Κίνδυνοι από την κατάχρηση συνταγογραφούμενων φαρμάκων: Συμβουλές για να προστατεύσετε το έφηβο παιδί σας

Σε κάποια περίοδο της ζωής, οι περισσότερες οικογένειες καταφεύγουν σε συνταγογραφούμενα φάρμακα για την αντιμετώπιση συγκεκριμένων ιατρικών αναγκών. Συνηθισμένα παραδείγματα περιλαμβάνουν φάρμακα για τη διαταραχή ελλειμματικής προσοχής/υπερκινητικότητας (ΔΕΠΥ), την ανακούφιση από τον πόνο, το άγχος ή τις διαταραχές ύπνου.

Όταν χρησιμοποιούνται για τον σκοπό για τον οποίο έχουν συνταγογραφηθεί και σύμφωνα με τις ιατρικές οδηγίες, αυτά τα φάρμακα θεωρούνται γενικά ασφαλή. Ωστόσο, κάθε χρόνο, νοσοκομεία και ιατρικές δομές αντιμετωπίζουν περιστατικά νέων ασθενών που κάνουν κατάχρηση συνταγογραφούμενων φαρμάκων για άλλους λόγους ή τα λαμβάνουν με τρόπο διαφορετικό από τον προβλεπόμενο - γεγονός που σε ορισμένες περιπτώσεις οδηγεί ακόμη και σε θανατηφόρες συνέπειες..

Εξήγηση της πολιτικής της Αμερικανικής Ακαδημίας Παιδιατρικής

Μια έκθεση της Αμερικανικής Ακαδημίας Παιδιατρικής (Μη ιατρική χρήση ελεγχόμενων φαρμάκων από εφήβους και νέους ενήλικες) αναδεικνύει τους κινδύνους που σχετίζονται με τη μη ενδεδειγμένη χρήση συνταγογραφούμενων φαρμάκων σε προέφηβους, έφηβους, και νεαρούς ενήλικες.

Τα συνταγογραφούμενα φάρμακα που χρησιμοποιούνται συχνότερα χωρίς ιατρική ένδειξη

Η μη ιατρική χρήση συνταγογραφούμενων φαρμάκων μπορεί να ξεκινήσει σε οποιαδήποτε ηλικία. Ωστόσο, παρατηρείται πιο συχνά σε νέους από την εφηβεία μέχρι την πρώιμη ενήλικη ζωή. Τα φάρμακα που συνήθως εμπλέκονται είναι:

• Διεγερτικά, όπως τα φάρμακα για τη ΔΕΠΥ που συνταγογραφούνται για αύξηση της ενέργειας και της συγκέντρωσης
• Ηρεμιστικά, τα οποία συνταγογραφούνται για τη διαχείριση του άγχους ή διαταραχές ύπνου Παυσίπονα, ιδιαίτερα τα οπιοειδή.

Οι νέοι που κάνουν χρήση τέτοιων φαρμάκων χωρίς ιατρική καθοδήγηση συχνά θεωρούν ότι είναι ασφαλή. Ωστόσο, τα συνταγογραφούμενα φάρμακα περιέχουν ισχυρές ουσίες που μπορεί να προκαλέσουν σοβαρή βλάβη, όταν δεν λαμβάνονται σύμφωνα με τις οδηγίες. Ακόμη πιο ανησυχητικό είναι ότι ορισμένα προϊόντα που φαίνονται αυθεντικά —ακόμη και με συσκευασία και ετικέτα φαρμακείου— μπορεί να είναι απομιμήσεις που περιέχουν επικίνδυνες ουσίες, όπως η φαιντανύλη.

Κίνδυνοι και ενδείξεις κατάχρησης συνταγογραφούμενων φαρμάκων

Η προστασία του παιδιού σας ξεκινά από την κατανόηση των κινδύνων που σχετίζονται με τη χρήση ελεγχόμενων φαρμάκων. Οι ειδικοί επισημαίνουν τις ακόλουθες βασικές ανησυχίες:

• Χρήση φαρμάκων που έχουν συνταγογραφηθεί σε κάποιον άλλον. Για παράδειγμα, ένα παιδί/ένας έφηβος μπορεί να δοκιμάσει παυσίπονα που συνταγογραφήθηκαν για ένα μέλος της οικογένειας μετά από χειρουργείο ή σοβαρό τραυματισμό.
• Κοινοποίηση της δικής τους αγωγής. Μπορεί να μοιραστούν αγωγή για ΔΕΠΥ ή αγχολυτική αγωγή με κάποιον συμφοιτητή ή συμμαθητή, νομίζοντας ότι μπορεί να βοηθήσει στην απόδοση ή το στρες κατά τη διάρκεια των εξετάσεων.
• Λήψη μεγαλύτερων ή συχνότερων δόσεων από τη συνιστώμενη. Οι οδηγίες του γιατρού μπορεί να τροποποιηθούν, πιστεύοντας ότι θα βοηθηθούν στην απόδοσή τους, τον έλεγχο του βάρους ή τον ύπνο.

