Χαλινός στα μωρά: Πώς η αγκυλογλωσσία επηρεάζει τον θηλασμό

Το μητρικό γάλα προσφέρει την καλύτερη δυνατή τροφή στο βρέφος που αναπτύσσεται. Όπως όμως θα σας πουν και πολλοί γονείς νεογέννητων, ο θηλασμός μπορεί να γίνει δύσκολος μερικές φορές, ιδίως στην αρχή. Τα βρέφη δυσκολεύονται μερικές φορές να προσκολληθούν στηθηλή. Αυτό μπορεί να δημιουργήσει πόνο στην μητέρα που θηλάζει, μαζί με ανησυχία για το αν το βρέφος της παίρνει αρκετό γάλα.

Η αγκυλογλωσσία θεωρείται από τις πιο διαδεδομένες και συνηθισμένες αιτίες για τις δυσκολίες του θηλασμού. Ωστόσο, από την άλλη οι ειδικοί θεωρούν ότι παρατηρείται ένας υπερβολικός αριθμός τέτοιων διαγνώσεων, οδηγώντας σε μη αναγκαίες επεμβάσεις, ενώ παραβλέπονται άλλες αιτίες που προκαλούν δυσκολία στον θηλασμό.

Στην κλινική έκθεση «Αναγνώριση και διαχείριση της αγκυλογλωσσίας και οι επιπτώσεις της στον θηλασμό στα βρέφη», η Αμερικανική Ακαδημία Παιδιατρικής εστιάζει στις τελευταίες έρευνες για την αγκυλογλωσσία, εξετάζοντας τα προβλήματα θηλασμού και τις ανησυχίες που υπάρχουν, αλλά και άλλα θέματα υγείας. Ακολουθούν όλα όσα πρέπει να γνωρίζουν οι γονείς.

Τι είναι η αγκυλογλωσσία;

Στα παιδιά με αγκυλογλωσσία, ο χαλινός που συνδέει τη γλώσσα με την κοιλότητα του στόματος είναι ασυνήθιστα κοντός ή σφιχτός. Αυτό περιορίζει την κίνηση της γλώσσας. Ένα ποσοστό 4% to 10%των νεογέννητων, κατά προσέγγιση, έχουν αγκυλογλωσσία.

Ευθύνεται η αγκυλογλωσσία για τις δυσκολίες στον θηλασμό;

Αν και για αρκετά χρόνια, ο χαλινός θεωρούταν υπεύθυνος για τυχόν δυσκολίες στον θηλασμό, έρευνες δείχνουν ότι δεν υπάρχει ξεκάθαρη σύνδεση μεταξύ της αγκυλογλωσσίας και των δυσκολιών που τυχόν υπάρχουν στον θηλασμό.

Αυτή η τάση υπερδιαγνώσεων τροφοδοτείται κάποιες φορές, και από άλλες ανησυχίες. Για παράδειγμα, οι γονείς μπορεί να ακούσουν ότι μια αποτυχημένη επέμβαση μπορεί να προκαλέσει πρόβλημα στην ομιλία, στον ύπνο, ή και οδοντιατρικά προβλήματα αργότερα στη ζωή του παιδιού.

Κάποιοι ειδικοί διαφωνούν στην επίδραση που μπορεί να έχει η αγκυλογλωσσία στον θηλασμό

Οι πάροχοι φροντίδας παιδικής υγείας, από τους ειδικούς στον θηλασμό μέχρι τους ωτορινολαρυγγολόγους και τους παιδοδοντίατρους,, συμβούλους θηλασμού και γιατρούς πρωτοβάθμιας περίθαλψης, όλοι χρησιμοποιούν συχνά διαφορετικά κριτήρια για να αξιολογήσουν την αγκυλογλωσσία και να αποφασίσουν αν θα συστήσουν χειρουργική επέμβαση ή όχι.

