Βοηθήστε το παιδί σας να πετύχει στο σχολείο

Η προετοιμασία ενός έφηβου για τη σχολική ζωή μοιάζει, από πολλές απόψεις, με την προετοιμασία ενός αθλητή πριν από έναν αγώνα, μόνο που αυτός ο αγώνας δίνεται από εσάς πέντε φορές την εβδομάδα από τον Σεπτέμβριο μέχρι τον Ιούνιο. Η δική σας δουλειά είναι να βεβαιωθείτε ότι είναι διανοητικά προετοιμασμένος και σε εγρήγορση και ότι φροντίζει καλά τον εαυτό του σωματικά. Οι παρακάτω στρατηγικές θα βοηθήσουν το παιδί σας να είναι έτοιμος, όταν χτυπήσει το πρωινό κουδούνι.

Άνεση και Ευεξία

Το αίσθημα αϋπνίας μειώνει την ικανότητά μας να απορροφούμε και να συγκρατούμε πληροφορίες. Αντίθετα με όσα πιστεύουν πολλοί γονείς, οι μεγαλύτεροι έφηβοι χρειάζονται περισσότερο ύπνο από τους πιο νέους, και όχι λιγότερο. Ακόμη όμως και ένας πλήρης νυχτερινός ύπνος δεν θα εμποδίσει ένα αγόρι ή κορίτσι από το να νυστάζει την πρώτη ή δεύτερη ώρα στο σχολείο.

Όπως συμβαίνει και με τόσες άλλες ιδιαιτερότητες της εφηβείας, υπεύθυνη είναι η βιολογία. Οι ερευνητές ύπνου στο E. P. Bradley Hospital Sleep Research Laboratory στο Ρόουντ Άισλαντ, ανακάλυψαν ότι ο εγκέφαλος των μεγαλύτερων εφήβων εκκρίνει τη μελατονίνη, μια ορμόνη που προκαλεί τον ύπνο, μία ώρα αργότερα απ’ ότι στους μικρότερους έφηβους. Αυτό όχι μόνο εμποδίζει την έναρξη ύπνου, αλλά τους στερεί και περίπου μία ώρα ύπνου REM (ταχεία κίνηση οφθαλμών), την τελική και πιο ξεκούραστη φάση του κύκλου του ύπνου.

Αν το παιδί σας είναι καλά οργανωμένο και πρόθυμο να ετοιμάζεται για το σχολείο από το προηγούμενο βράδυ, σκεφτείτε να του επιτρέψετε λίγο παραπάνω ύπνο το πρωί.

Καλές συνήθειες μελέτης και εργασιών στο σπίτι

Τα παιδιά που δυσκολεύονται περισσότερο στη μετάβαση από το δημοτικό στο γυμνάσιο, τείνουν να πιστεύουν ότι η βασική ευφυΐα είναι αμετάβλητη: Είτε γεννιέσαι ευφυής είτε όχι. Η επιτυχία ή αποτυχία θεωρείται ότι είναι προκαθορισμένη και όχι αποτέλεσμα σκληρής δουλειάς.

Οι έφηβοι που αντιλαμβάνονται τη σημασία της προσπάθειας, τα καταφέρνουν πολύ καλύτερα, έστω κι αν έχουν χαμηλή αυτοπεποίθηση. Είναι πιο πρόθυμοι να ασχοληθούν με μαθήματα που τους δυσκολεύουν περισσότερο. Οι γονείς μπορούν να βοηθήσουν επισημαίνοντας πως η επιμελής προσπάθεια συχνά κάνει τη διαφορά μεταξύ επιτυχίας και αποτυχίας. «89/100 στο τεστ γεωμετρίας; Μπράβο! Βλέπεις τι μπορείς να κάνεις όταν βάλεις κάτι στο μυαλό σου; Είμαστε περήφανοι για εσένα.»