Χρήση για τςι επιδράσεις και όχι τους θεραπευτικούς σκοπούς. Ορισμένοι νέοι λαμβάνουν τα φάρμακα με σκοπό να νιώσουν ευφορία, χαλάρωση, αύξηση ενέργειας ή ως μέσο δαιφυγής από άσχημα συναισθήματα. Πώς εμπλέκονται οι νέοι σε αυτά τα μοτίβα συμπεριφοράς;

Μπορεί να αισθανθείτε σοκαρισμένοι που το παιδί σας θα σκεφτόταν να ρισκάρει με φαρμακευτικές ουσίες. Ωστόσο, η μικρή εμπειρία ζωής και το γεγονός ότι ο ανθρώπινος εγκέφαλος συνεχίζει να αναπτύσσεται μέχρι τουλάχιστον τα 25 έτη καθιστούν πιο δύσκολη την κατανόηση των κινδύνων. Παράλληλα, λάβετε υπόψη τις προκλήσεις που αντιμετωπίζουν πολλοί έφηβοι και νεαροί ενήλικες, όπως:

• Ανάγκη για αποδοχή και ένταξη από φίλους και συμμαθητές
• Πίεση για υψηλές επιδόσεις στο σχολείο, στα αθλήματα και σε άλλες δραστηριότητες
• Επίμονο άγχος ή ανησυχίες στην καθημερινότητά τους και
• Δυσκολία να αποκοιμηθούν ή να κοιμηθούν αποδοτικά / Δυσκολία στον ύπνο
• Προβλήματα υγείας που δεν έχουν ακόμη διαγνωστεί ή αντιμετωπιστεί

Για παράδειγμα, ένας νεαρός αθλητή μπορεί να αποκρύπτει έναν τραυματισμό υπό τον φόβο μην τον αποβάλουν από την ομάδα. Αντίστοιχα ένας μαθητής που δυσκολεύεται να συγκεντρωθεί μπορεί να νιώθει ντροπή να ζητήσει βοήθεια.

Δέκα απλά βήματα για την πρόληψη της κατάχρησης συνταγογραφούμενων φαρμάκων

Ξεκινήστε με μια ανοιχτή συζήτηση.

Δείξτε στον έφηβο ότι μιλάτε από αγάπη και έγνοια. «Αναφέρω αυτό το θέμα γιατί νοιάζομαι και θέλω να είμαστε στην ίδια πλευρά.»

Ακούστε όσο μιλάτε.

Ρωτήστε αν έχει δει ή εμπλακεί σε περιστατικά κοινοποίησης φαρμάκων ή άλλης μη ιατρικής χρήσης. Δημιουργήστε ένα ασφαλές, μη επικριτικό περιβάλλον ώστε να εκφραστεί ελεύθερα.

Εστιάστε στα γεγονότα.

Τονίστε ότι οι συνταγές προορίζονται ΜΟΝΟ για το άτομο για το οποίο έχουν συνταγογραφηθεί. Δεν είναι ποτέ ασφαλές να χρησιμοποιήσει κάποιος τα φάρμακα ενός άλλου ατόμου. Πολλά συνταγογραφούμενα φάρμακα αποτελούν ελεγχόμενες ναρκωτικές ουσίες, επομένως η διανομή τους είναι παράνομη.

Φυλάξτε τα συνταγογραφούμενα φάρμακα με ασφάλεια.

Όλα τα φάρμακα πρέπει να φυλάσσονται σε ασφαλές μέρος. Αποφύγετε εύκολα προσβάσιμα συρτάρια υπνοδωματίου, ράφια κουζίνας και πάγκους. Είναι καλύτερο να φυλάσσονται κλειδωμένα. Επιλέξτε ένα ασφαλές σημείο και κρατήστε το κλειδί σε ασφαλές μέρος.

Επιβλέπετε τα φάρμακα του παιδιού σας.

Αν, για παράδειγμα, το παιδί σας λαμβάνει αγωγή για ΔΕΠΥ, ακολουθείτε προσεκτικά τις οδηγίες του γιατρού. Για παιδιά Γυμνασίου, είναι καλύτερα να χορηγείτε εσείς το φάρμακο και να βεβαιώνεστε ότι το λαμβάνουν κανονικά. Εφόσον υπάρχει, μιλήστε με τη νοσηλεύτρια του σχολείου σχετικά με την ασφαλή χορήγηση και αποθήκευση.

Σταδιακά, όσο το παιδί προχωρά στην εφηβεία, βοηθήστε το να μάθει να διαχειρίζεται υπεύθυνα την αγωγή του.

Ενημερωθείτε από τον/την παιδίατρό σας για τη ναλοξόνη.

Πρόκειται για φάρμακο που μπορεί να αναστρέψει την υπερδοσολογία από οπιοειδή. Συζητήστε με τον/την παιδίατρο αν είναι χρήσιμο να υπάρχει διαθέσιμη στο σπίτι. Αν εσείς, το παιδί σας ή κάποιος άλλος στην οικογένειά σας παίρνει συνταγογραφούμενα οπιοειδή, η ναλοξόνη πρέπει να βρίσκεται στο κιτ πρώτων βοηθειών σας.

