Εισπνεόμενες ουσίες

Οι νέοι σήμερα ενδέχεται να αντιμετωπίζουν έντονη πίεση από συνομηλίκους να δοκιμάσουν ουσίες, συμπεριλαμβανομένης μιας κατηγορίας που είναι γνωστή ως εισπνεόμενες ουσίες. Η κατάχρησή τους εμφανίζεται συχνότερα σε μικρότερες ηλικίες και, σε ορισμένες περιπτώσεις, έχει παρατηρηθεί ακόμη και σε παιδιά 5 ή 6 ετών.

Οι εισπνεόμενες ουσίες ενέχουν ιδιαίτερα υψηλό κίνδυνο, καθώς μπορεί να αποβούν θανατηφόρες οποιαδήποτε στιγμή χρησιμοποιηθούν — ακόμη και από την πρώτη χρήση.

Ως γονέας, αποτελέστε την πρώτη γραμμή άμυνας για την προστασία του παιδιού σας από τη χρήση ουσιών. Οι παρακάτω πληροφορίες βασίζονται σε οδηγίες της Αμερικανικής Ακαδημίας Παιδιατρικής και αφορούν τα εισπνεόμενα και την πρόληψη της χρήσης τους, ιδιαίτερα επειδή πρόκειται για μια μορφή κατάχρησης που είναι δύσκολο να αντιμετωπιστεί.

(Στο παρόν κείμενο, ο όρος «παιδί» αναφέρεται σε παιδιά η εφήβους)

Τύποι εισπνεόμενων

Περισσότερα από 1.000 προϊόντα που βρίσκονται συνήθως στο σπίτι μπορούν να χρησιμοποιηθούν καταχρηστικά ως εισπνεόμενες ουσίες για την πρόκληση ευφορίας. Επειδή είναι ευρέως διαθέσιμα σε σπίτια, γραφεία και σχολεία, είναι νόμιμα, χαμηλού κόστους, εύκολα προσβάσιμα και σχετικά εύκολο να αποκρυφθούν.

Οι εισπνεόμενες ουσίες διακρίνονται σε τρεις βασικές κατηγορίες:

• Διαλύτες και καύσιμα. Πρόκειται για οικιακά ή βιομηχανικά προϊόντα σε υγρή ή αεροζόλ μορφή, όπως κόλλες, υγρά διόρθωσης, χρώματα, μαρκαδόροι, γυαλιστικά και καθαριστικά (π.χ. φούρνων ή απολυμαντικά). Στην κατηγορία αυτή περιλαμβάνονται επίσης προϊόντα σε δοχεία πίεσης, όπως λακ μαλλιών, αποσμητικά, καθαριστικά ηλεκτρονικών και σπρέι βαφής. Ως καύσιμα χρησιμοποιούνται ουσίες όπως βουτάνιο, προπάνιο, βενζίνη και ψυκτικά υγρά.
• Υποξείδιο του αζώτου («αέριο του γέλιου»):Χρησιμοποιείται ιατρικά, αλλά μπορεί να καταχραστεί, συχνά μέσω φυσιγγίων που χρησιμοποιούνται για την παρασκευή σαντιγί.
• Πτητικά νιτρώδη: Περιέχονται σε ορισμένα αποσμητικά προϊόντα και χρησιμοποιούνται κυρίως από μεγαλύτερους εφήβους, συχνά με την εσφαλμένη αντίληψη ότι ενισχύουν τη σεξουαλική απόδοση.

Πώς χρησιμοποιούνται οι εισπνεόμενες ουσίες

Η κατάχρηση εισπνεόμενων ουσιών αναφέρεται και με όρους οπως κατάχρηση διαλυτών, εισπνοή ατμών (huffing), εισπνοή (sniffing), εισπνοή κόλλας ή κατάχρηση πτητικών ουσιών.

Οι συνήθεις τρόποι εισπνοής αφορούν:

• Την εισπνοή απευθείας από δοχεία ή άλλες συσκευασίες που περιέχουν την εισπνεόμενη ουσία, ή αναπνέουν τις αναθυμιάσεις από πανί εμποτισμένο με χημικά (huffing).
• Οι ουσίες ψεκάζονται σε σακούλα ή άδειο δοχείο (π.χ. κονσέρβα αναψυκτικού) και τα εισπνέουν. Ιατρικά αέρια όπως υποξείδιο του αζώτου συχνά συλλέγονται σε μπαλόνια πριν εισπνευστούν.
• Οι ουσίες ψεκάζονται ή χύνονται σε ρούχα ή πανιά και εισπνέονται από εκεί.

Συμπτώματα χρήσης εισπνεόμενων ουσιών

Οι γονείς και οι εκπαιδευτικοί είναι σημαντικό να αναγνωρίζουν ενδείξεις πιθανής κατάχρησης. Ορισμένα σημάδια είναι γενικά, όπως επιδείνωση της εμφάνισης, πτώση στις σχολικές επιδόσεις ή αλλαγές στη συμπεριφορά και στον κοινωνικό κύκλο.