Δημιουργία περιβάλλοντος κατάλληλου για διάβασμα

Τα παιδιά χρειάζονται έναν μόνιμο χώρο εργασίας στο υπνοδωμάτιό τους ή κάποιο άλλο μέρος στο σπίτι που να παρέχει ιδιωτικότητα. Σκεφτείτε ένα μικρό γραφείο. Αγοράστε ένα γραφείο με συρτάρια για αποθήκευση και αρκετό χώρο για να απλώνει το παιδί άνετα τα βιβλία και τα τετράδιά του. Βεβαιωθείτε ότι ολόκληρο το δωμάτιο είναι καλά φωτισμένο, όχι μόνο το γραφείο, ότι το παιδί σας έχει μια άνετη καρέκλα και όλα όσα χρειάζεται είναι εκεί: λεξικό και άλλα βιβλία που θα χρειαστεί θα πρέπει να είναι δίπλα του.

Όταν η τηλεόραση αποσπά συνεχώς την προσοχή, καθιερώστε έναν οικογενειακό κανόνα ότι η τηλεόραση θα παραμένει κλειστή κατά τη διάρκεια της μελέτης στο σπίτι. (Τουλάχιστον μια μελέτη έχει δείξει ότι ο ήχος της τηλεόρασης, ακόμα και από άλλο δωμάτιο, παρεμβαίνει στη διατήρηση πληροφοριών και δεξιοτήτων). Αν κάποιο μέλος της οικογένειας παρακολουθεί κάποιο συγκεκριμένο πρόγραμμα στην τηλεόραση, μπορεί το να το παρακολουθήσει αργότερα. Υπάρχουν νέοι που ισχυρίζονται ότι μπορούν να μελετήσουν με μουσική χωρίς να χάσουν την συγκέντρωσή τους. Από την ποιότητα της εργασίας του παιδιού θα κρίνετε αν πρέπει ή όχι να επιτρέψετε τη συνέχιση αυτής της πρακτικής. Παρόλο που ένας ιδιωτικός χώρος για να κάνει τις εργασίες του είναι ό,τι καλύτερο για τον έφηβό σας, βεβαιωθείτε ότι όταν χρησιμοποιεί τον υπολογιστή για να κάνει κάποια εργασία, αυτό γίνεται σε κάποιον κοινό χώρο του σπιτιού σας, ώστε να ελέγχετε τη χρήση του διαδικτύου.

Αφιερώστε αρκετό χρόνο για τα μαθήματα

Στο Γυμνάσιο ή στο Λύκειο, οι ώρες αργά το απόγευμα συχνά γεμίζουν με εξωσχολικές δραστηριότητες, αθλητισμό, εργασία μερικής απασχόλησης, και ούτω καθεξής. Τις περισσότερες ημέρες, τα μαθήματα γίνονται μετά το δείπνο. Συνήθως αυτό λειτουργεί καλά, εφόσον ο μεταβαλλόμενος ρυθμός ύπνου του μεγαλύτερου εφήβου του επιτρέπει να παραμένει σε εγρήγορση σχετικά αργά τη νύχτα. Αλλά αν ο χρόνος δεν επαρκεί, τότε ίσως να χρειαστεί να ρωτήσετε το σχολείο να συμπεριλάβει μια ώρα μελέτης στο πρόγραμμα, ή αν αυτό δεν γίνει, προτείνετε να μειώσει τις εξωσχολικές δραστηριότητες ή τις ώρες που ο νέος αφιερώνει σε μια εργασία.

Να είστε διαθέσιμοι για ερωτήσεις και να βοηθήσετε όποτε σας ζητηθεί. Ποτέ όμως μην κάνετε τις εργασίες για το παιδί σας.

Το να ζητάει κάποιος βοήθεια, δεν είναι σημάδι τεμπελιάς. Αντίθετα, είναι ένας από τους τρόπους που μαθαίνουν οι έφηβοι. Οι έφηβοι σε αυτή την ηλικία προσπαθούν να τελειοποιήσουν πολλές δεξιότητες ταυτόχρονα – κάτι που οι ενήλικες δεν εκτιμούν πάντα ή δεν το αντιλαμβάνονται εύκολα. Η Δρ. Λία Γκαγκίνο, παιδίατρος από το Καλαμαζού στο Μίσιγκαν, επισημαίνει: “ «Περιμένουμε από τα παιδιά να είναι καλά σε όλα: ανάγνωση, γλώσσα, έκθεση, μαθηματικά, ορθογραφία, απομνημόνευση. Είναι παρήγορο γι’ αυτά να γνωρίζουν ότι δεν είναι εντελώς μόνα τους και ότι οι γονείς είναι εκεί για να τα βοηθήσουν. Ας το παραδεχτούμε: Πολύ λίγοι ενήλικες βγάζουν τη μέρα τους χωρίς κάποιος να τους βοηθήσει».

