Ποιος είναι ο καλύτερος τρόπος να μάθω την πειθαρχία στο παιδί μου;

Ως γονιός, ένα από τα καθήκοντά σας είναι να διδάξετε το παιδί σας να συμπεριφέρεται σωστά. Είναι ένα έργο που απαιτεί χρόνο και υπομονή. Ωστόσο, είναι χρήσιμο να μάθετε αποτελεσματικές και υγιείς στρατηγικές πειθαρχίας.

Παρακάτω θα βρείτε μερικές συμβουλές από την Αμερικανική Ακαδημία Παιδιατρικής με τους καλύτερους τρόπους, ώστε να βοηθήσετε το παιδί σας να μάθει τις αποδεκτές συμπεριφορές, καθώς μεγαλώνει.

10 υγιείς στρατηγικές πειθαρχίας που είναι αποτελεσματικές

Η Αμερικανική Ακαδημία Παιδιατρικής συνιστά θετικές στρατηγικές πειθαρχίας που διδάσκουν αποτελεσματικά τα παιδιά να διαχειρίζονται τη συμπεριφορά τους και να προστατεύονται από κινδύνους, ενώ ταυτόχρονα προάγουν την υγιή ανάπτυξή τους. Αυτές περιλαμβάνουν:

1. Δείξτε και εξηγήστε. Διδάξτε στα παιδιά τη διαφορά μεταξύ σωστού και λάθους με ήρεμα λόγια και πράξεις. Δώστε το παράδειγμα των συμπεριφορών που θα θέλατε να δείτε στα παιδιά σας.
2. Θέστε όρια. Έχετε σαφείς και συνεπείς κανόνες που τα παιδιά σας μπορούν να ακολουθήσουν. Φροντίστε να εξηγείτε αυτούς τους κανόνες με όρους κατάλληλους για την ηλικία τους, που μπορούν να καταλάβουν.
3. Εφαρμόστε συνέπειες. Εξηγήστε με ηρεμία και σιγουριά τις συνέπειες, αν δεν συμπεριφερθούν σωστά. Για παράδειγμα, πείτε στο παιδί σας ότι αν δεν μαζέψει τα παιχνίδια του, θα τα βάλετε στην άκρη για το υπόλοιπο της ημέρας. Να είστε προετοιμασμένοι να το πράξετε αμέσως. Μην υποχωρήσετε δίνοντάς τα πίσω μετά από λίγα λεπτά. Αλλά θυμηθείτε, ποτέ μην αφαιρείτε κάτι που το παιδί σας πραγματικά χρειάζεται, όπως ένα γεύμα.
4. Ακούστε τα. Το να ακούτε είναι σημαντικό. Αφήστε το παιδί σας να τελειώσει την ιστορία, τις σκέψεις, το πρόβλημά του, πριν βοηθήσετε στην επίλυση του προβλήματος. Παρατηρήστε περιπτώσεις όπου η κακή συμπεριφορά ακολουθεί ένα μοτίβο, όπως όταν το παιδί σας αισθάνεται ζήλεια. Συζητήστε με το παιδί σας γι' αυτό, αντί να του επιβάλλετε απλώς συνέπειες.
5. Δώστε τους την προσοχή σας. Το πιο ισχυρό εργαλείο για αποτελεσματική πειθαρχία είναι η προσοχή—για να ενισχύσετε τις καλές συμπεριφορές και να αποθαρρύνετε τις ανεπιθύμητες. Όλα τα παιδιά θέλουν την προσοχή των γονιών τους.