Πιο συγκεκριμένα προειδοποιητικά σημάδια περιλαμβάνουν:

• Έντονη χημική οσμή στην αναπνοή ή στα ρούχα
• Ερεθισμούς, πληγές ή σημάδια γύρω από το στόμα
• Λεκέδες από μπογιά ή άλλες ουσίες στο σώμα ή στα ρούχα
• Εμφάνιση μέθης, ζάλης ή «γυαλιστερό» βλέμμα
• Ναυτία, απώλεια όρεξης
• Άγχος, ευερεθιστότητα
• Παρουσία πολλών δοχείων σπρέι ή πτητικών υγρών στο προσωπικό τους χώρο

Πώς η χρήση εισπνεόμενων ουσιών επηρεάζει την υγεία

Τα εισπνεόμενα περιέχουν χημικές ουσίες που δεν έχουν σχεδιαστεί για να εισπνέονται από τον άνθρωπο. Ένας από τους μεγαλύτερους κινδύνους είναι ότι ακόμη και η πρώτη χρήση μπορεί να αποβεί θανατηφόρα. Η καρδιά είναι ιδιαίτερα ευάλωτη, καθώς μπορεί να προκληθούν σοβαρές αρρυθμίες και αιφνίδιος θάνατος. Παράλληλα, υπάρχει κίνδυνος μόνιμης εγκεφαλικής βλάβης.

Η δράση των εισπνεόμενων είναι ταχεία και συνήθως διαρκεί λίγα δευτερόλεπτα ή λεπτά, εκτός αν η χρήση επαναλαμβάνεται. Αρχικά μπορεί να προκαλέσουν αίσθημα διέγερσης, το οποίο όμως γρήγορα μετατρέπεται σε ζάλη, αστάθεια και δυσκολία στην ομιλία. Σε ορισμένες περιπτώσεις εμφανίζονται και ψευδαισθήσεις.

Οι βραχυπρόθεσμες επιπτώσεις περιλαμβάνουν:

• Έξαψη, μειωμένες αναστολές, παρορμητικές συμπεριφορές
• Διπλωπία, ζάλη, αστάθεια στο βάδισμα
• Φτέρνισμα, βήχας, καταρροή, ερεθισμός των οφθαλμών
• Ασαφής ομιλία, ναυτία, έμετος
• Υπνηλία, πονοκέφαλος, λιποθυμία
• Κίνδυνος αιφνίδιου θανάτου

Οι μακροπρόθεσμες επιπτώσεις περιλαμβάνουν:

• Δυσκολία στη συγκέντρωση, μειωμένη ικανότητα επίλυσης προβλημάτων
• Μυϊκή αδυναμία και τρόμος (τρέμουλο)
• Προβλήματα ισορροπίας
• Αδυναμία συγκέντρωσης, διαταραχές διάθεσης, γνωστική έκπτωση

Οι έφηβοι που χρησιμοποιούν εισπνεόμενες ουσίες προκειμένου να βιώσουν αντίστοιχη ευφορία διατρέχουν πολύ υψηλό κίνδυνο να δοκιμάσουν και άλλες ναρκωτικές ουσίες.

Τι μπορείτε να κάνετε

Ακολουθήστε τα παρακάτω βήματα για να αποτρέψετε το παιδί σας από το να ενδιαφερθεί για τη χρήση εισπνεόμενων ουσιών ή άλλων ναρκωτικών:

• Θέστε υψηλές προσδοκίες και ξεκάθαρα όρια. Καλλιεργήστε ισχυρές αξίες και ξεκαθαρίστε ότι αναμένετε από το παιδί σας να αποφεύγει τη χρήση ουσιών. Διδάξτε του αρχές που θα το βοηθήσουν να ξεχωρίζει το σωστό από το λάθος.
• Συζητήστε με το παιδί σας για τους κινδύνους της χρήσης ναρκωτικών, ουσιών συμπεριλαμβανομένων των εισπνεόμενων. Εξηγήστε τις συνέπειες της χρήσης εισπνεόμενων και άλλων ουσιών. Ξεκινήστε αυτές τις συζητήσεις από νωρίς, ενθαρρύνετε τις ερωτήσεις και ακούστε προσεκτικά, χωρίς επικριτικό ύφος. Ζητήστε και τη δική του άποψη για το θέμα.
• Ενισχύστε την αντίσταση στην πίεση των συνομηλίκων. Βοηθήστε το παιδί να αναπτύξει αυτοπεποίθηση, ώστε να μπορεί να λέει «όχι» σε επικίνδυνες συμπεριφορές. Ενθαρρύνετέ το να ασχολείται με δραστηριότητες που ενισχύουν την αυτοεκτίμησή του.
• Υποστηρίξτε τη διαχείριση των συναισθημάτων. Διδάξτε του υγιείς τρόπους να αναγνωρίζει, να εκφράζει και να διαχειρίζεται τα συναισθήματά του, ώστε να αντιμετωπίζει το άγχος και τις δυσκολίες χωρίς να καταφεύγει σε ουσίες.
• Δώστε το σωστό παράδειγμα. Αποφύγετε τη χρήση καπνού, ναρκωτικών ουσιών και περιορίστε την κατανάλωση αλκοόλ και αποφεύγετε να οδηγείτε υπό την επήρεια αλκοόλ. Δείξτε μέσα από τη συμπεριφορά σας πώς αντιμετωπίζονται το στρες και οι προκλήσεις με υγιείς τρόπους.
• Αναζητήστε επαγγελματική βοήθεια. Αν υποψιάζεστε ότι το παιδί σας κάνει χρήση ουσιών, απευθυνθείτε στον/στην γιατρό του και μοιραστείτε συγκεκριμένα τις ανησυχίες σας. Η έγκαιρη παρέμβαση μπορεί να κάνει τη διαφορά.