Πόσες εργασίες για το σπίτι θεωρούνται πολλές;

Η αναβλητικότητα ενός παιδιού που μετατρέπει μία ώρα διαβάσματος στο σπίτι σε τρεις, διαφοροποιείται από την ανάγκη ενός έφηβου να ξενυχτάει κάθε βράδυ για να κάνει τις εργασίες του εξαιτίας υπερβολικού φόρτου εργασιών από το σχολείο. Οι εργασίες για το σπίτι ενισχύουν την κατανόηση, βοηθώντας τους/τις μαθητές/τριες να εμπεδώσουν τις έννοιες και τις πληροφορίες που διδάχτηκαν στο σχολείο.

Δείξτε ότι εκτιμάτε τη μάθηση

Από μικρή ηλικία, τα παιδιά δέχονται έναν αδιάκοπο καταιγισμό αρνητικών μηνυμάτων για το σχολείο. Πόσες ταινίες, σειρές και διαφημίσεις που απευθύνονται σε νέους παρουσιάζουν τις τάξεις ως φυλακές και τους δασκάλους ως αυστηρούς ή με έλλειψη ενσυναίσθησης;

Πρέπει να εμφυσήσουμε στους νέους την αγάπη για τη γνώση. Η μάθηση δεν πρέπει να είναι ένα κουραστικό καθήκον, αλλά μια περιπέτεια που εμπλουτίζει τη ζωή μας. Οι γονείς βρίσκονται στην καλύτερη θέση να αξιοποιούν καθημερινές ευκαιρίες για να ανοίγουν το μυαλό των παιδιών τους σε νέες ιδέες και εμπειρίες. Όταν ακούς έναν έφηβο να μιλάει με ενθουσιασμό για κάτι που μόλις έμαθε ή δεν είχε σκεφτεί ποτέ, είναι μια από τις μεγαλύτερες χαρές της γονεϊκότητας.

Ας εμφυσήσουμε στους νέους μας, επίσης, την εκτίμηση για την αξία της σκληρής δουλειάς και την περηφάνια που φέρνει μια δουλειά καλά μελετημένη και σχεδιασμένη, είτε πρόκειται για έναν άριστο βαθμό σε διαγώνισμα της χημείας είτε για την τοποθέτηση προϊόντων στο ράφι στο τοπικό μίνι μάρκετ. Ένα παράπονο που κάνουν συχνά οι εργοδότες και οι διευθυντές είναι ότι πάρα πολλοί νέοι θεωρούν «εξευτελιστικό» να ξεκινούν από το τίποτα και να ανεβαίνουν σιγά σιγά. Οι έφηβοι πρέπει να ακούν ότι κάθε δουλειά, όσο ταπεινή κι αν είναι, ωφελεί την κοινωνία με κάποιον τρόπο και αξίζει την πλήρη προσπάθειά μας. Η επιμελής εργασία σε συνδυασμό με τις κατάλληλες δεξιότητες θα κάνουν τον έφηβό σας έναν περιζήτητο υποψήφιο όταν έρθει η ώρα να μπει στην αγορά εργασίας.

Ενθαρρύνετε το διάβασμα

Σύμφωνα με μια μελέτη, περίπου 3.500 παιδιών και των οικογενειών τους, τα παιδιά που διαβάζουν περισσότερο τα πηγαίνουν καλύτερα στα τεστ λεξιλογίου και Μαθηματικών. Κάθε εβδομάδα, ένας μέσος μαθητής περνά περίπου δώδεκα ώρες βλέποντας τηλεόραση και εβδομήντα πέντε λεπτά διαβάζοντας. Ερευνητές του Ινστιτούτου Κοινωνικών Ερευνών του Πανεπιστημίου του Μίσιγκαν, διαπίστωσαν ότι κάθε επιπλέον ώρα ανάγνωσης αντιστοιχούσε σε μισό βαθμό υψηλότερης βαθμολογίας. Αντίθετα, κάθε επιπλέον πέντε ώρες τηλεόρασης αντιστοιχούσαν σε μισό βαθμό χαμηλότερη βαθμολογία στα τεστ Μαθηματικών και λεξιλογίου.