6. Παρατηρήστε τα, όταν κάνουν κάτι καλό. Τα παιδιά πρέπει να γνωρίζουν όταν κάνουν κάτι κακό – αλλά και όταν κάνουν κάτι καλό. Παρατηρήστε την καλή συμπεριφορά και επισημάνετε την, επαινώντας τις επιτυχίες και τις καλές προσπάθειες. Να είστε συγκεκριμένοι (για παράδειγμα, «Ουάου, έκανες πολύ καλή δουλειά στο να τακτοποιήσεις αυτό το παιχνίδι!»).
7. Μάθετε πότε να μην αντιδράτε. Εφόσον το παιδί σας δεν κάνει κάτι επικίνδυνο και δέχεται αρκετή προσοχή για την καλή του συμπεριφορά, η αγνόηση της κακής συμπεριφοράς μπορεί να είναι ένας αποτελεσματικός τρόπος να τη σταματήσετε. Η αγνόηση της κακής συμπεριφοράς μπορεί, επίσης, να διδάξει στα παιδιά τις φυσικές συνέπειες των πράξεών τους. Για παράδειγμα, αν το παιδί σας ρίχνει επίτηδες τα μπισκότα του, σύντομα δεν θα του μένουν άλλα να φάει. Αν πετάξει και σπάσει το παιχνίδι του, δεν θα μπορεί να παίξει με αυτό. Δεν θα χρειαστεί μεγάλο χρονικό διάστημα για να μάθει να μην ρίχνει τα μπισκότα του και να παίζει προσεκτικά με τα παιχνίδια του.
8. Να είστε προετοιμασμένοι για δυσκολίες. Προγραμματίστε εκ των προτέρων για καταστάσεις όπου το παιδί σας μπορεί να δυσκολευτεί να συμπεριφερθεί σωστά. Προετοιμάστε το για τις επερχόμενες δραστηριότητες και για το πώς θέλετε να συμπεριφερθεί.
9. Ανακατευθύνετε την κακή συμπεριφορά. Μερικές φορές τα παιδιά συμπεριφέρονται άσχημα, επειδή βαριούνται ή δεν γνωρίζουν κάτι καλύτερο. Βρείτε κάτι άλλο για να κάνει το παιδί σας.
10. Εφαρμόστε ένα «χρονικό διάλειμμα». Το «χρονικό διάλειμμα» μπορεί να είναι ιδιαίτερα χρήσιμο, όταν παραβιάζεται ένας συγκεκριμένος κανόνας. Αυτό το εργαλείο οριοθέτησης λειτουργεί καλύτερα προειδοποιώντας τα παιδιά ότι θα πάρουν χρονικό διάλειμμα αν δεν σταματήσουν, υπενθυμίζοντάς τους τι έκαναν λάθος με όσο λιγότερες λέξεις και συναισθηματισμό γίνεται, και απομακρύνοντάς τα από την κατάσταση για ένα προκαθορισμένο χρονικό διάστημα (1 λεπτό ανά έτος ηλικίας είναι ένας καλός κανόνας). Με παιδιά που είναι τουλάχιστον 3 ετών, μπορείτε να δοκιμάσετε να τα αφήσετε να οδηγήσουν το δικό τους χρονικό διάλειμμα αντί να ρυθμίσετε χρονόμετρο. Μπορείτε απλώς να πείτε: «Πήγαινε για χρονικό διάλειμμα και γύρνα, όταν νιώθεις έτοιμος και υπό έλεγχο». Αυτή η στρατηγική, που μπορεί να βοηθήσει το παιδί να μάθει και να εξασκήσει δεξιότητες αυτοδιαχείρισης, ενώ λειτουργεί επίσης καλά για μεγαλύτερα παιδιά και εφήβους.