Τι δείχνουν οι έρευνες για την αγκυλογλωσσία και τον θηλασμό

Με εξαιρετικά λίγες μελέτες για την αγκυλογλωσσία στα θηλάζοντα βρέφη, δεν υπάρχουν ισχυρές ενδείξεις ότι μια επέμβαση πράγματι βοηθάει την επιτυχή προσκόλληση και άρα και τον θηλασμό. Οι έρευνες, ωστόσο, έχουν δείξει τα εξής:

• Λιγότερα από τα μισά από όλα τα βρέφη με φυσικά σημάδια αγκυλογλωσσίας αντιμετωπίζουν προβλήματα στον θηλασμό. Στην πραγματικότητα, μια μελέτη στις Η.Π.Α. έδειξε ότι σε 115 βρέφη που μελετήθηκαν για αγκυλογλωσσία, 63% δεν χρειάστηκαν επέμβαση για να λύσουν τα προβλήματα του θηλασμού.
• Ο μυς κάτω από τη γλώσσα του βρέφους μπορεί να τεντωθεί και να μακρύνει με τον συνεχή θηλασμό, πιθανότατα λύνοντας τυχόν προβλήματα του θηλασμού.
• Ο υγιής θηλασμός μπορεί, επίσης, να εξαρτάται από τις κινήσεις της γλώσσας του μωρού, κάτι που κάνει την άκρη της γλώσσας λιγότερο σημαντική (και την επέμβαση λιγότερο αποτελεσματική). Αυτό το εύρημα προκύπτει από μια πρόσφατη μελέτη που χρησιμοποιεί προηγμένη απεικόνιση για να δείξει τη ροή του γάλακτος στο στόμα των βρεφών.

Αν και δεν αποτελεί πανάκεια, η επέμβαση για την αγκυλογλωσσία μπορεί να μειώσει τον πόνο στη θηλή

Αν και χρειάζονται περισσότερες μελέτες για να επιβεβαιωθεί ο ρόλος της αγκυλογλωσσίας στον θηλασμό, έρευνες έχουν δείξει ότι πράγματι μια τέτοια επέμβαση ανακουφίζει από τον πόνο στην θηλή, τουλάχιστον για μικρό διάστημα.

Όταν η γλώσσα ενός μωρού δεν εκτείνεται πέρα από τα ούλα, η θηλάζουσα μητέρα ίσως βιώσει πόνο κατά τον θηλασμό. Και επειδή ο πόνος μπορεί να είναι έντονος, σε σημείο να αναγκαστεί η μητέρα να διακόψει τον θηλασμό, η διαδικασία αυτή μπορεί να είναι βοηθητική για πολλά βρέφη και οικογένειες.

Η πρώιμη χειρουργική επέμβαση για την αγκυλογλωσσία δεν αποτρέπει προβλήματα στην ομιλία, ή οδοντιατρικά και αναπνευστικά προβλήματα αργότερα στη ζωή

Αν έχετε κατασταλάξει και αποφασίσει ότι το βρέφος σας χρειάζεται χειρουργική επέμβαση για να αποφευχθούν σοβαρά προβλήματα αργότερα, καλό είναι να γνωρίζετε τα εξής:

• Η αγκυλογλωσσία ΔΕΝ θα καθυστερήσει την ανάπτυξη του λόγου στο παιδί σας. Ίσως αλλάξει τον τρόπο που στη στοματική κοιλότητα σχηματίζονται οι λέξεις (άρθρωση), επειδή τα παιδιά που δεν μπορούν να αγγίξουν την πάνω κοιλότητα του στόματος μπορεί να δυσκολεύονται να κάνουν τους ήχους «τ», «ντ», «ν», «λ», «σ», «ζ», και «ρ». Αν συμβαίνει αυτό, ο/η λογοθεραπευτής/τρια θα αξιολογήσει την κατάσταση του παιδιού σας και θα προτείνει την καλύτερη θεραπεία, που μπορεί να περιλαμβάνει λογοθεραπεία.
• Δεν υπάρχει καμία ένδειξη ότι η χειρουργική επέμβαση για την αγκυλογλωσσία βελτιώνει την υγεία των δοντιών ή προλαμβάνει την υπνική άπνοια αργότερα στη ζωή του παιδιού. Αυτά τα θέματα υγείας έχουν σύνθετες αιτίες, επομένως η επέμβαση μόνο δεν μπορεί να προστατέψει το παιδί από καταστάσεις που ενδέχεται (ή όχι) να εμφανιστούν μετά από μερικά χρόνια. Οι ισχυρισμοί ότι μια τέτοια επέμβαση μπορεί να βελτιώσει την παλινδρόμηση, την ευερεθιστότητα, την ενούρηση και άλλα θέματα, επίσης, δεν αποτελούν βάσιμες ενδείξεις.