Σκεφτείτε να αγοράσετε ή νοικιάσετε υπολογιστή

Μεταξύ 1993 και 1997, το ποσοστό των μαθητών λυκείου που είχαν πρόσβαση σε υπολογιστή στο σπίτι αυξήθηκε από 29% σε 49%. Ο υπολογιστής έχει γίνει απαραίτητο εργαλείο στην κοινωνία μας και βρίσκεται παντού, τόσο στα σχολεία όσο και στον χώρο εργασίας. Καθώς οι νέοι μεγαλώνουν, παίζουν λιγότερα παιχνίδια στον υπολογιστή και στρέφονται όλο και περισσότερο στην τεχνολογία για μάθηση και επεξεργασία κειμένων. Οι υπολογιστές και η τεχνολογία αποτελούν αναπόσπαστα εργαλεία για τη σχολική μάθηση, την έρευνα και την επεξεργασία εργασιών. Τα περισσότερα σχολεία έχουν πρόσβαση σε ηλεκτρονικούς υπολογιστές, tablets ή εργαστήρια πληροφορικής, ενώ οι μαθητές χρησιμοποιούν τεχνολογία και στο σπίτι για σχολικές ανάγκες (online πλατφόρμες, παρουσιάσεις, αναζήτηση πληροφοριών).

Η πρόσβαση σε υπολογιστές στο σπίτι: στην Ελλάδα έχει αυξηθεί σημαντικά από τις δεκαετίες του ’90 και του 2000, ιδιαίτερα με την εξάπλωση των φορητών υπολογιστών και των tablets. Σήμερα, η μεγάλη πλειονότητα των νοικοκυριών με μαθητές διαθέτει τουλάχιστον μία συσκευή για εκπαιδευτική χρήση, αν και μπορεί να υπάρχουν διαφορές ανάλογα με οικονομικές δυνατότητες και περιοχή.

Εναλλακτικές λύσεις: Αν μια οικογένεια δεν μπορεί να αγοράσει υπολογιστή, υπάρχουν διαθέσιμες επιλογές:

1. Σχολικές αίθουσες πληροφορικής ή συσκευές που δανείζονται από το σχολείο
2. Δημόσιες βιβλιοθήκες σε πολλές πόλεις με πρόσβαση σε υπολογιστές και Internet
3. Προγράμματα της πολιτείας ή δημοτικών φορέων που υποστηρίζουν την πρόσβαση στην τεχνολογία για μαθητές.

Στην Ελλάδα υπάρχουν σήμερα αρκετά προγράμματα και πρωτοβουλίες που στηρίζουν την πρόσβαση των μαθητών στην τεχνολογία και τη χρήση υπολογιστών για μάθηση:

Α) Πανελλήνιο Σχολικό Δίκτυο (Panhellenic School Network) – Πρόκειται για τον εθνικό δικτυακό φορέα που παρέχει πρόσβαση στο Internet και ψηφιακές υπηρεσίες σε χιλιάδες μαθητές, εκπαιδευτικούς και σχολικές μονάδες, με εργαλεία συνεργασίας, ηλεκτρονικές τάξεις και υποστήριξη ψηφιακής μάθησης από το υπουργείο Παιδείας. (https://digital-skills-jobs.europa.eu/en/impact-shapers/good-practices/panhellenic-school-network-greece)

Β) Ψηφιακή Σχολική Εκπαίδευση (Digital School / Digital Education Transformation) – Με χρηματοδότηση από το Εθνικό Σχέδιο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας και την ΕΕ, το κράτος ενισχύει τη ψηφιακή υποδομή, ψηφιακά μαθήματα, διαδραστικές πλατφόρμες και περιεχόμενο, καθώς και εκπαίδευση εκπαιδευτικών στη χρήση τεχνολογίας (https://www.unesco.org/en/dtc-financing-toolkit/greeces-digital-education-transformation-initiative)

Αν ο έφηβός σας έχει μια εργασία μερικής απασχόλησης, θέστε ένα όριο στις πόσες ώρες μπορεί να εργαστεί