Τα χαστούκια και οι άσχημες λέξεις βλάπτουν και δεν λειτουργούν. Ορίστε γιατί:

Η πολιτική δήλωση της Αμερικανικής Ακαδημίας Παιδιατρικής, «Αποτελεσματική Πειθαρχία μεγαλώνοντας υγιή παιδιά» υπογραμμίζει γιατί είναι σημαντικό να εστιάζουμε στη διδασκαλία της καλής συμπεριφοράς παρά στην τιμωρία της κακής. Έρευνες δείχνουν ότι τα χαστούκια, οι σφαλιάρες και άλλες μορφές σωματικής τιμωρίας δεν λειτουργούν καλά για τη διόρθωση της συμπεριφοράς ενός παιδιού. Το ίδιο ισχύει και για τις φωνές ή τον εξευτελισμό ενός παιδιού. Πέρα από το ότι είναι αναποτελεσματικά, οι σκληρές σωματικές και λεκτικές τιμωρίες μπορούν, επίσης, να βλάψουν τη μακροπρόθεσμη σωματική και ψυχική υγεία ενός παιδιού.

• Ο παθολογικός κύκλος των σωματικών τιμωριών. Η Αμερικανική Ακαδημία Παιδιατρικής συμβουλεύει ότι οι γονείς και οι φροντιστές δεν πρέπει να χρησιμοποιούν σωματικές τιμωρίες ή να χτυπάνε τα παιδιά. Αντί να διδάσκουν ευθύνη και αυτοέλεγχο, οι σωματικές τιμωρίες συχνά αυξάνουν την επιθετικότητα και το θυμό στα παιδιά. Μια μελέτη παιδιών που γεννήθηκαν σε 20 μεγάλες πόλεις των ΗΠΑ διαπίστωσε ότι οι οικογένειες που χρησιμοποιούσαν σωματική τιμωρία παγιδεύονταν σε έναν αρνητικό κύκλο: όσο περισσότερο χτυπιούνταν τα παιδιά, τόσο χειρότερα συμπεριφέρονταν στη συνέχεια, κάτι που προκαλούσε ακόμα περισσότερες σωματικές τιμωρίες. Τα αποτελέσματα των σωματικών τιμωριών μπορεί, επίσης, να γίνονται αισθητά πέρα από τη σχέση γονέα-παιδιού, καθώς διδάσκουν ότι το να προκαλείς πόνο σε κάποιον είναι αποδεκτό, όταν νιώθεις απογοήτευση - ακόμα και σε αυτούς που αγαπάς. Τα παιδιά που δέχονται σωματικές τιμωρίες μπορεί να είναι πιο πιθανό να χτυπήσουν άλλους, όταν δεν παίρνουν αυτό που θέλουν.
• Μόνιμες συνέπειες. Η σωματική τιμωρία αυξάνει τον κίνδυνο τραυματισμού, ειδικά σε παιδιά κάτω των 18 μηνών, και μπορεί να αφήσει άλλα υπολογίσιμα σημάδια στον εγκέφαλο και το σώμα. Τα παιδιά που δέχονται σωματική τιμωρία εμφανίζουν υψηλότερα επίπεδα ορμονών που σχετίζονται με το τοξικό στρες. Η σωματική τιμωρία μπορεί, επίσης, να επηρεάσει την ανάπτυξη του εγκεφάλου. Μια μελέτη διαπίστωσε ότι νέοι ενήλικες που είχαν δεχτεί επαναλαμβανόμενη σωματική τιμωρία είχαν λιγότερη φαιά ουσία, το τμήμα του εγκεφάλου που σχετίζεται με τον αυτοέλεγχο, και πέτυχαν χαμηλότερη βαθμολογία σε τεστ IQ ως νέοι ενήλικες σε σύγκριση με την ομάδα ελέγχου.
• Λεκτική κακοποίηση: Πώς πληγώνουν οι λέξεις. Το να φωνάζεις σε παιδιά και να χρησιμοποιείς λέξεις για να προκαλέσεις συναισθηματικό πόνο ή ντροπή έχει, επίσης, αποδειχθεί αναποτελεσματικό και επιβλαβές. Η σκληρή λεκτική πειθαρχία, ακόμα και από γονείς που είναι κατά τα άλλα ζεστοί και στοργικοί, μπορεί να οδηγήσει σε περισσότερη παραβατική συμπεριφορά και ψυχικά προβλήματα στα παιδιά. Έρευνες δείχνουν ότι η σκληρή λεκτική πειθαρχία, που γίνεται πιο συχνή, καθώς τα παιδιά μεγαλώνουν, μπορεί να οδηγήσει σε περισσότερα προβλήματα συμπεριφοράς και συμπτώματα κατάθλιψης στους εφήβους.

Μάθε από τα λάθη σου—συμπεριλαμβανομένων και των δικών σου

Ως γονιός, μπορείτε να κάνετε ένα διάλειμμα, αν αισθανθείτε ότι χάνετε τον έλεγχο. Απλά βεβαιωθείτε ότι το παιδί σας βρίσκεται σε ασφαλές μέρος, και μετά πάρτε λίγα λεπτά για να πάρετε μερικές βαθιές ανάσες, να χαλαρώσετε ή να μιλήσετε με έναν φίλο. Όταν αισθανθείτε καλύτερα, γυρίστε στο παιδί σας, αγκαλιαστείτε και ξεκινήστε ξανά.

Αν δεν αντιμετωπίσετε μια κατάσταση καλά την πρώτη φορά, μην ανησυχείτε. Σκεφτείτε τι θα μπορούσατε να κάνετε διαφορετικά και προσπαθήστε να το κάνετε την επόμενη φορά. Αν αισθανθείτε ότι κάνατε ένα πραγματικό λάθος στο πάθος της στιγμής, περιμένετε να ηρεμήσετε, ζητείστε συγγνώμη από το παιδί σας και εξηγήστε πώς θα αντιμετωπίσετε την κατάσταση στο μέλλον. Φροντίστε να τηρήσετε την υπόσχεσή σας. Αυτό δίνει στο παιδί σας ένα καλό παράδειγμα για το πώς να ανακάμψει από τα λάθη.

Υγιείς και αποτελεσματικές συμβουλές πειθαρχίας ανά ηλικία/στάδιο