Τι γίνεται με την επέμβαση στα κλειστά χείλη ή μάγουλα;

Η χειρουργική επέμβαση για την διόρθωση των κλειστών χειλιών ή μάγουλων δεν θα βελτιώσει τον θηλασμό, ακόμα κι αν μια τέτοια επέμβαση συχνά συνδυάζεται με την επέμβαση για την αγκυλογλωσσία. Οι πτυχές που ενώνουν τα χείλη και τα μάγουλα με το εσωτερικό του στόματος δεν εμπλέκονται άμεσα με την προσκόλληση ή το ρούφηγμα, επομένως αυτές οι επεμβάσεις δεν είναι χρήσιμες.

Ενημερωθείτε σωστά για να αποφασίσετε συνειδητά αν θα προχωρήσετε σε επέμβαση της αγκυλογλωσσίας

Τα προβλήματα του θηλασμού έχουν πολλές αιτίες , γεγονός που μπορεί να οδηγήσει και στην εξεύρεση πολλών λύσεων. Για να διασφαλιστεί η σωστή διάγνωση και θεραπεία, ο/η παιδίατρος του μωρού σας ή άλλος πάροχος πρωτοβάθμιας φροντίδας θα πρέπει να συντονίζει την φροντίδα σε μια πολυεπιστημονική, ομαδική προσέγγιση που περιλαμβάνει σύμβουλο θηλασμού, θεραπευτή σίτισης, χειρουργό και άλλους.

Γιατί απαιτείται συντονισμένη φροντίδα;

Η συντονισμένη φροντίδα δίνει τη δυνατότητα να μελετήσουμε τι συμβαίνει, να ελέγξουμε τις διαφορετικές προσεγγίσεις και να παρακολουθούμε στενά την κάθε περίπτωση, ώστε να προλαμβάνονται τυχόν ανησυχίες. Η πολευπιστημονική προσέγγιση συντελεί στην αποφυγή της λάθους διάγνωσης και των μη απαραίτητων διαδικασιών για την αγκυλογλωσσία, που μπορεί να χειροτερέψουν ζητήματα που ήδη υπάρχουν σχετικά με τον θηλασμό, να παρεμποδίσουν τη λειτουργία αργότερα στη ζωή του παιδιού και να δημιουργήσουν επιπλέον ιατρικά έξοδα για τις οικογένειες.

Τα νεογέννητα που θηλάζουν με εμφανή σημάδια αγκυλογλωσσίας θα πρέπει να παρακολουθούνται στενά τις πρώτες ημέρες της ζωής τους. Οι γιατροί και οι σύμβουλοι θηλασμού μπορούν να κάνουν μια προσεκτική εξέταση που ελέγχει το αντανακλαστικό του μωρού στο να πιπιλάει και να εξετάσουν την κίνηση και συντονισμό της γλώσσας. Μπορούν να μετρήσουν την ικανότητα του μωρού να πίνει γάλα, συγκρίνοντας το βάρος πριν και μετά τον θηλασμό. Μια προσεκτική παρατήρηση του θηλασμού μπορεί να δώσει περισσότερες πληροφορίες πριν προταθεί η χειρουργική επέμβαση.

Καθώς οι εξετάσεις συνεχίζονται, οι γονείς του μωρού με αγκυλογλωσσία θα πρέπει να λαμβάνουν και αρκετή υποστήριξη. Αυτό περιλαμβάνει φροντίδα για την παρακολούθηση της διατροφής του παιδιού, της αύξησης βάρους και της γενικής ευεξίας. Όταν ο θηλασμός δεν βελτιώνεται μετά τη διαδικασία απελευθέρωσης της αγκυλογλωσσίας, είναι σημαντικό να διερευνηθούν άλλες αιτίες.