Περίπου οι μισοί μαθητές λυκείου και φοιτητές έχουν εργασία μερικής απασχόλησης. Η παραδοσιακή άποψη λέει ότι η μετασχολική απασχόληση διδάσκει την ευθύνη και διαμορφώνει χαρακτήρα. Αν και κάτι τέτοιο μπορεί να ισχύει, ο αριθμός των ωρών εργασίας μπορεί να αποτελέσει πρόβλημα. Ο ψυχολόγος Λόρενς Στάινμπεργκ από το Πανεπιστήμιο της Πενσυλβάνια (Temple University) και η Ελίζαμπεθ Κάουφμαν ανέλυσαν δεκάδες μελέτες, και κατέληξαν ότι είκοσι ώρες την εβδομάδα φαίνεται να είναι ένα συμβατό όριο εργασίας με βάση την ηλικία του εφήβου και τις υποχρεώσεις του σε αυτή την ηλικία. Όταν αυτό το όριο ξεπερνιέται οι έφηβοι εμφανίζουν συχνότερα συναισθηματική δυσφορία, παραβατική συμπεριφορά στο σχολείο και κάνουν χρήση αλκοόλ και άλλων ουσιών.

Η σχολική επίδοση, επίσης, επηρεάζεται. Οι μαθητές/τριες που δουλεύουν πολλές ώρες τείνουν να έχουν πιο χαμηλούς βαθμούς, να χάνουν περισσότερες σχολικές ημέρες, να δυσκολεύονται να κρατηθούν ξύπνιοι στο μάθημα, να συμμετέχουν σε λιγότερες εξωσχολικές δραστηριότητες και να αντλούν λιγότερη ευχαρίστηση από το σχολείο και γενικότερα λιγότερη ικανοποίηση. Ωστόσο, ένας στους δύο μαθητές της τελευταίας τάξης Λυκείου και ένας στους τρεις φοιτητές πλήρους φοίτησης εργάζονται πάνω από είκοσι ώρες την εβδομάδα.

Σύμφωνα με το ευρωπαϊκό και ελληνικό νομικό πλαίσιο για την προστασία των ανηλίκων στην εργασία, ισχύουν συγκεκριμένοι κανόνες σχετικά με τις ώρες εργασίας, τις βραδινές βάρδιες και την επίβλεψη των παιδιών και εφήβων.

Δεκατετράχρονοι και δεκαπεντάχρονοι:

Κατά τη διάρκεια του σχολικού έτους: Όχι περισσότερες από τρεις ώρες την ημέρα και δεκαπέντε ώρες την εβδομάδα Κατά τη διάρκεια των διακοπών (π.χ. καλοκαίρι): Όχι περισσότερες από οκτώ ώρες την ημέρα και σαράντα ώρες την εβδομάδα Δεκαεξάχρονοι και δεκαεπτάχρονοι:

• Κατά τη διάρκεια του σχολικού έτους: Όχι περισσότερες από τέσσερις ώρες την ημέρα και είκοσι ώρες την εβδομάδα Κατά τη διάρκεια των διακοπών (π.χ. καλοκαίρι):Όχι περισσότερες από οκτώ ώρες την ημέρα και σαράντα ώρες την εβδομάδα

Επιπλέον περιορισμοί: Καμία εργασία πριν τις 7 π.μ. ή μετά τις 10 μ.μ.

• Απαγορεύονται επικίνδυνες ή βαριές εργασίες που θέτουν σε κίνδυνο την υγεία, την ασφάλεια ή την ανάπτυξη του ανηλίκου
• Απαιτείται συγκατάθεση γονέα ή κηδεμόνα και καταχώριση στην αρμόδια αρχή εφόσον πρόκειται για σύμβαση εργασίας

Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η προστασία των ανηλίκων στην εργασία διέπεται από την ευρωπαϊκή νομοθεσία και εφαρμόζεται μέσω των αρμόδιων εθνικών επιθεωρήσεων εργασίας κάθε κράτους-μέλους. Σε ό,τι αφορά στην Ελλάδα, για να καταγγείλετε ζητήματα που αφορούν μισθούς, ωράριο εργασίας ή παράνομη απασχόληση ανηλίκων κάτω των δεκαοκτώ (18) ετών, μπορείτε να απευθυνθείτε στο Σώμα Επιθεώρησης Εργασίας (ΣΕΠΕ) του Υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης.