Απομακρύνετε όλα τα μη χρησιμοποιούμενα φάρμακα

Ο/Η παιδίατρος μπορεί να σας προτείνει φαρμακεία ή ειδικά σημεία συλλογής συνταγογραφούμενων φαρμάκων που δε χρησιμοποιείτε πια. Σε ορισμένες περιπτώσεις, μπορούν να απορριφθούν με ασφαλή τρόπο στα οικιακά απορρίμματα, σύμφωνα με οδηγίες.

Δώστε το καλό παράδειγμα.

Αν χρησιμοποιείτε τα φάρμακα που σας έχουν συνταγογραφήσει με προσοχή και υπευθυνότητα, θέτετε τις βάσεις για να κάνει και το παιδί σας ασφαλείς επιλογές.

Προτεραιοποιείστε τους ιατρικούς ελέγχους.

Ο/Η παιδίατρος του παιδιού σας είναι ένας σημαντικός σύμμαχος για να αναγνωρίσει συμπτωμάτων κατάχρησης φαρμάκων. Οι τακτικοί ιατρικοί έλεγχοι μπορούν να σας βοηθήσουν να συνεργαστείτε για να κρατήσετε το παιδί σας ασφαλές.

Αν εντοπίσετε σημάδια μη προβλεπόμενης χρήσης τέτοιων φαρμάκων, ζητήστε άμεση βοήθεια.

Μην περιμένετε για να μιλήσετε με το παιδί σας και επικοινωνήστε με τον/την παιδίατρο, αν ανησυχείτε. Παρότι μπορεί να προκύψουν δύσκολες συζητήσεις, διαφωνίες ή συγκρούσεις με το παιδί σας, τονίστε ότι ενεργείτε από αγάπη και ενδιαφέρον για την υγεία του

Πώς να μιλήσετε για την κατάχρηση των φαρμάκων για τη ΔΕΠΥ

Τα διεγερτικά φάρμακα είναι από τα πιο συχνά συνταγογραφούμενα για τη ΔΕΠΥ, αλλά και από εκείνα που χρησιμοποιούνται πιο συχνά χωρίς ιατρική ένδειξη. Συζητήστε με το παιδί σας για τους σοβαρούς κινδύνους που συνεπάγεται η κατάχρηση των φαρμάκων για τη ΔΕΠΥ, δείχνοντας ενδιαφέρον για την υγεία και την ευημερία του. Σκεφτείτε να μοιραστείτε σκέψεις, όπως οι ακόλουθες :

• Το μοίρασμα των φαρμάκων σας με άλλους μπορεί να βλάψει κάποιον. Τα φάρμακα για τη ΔΕΠΥ μπορεί να προκαλέσουν σοβαρές ανεπιθύμητες ενέργειες, ειδικά όταν λαμβάνονται σε μεγαλύτερες ή συχνότερες δόσεις. Πιθανές συνέπειες περιλαμβάνουν αυξημένο καρδιακό ρυθμό, κρίσεις πανικού, ακόμα και σκέψεις ή πράξεις αυτοτραυματισμού.
• Είναι παράνομο. Σχεδόν όλα τα φάρμακα για ΔΕΠΥ είναι ελεγχόμενες ουσίες. Ο ομοσπονδιακός νόμος στην Αμερική αλλά και το νομικό σύστημα άλλων χωρών, όπως η Ελλάδα απαγορεύει την διάθεση αυτών των φαρμάκων σε οποιονδήποτε άλλον εκτός από τον κάτοχο της συνταγής. Συζητήστε με το παιδί σας για τις επιπτώσεις που μια σύλληψη για κατοχή ελεγχόμενης ουσίας μπορεί να έχει στο ποινικό του μητρώο - θυμίστε του ότι δεν αξίζει τον κόπο.
• Η υγεία του παιδιού έρχεται πρώτη. Εάν το παιδί σας αποδεχτεί τη διάγνωση της ΔΕΠΥ και γνωρίζει την αξία του φαρμάκου στην καθημερινότητά του, είναι λιγότερο πιθανό να τη μοιραστεί με άλλον.
• Υπάρχουν τρόποι να πει όχι. Ενθαρρύνετέ το να είναι προετοιμασμένο για τέτοιες καταστάσεις. Φράσεις όπως «Το χρειάζομαι για τη δική μου υγεία» ή «Δεν θέλω να σου προκαλέσω πρόβλημα» μπορούν να το βοηθήσουν να αρνηθεί με αυτοπεποίθηση.

Εάν διαπιστώσετε σημάδια διάθεσης προσωπικών, συνταγογραφούμενων φαρμάκων - για παράδειγμα, τελειώσει το φάρμακο πριν από επόμενη προγραμματισμένη συνταγογράφηση, επανειλημμένως «χάνετε» φάρμακα ή υπάρχει έξαρση των συμπτωμάτων της ΔΕΠΥ — συζητήστε με το παιδί σας και μην διστάσετε να επικοινωνήσετε με τον/την παιδίατρο του παιδιού σας για υποστήριξη.