Τι να περιμένετε αν επιλέξετε χειρουργική επέμβαση

Η χειρουργική επέμβαση για την αγκυλογλωσσία μπορεί να γίνει από παιδίατρο οδοντίατρο, ωτορινολαρυγγολόγο, παιδίατρο ειδικευμένο στη διαδικασία αυτή και άλλους παρόχους ιατρικής περίθαλψης..

Η ιδιωτική ασφαλιστική κάλυψη ενδέχεται να καλύπτει το κόστος της επέμβασης, ανάλογα με τους όρους του ασφαλιστηρίου και εφόσον αυτή πραγματοποιείται σε συμβεβλημένο πάροχο. Ωστόσο, σε πολλές περιπτώσεις η επίσκεψη σε ιδιώτη γιατρό εκτός ασφαλιστικού δικτύου ή η πραγματοποίηση της πράξης εκτός οργανωμένης νοσηλευτικής δομής συνεπάγεται σημαντική οικονομική επιβάρυνση για την οικογένεια.

Η χειρουργική επέμβαση του χαλινού είναι μια σύντομη διαδικασία στο ιατρείο του εξειδικευμένου γιατρού χωρίς ολική αναισθησία. Οι πάροχοι χρησιμοποιούν αποστειρωμένα εργαλεία ή λέιζερ (και οι δύο τρόποι είναι εξίσου αποτελεσματικοί, και δεν υπάρχει ένδειξη ότι το λέιζερ υπερτερεί από το νυστέρι, που είναι και η πιο κοινή μέθοδος).

Τα βρέφη κλαίνε και είναι ανήσυχα κατά τη διαδικασία αυτή, όμως η όλη επέμβαση διαρκεί μόλις λίγα λεπτά. Μετά από μια σύντομη περίοδο παρακολούθησης, τα μωρά οδηγούνται σπίτι να ξεκουραστούν. Τα παυσίπονα για βρέφη που πωλούνται χωρίς συνταγή γιατρού μπορούν να ανακουφίσουν τη μετεγχειρητική ενόχληση. Όπως συμβαίνει με κάθε ενόχληση, οι γονείς πρέπει να παρακολουθούντο μωρό για τυχόν αιμορραγία ή επιμονή του πόνου αν και οι μακροχρόνιες επιπλοκές είναι σπάνιες.

Είναι απαραίτητες οι μετεγχειρητικές διατάσεις μετά την επέμβαση στον χαλινό;

Δεν έχει αποδειχτεί ότι οι μετεγχειρητικές διατάσεις και ασκήσεις βοηθούν τα βρέφη να ανακάμψουν από μια τέτοια επέμβαση. Στην πραγματικότητα, μπορεί ακόμα και να προκαλέσουν κάποια προσωρινή άρνηση του βρέφους για τον θηλασμό. Οι ασκήσεις αυτές δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι βοηθούν και για το λόγο αυτό η Αμερικανική Ακαδημία Παιδιατρικής δεν τις συνιστά μετά από μια χειρουργική επέμβαση στον χαλινό.

Απαιτείται περισσότερη έρευνα για την αγκυλογλωσσία

Η Αμερικανική Ακαδημία Παιδιατρικής υποστηρίζει νέες έρευνες για την ανάπτυξη ενός απλούστερου και πιο συνεκτικού τρόπου διάγνωσης της αγκυλογλωσσίας στα νεογέννητα και βρέφη, και σαφείς οδηγίες για το πότε χρειάζεται χειρουργική επέμβαση. Η μελέτη των μακροπρόθεσμων αποτελεσμάτων θα επιβεβαιώσει τα πιθανά οφέλη της χειρουργικής επέμβασης, βοηθώντας τους γονείς να αισθάνονται πιο σίγουροι να επιλέξουν ή όχι την επέμβαση.