Οι καταγγελίες μπορούν να υποβληθούν μέσω των αρμόδιων υπηρεσιών του ΣΕΠΕ ή μέσω των επίσημων ηλεκτρονικών καναλιών του Υπουργείου Εργασίας. https://www.gov.gr/en/upourgeia/oloi-foreis/epitheorese-ergasias/anonume-kataggelia

Συμμετέχετε στο σχολείο του/της εφήβου/ης σας

Όταν τα παιδιά εγκαταλείπουν την ασφάλεια του δημοτικού σχολείου, οι γονείς μπορεί να υποθέσουν ότι η συμμετοχή τους δεν είναι πλέον απαραίτητη. Όμως, είναι πιο σημαντικό από ποτέ να παρευρίσκονται στις συνελεύσεις γονέων-δασκάλων και να επικοινωνούν με τους εκπαιδευτικούς, ακόμα κι αν δεν υπάρχουν φανερά προβλήματα. Οι νέοι τα πηγαίνουν καλύτερα στο σχολείο, όταν οι οικογένειές τους ενημερώνονται για την πρόοδό τους. Επιπλέον, οι γονείς μπορούν να αποκτήσουν πληροφορίες για τα δυνατά σημεία των εφήβων τους, κάτι που μπορεί να είναι σημαντικό για την ενθάρρυνση των εφήβων τους.

Σήμερα, μεγάλο μέρος της αλληλεπίδρασης μεταξύ γονέων και δασκάλων πραγματοποιείται τηλεφωνικά. «Είναι πιο δύσκολο να βρεις τους δασκάλους από τους γιατρούς», αστειεύεται ο Δρ Κόλμαν, «επειδή δεν φορούν βηματοδότες!» Προτείνεται, όταν υπάρχει επείγον θέμα που θέλετε να συζητήσετε με έναν δάσκαλο, να στείλετε ένα ευγενικό μήνυμα ζητώντας του να σας τηλεφωνήσει στο σπίτι το απόγευμα. Οι περισσότεροι θα δεχτούν με χαρά. Καταλαβαίνουν ότι οι εργαζόμενοι γονείς μπορεί να μην έχουν άλλη ευκαιρία να μιλήσουν. (Άλλωστε, οι υποχρεώσεις ενός δασκάλου τους αφήνουν ελάχιστα διαλείμματα για μεγάλες συζητήσεις μέσα στην ημέρα.) Οι γονείς, με τη σειρά τους, δεν πρέπει να ξεχνούν ότι πολλοί δάσκαλοι είναι επίσης εργαζόμενοι μπαμπάδες και μαμάδες. Στο μήνυμά σας, διευκρινίστε τι θέλετε να συζητήσετε και μείνετε στο θέμα, ώστε να μην καταναλώνετε περισσότερο χρόνο από όσο χρειάζεται.

Περίπου οι μισοί γονείς παιδιών σχολικής ηλικίας ανήκουν σε κάποιο σύλλογο γονέων, όπως ο Σύλλογος Γονέων και Κηδεμόνων . Είναι μια θαυμάσια ιδέα, και όχι μόνο επειδή οι συναντήσεις(δια ζώσης ή διαδικτυακά) και οι άλλες δραστηριότητες προσφέρουν ευκαιρίες να επηρεάσετε τις σχολικές πολιτικές. Συμμετέχοντας, γνωρίζετε τους δασκάλους, μερικοί από τους οποίους μπορεί να έχουν το παιδί σας στην τάξη τους. Μέσω της ενεργής συμμετοχής, γνωρίζετε τους δασκάλους, μερικοί από τους οποίους διδάσκουν το παιδί σας, και ως συνεργάσιμος και ενδιαφερόμενος γονέας, αποκτάτε πιο άμεση πρόσβαση σε πληροφορίες σχετικά με την επίδοση και την συμπεριφορά του παιδιού σας στο σχολείο σε σύγκριση με γονείς που δεν συμμετέχουν ή εμφανίζονται σπάνια.