπορείτε να συζητήσετε για ένα πρόβλημα, μια δυσλειτουργική σχέση μπορεί να γίνει υγιής. Αλλά, αν δεν βρίσκετε τρόπους να απολαύσετε τον χρόνο που περνάτε μαζί, ίσως είναι καιρός να τελειώσει η σχέση.

Περνώντας τα όρια: σημάδια μιας κακοποιητικής σχέσης

Υπάρχουν πράγματα που δεν θα έπρεπε ποτέ να συμβαίνουν σε μια σχέση. Η σχέση σας έχει σοβαρά προβλήματα, αν συμβαίνει οποιοδήποτε από τα παρακάτω.

Λεκτική κακοποίηση:

Φωνές, απειλές, εκφοβισμός ή βρισιές. Αυτό δεν είναι ποτέ αποδεκτό.

Σπρωξίματα, χτυπήματα ή κλοτσιές από θυμό

Σωματική βία—όπως χτυπήματα, χαστούκια, σπρώξιμο ή κλοτσιές. Ακόμα και αν συμβεί μόνο μία φορά, είναι ένα σοβαρό σημάδι προειδοποίησης. Η σωματική κακοποίηση μπορεί να ξεκινήσει μικρή και να επιδεινωθεί με τον καιρό. Κανείς δεν αξίζει να πληγωθεί, και η βία δεν είναι ποτέ λύση στα προβλήματα.

Προσπάθεια ελέγχου της συμπεριφοράς του άλλου ατόμου:

Η ελεγχόμενη συμπεριφορά μπορεί να περιλαμβάνει το να σου λέει με ποιον μπορείς ή δεν μπορείς να μιλήσεις· να ελέγχει το τηλέφωνό σου ή τα social media χωρίς την άδειά σου, να αποφασίζει τι θα φορέσεις ή να προσπαθεί να ελέγξει πού θα πας. Αυτές οι πράξεις αφορούν εξουσία, όχι αγάπη. Οι υγιείς σχέσεις χτίζονται σε εμπιστοσύνη και σεβασμό—όχι σε έλεγχο.

Αναγκαστικό σεξ:

Όταν αγνοεί το δικαίωμά σου να αρνηθείς σεξουαλική επαφή ή οποιαδήποτε μορφή σωματικής επαφής - ένα δικαίωμα που έχεις πάντα. Αυτό ισχύει ΑΚΟΜΑ ΚΑΙ αν έχεις συμμετάσχει σε τέτοια συμπεριφορά στο παρελθόν ή αν αλλάξεις γνώμη ενώ είστε στη μέση της σεξουαλικής πράξης.

Απειλές:

Αν κάποιος απειλεί να πληγώσει τον άλλο ή τον εαυτό του, όταν δεν πετυχαίνει αυτό που θέλει, αυτή η συμπεριφορά είναι πολύ ανθυγιεινή για τη σχέση και αποτελεί σημάδι τοξικότητας. Είναι σημαντικό να μην την αγνοείτε και να αναζητήσετε άμεσα βοήθεια από ειδικό, όπως ψυχολόγο, ψυχίατρο ή σύμβουλο ζευγαριών, ώστε να διαχειριστείτε τα συναισθήματα με ασφαλή και υγιή τρόπο . Αν αυτό δεν γίνει αποδεκτό, ίσως είναι καλύτερα να τερματίσετε την σχέση.

Σπάσιμο ή χτύπημα αντικειμένων κατά τη διάρκεια ενός καβγά

Αυτό δείχνει απώλεια ελέγχου και μια επιθυμία να τρομάξεις ή να εκφοβίσεις τον άλλον—ακόμα κι αν δεν πληγωθεί σωματικά.

Πώς να τερματίσεις μια κακοποιητική σχέση με ασφάλεια

Αν η σχέση σου έχει ξεπεράσει τα όρια, η συμπεριφορά πρέπει να σταματήσει αμέσως ή η σχέση πρέπει να λήξει.

Αν δυσκολεύεσαι να τερματίσεις μια σχέση, ζήτησε βοήθεια από έναν έμπιστο ενήλικα που νοιάζεται για εσένα και και στη συνέχεια από έναν ειδικό ψυχικής υγείας που θα σε βοηθήσει να ισορροπήσεις και να ενδυναμωθείς. Έπειτα, μπορείς να χρησιμοποιήσεις όσα έμαθες, ώστε η επόμενη σχέση σου να είναι καλύτερη.