Τηλεϊατρικές συνεδρίες για παιδιά με προβλήματα ακοής ή όρασης

Αν το παιδί σας έχει απώλεια ακοής (κωφό ή βαρήκοο) ή οπτική αναπηρία (ή αν εσείς οι ίδιοι αντιμετωπίζετε αντίστοιχες δυσκολίες ακοής ή όρασης ) μπορείτε να συμβουλευτείτε τον ιατρό τους από την άνεση του σπιτιού σας. Το ιατρείο του/της παιδίατρού σας μπορεί να προσφέρει τηλεϊατρικές συνεδρίες μέσω βίντεο ή τηλεφώνου ως επιλογή. Υπάρχουν εργαλεία που μπορούν να κάνουν τη συμμετοχή σας πιο εύκολη.

Συζητήστε το με τον/την παιδίατρό σας

Εάν το παιδί σας χρησιμοποιεί στο σχολείο ειδικά υποστηρικτικά εργαλεία ή λογισμικό επικοινωνίας, αυτά μπορούν να φανούν εξαιρετικά χρήσιμα και κατά τη διάρκεια μιας συνεδρίας τηλεϊατρικής. Το πρώτο βήμα είναι να ενημερώσετε τον παιδίατρό σας για τις συγκεκριμένες ανάγκες προσβασιμότητας του παιδιού σας. Μαζί θα διαμορφώσετε ένα εξατομικευμένο πλάνο επικοινωνίας, ώστε η διαδικασία να είναι κατανοητή και χωρίς άγχος για το παιδί.

Είναι σημαντικό να θυμάστε ότι κάθε παιδί είναι μοναδικό: ορισμένα παιδιά εξοικειώνονται εύκολα με την οθόνη και τη βιντεοκλήση, ενώ άλλα μπορεί να νιώθουν μεγαλύτερη ασφάλεια με τη δια ζώσης επαφή στο ιατρείο. Στην Ελλάδα, ο/η παιδίατρος έχει την ευελιξία να κρίνει αν η τηλεϊατρική καλύπτει τις ανάγκες του παιδιού σας ή αν η προσωπική επίσκεψη είναι απαραίτητη για την καλύτερη κλινική και επικοινωνιακή προσέγγιση. Στόχος είναι πάντα η λύση που λειτουργεί καλύτερα για το δικό σας παιδί.

Ζητήστε βοήθεια

Στην Ελλάδα, σύμφωνα με τη νομοθεσία και τις ευρωπαϊκές οδηγίες, οι ψηφιακές υπηρεσίες και η επικοινωνία (τηλέφωνο, μηνύματα, email, βίντεο) οφείλουν να είναι προσβάσιμες σε άτομα με αναπηρία. Το ίδιο ισχύει και για το ιατρείο του/της παιδιάτρου σας. Μη διστάσετε να συζητήσετε εκ των προτέρων με τον γιατρό ή το προσωπικό του ιατρείου για τις δικές σας ανάγκες ή του παιδιού σας. Είναι υποχρεωμένοι να μεριμνήσουν για τη χρήση εργαλείων που ανταποκρίνονται στις ατομικές σας απαιτήσεις.

Εάν δεν είστε σίγουροι για το ποια εφαρμογή ή συσκευή είναι η καταλληλότερη, το προσωπικό του ιατρείου μπορεί να σας καθοδηγήσει σχετικά με:

• Τα ψηφιακά εργαλεία που χρησιμοποιούν για την εξυπηρέτηση ασθενών με απώλεια ακοής (κωφών ή βαρήκοων) ή οπτική αναπηρία (π.χ. πλατφόρμες συμβατές με αναγνώστες οθόνης ή δυνατότητα γραπτής συνομιλίας).
• Πρακτικές συμβουλές για το τι μπορεί να λειτουργήσει καλύτερα για το παιδί σας, ανάλογα με την ηλικία και τις δεξιότητές του.
• Τον τρόπο πρόσβασης στον απαραίτητο εξοπλισμό ή τις ρυθμίσεις που πρέπει να κάνετε στη δική σας συσκευή για μια επιτυχημένη συνεδρία.

Το ιατρείο του/της παιδιάτρου σας είναι ένας σύμμαχος στο να κάνετε ό,τι είναι καλύτερο για εσάς και το παιδί σας. Μόλις εντοπίσετε τα εργαλεία που θα χρησιμοποιήσετε, μπορούν να σας συμβουλεύσουν πώς να τα αποκτήσετε, αν δεν τα έχετε ήδη.

Οι δημοφιλείς πλατφόρμες τηλεδιάσκεψης, όπως το Zoom, το Skype και το Microsoft Teams, καθώς και οι εφαρμογές άμεσης επικοινωνίας όπως το Viber που χρησιμοποιούνται ευρέως στην Ελλάδα, διαθέτουν πλέον ενσωματωμένες λειτουργίες για την υποστήριξη ατόμων με απώλεια ακοής. Πολλά ιατρεία ενδέχεται επίσης να χρησιμοποιούν εξειδικευμένο λογισμικό τηλεϊατρικής που προσφέρει αυξημένη ασφάλεια και πρόσθετα ψηφιακά εργαλεία.

Μία από τις πιο χρήσιμες δυνατότητες είναι η ενεργοποίηση υποτίτλων σε πραγματικό χρόνο, η οποία επιτρέπει την εμφάνιση της συνομιλίας ως κείμενο στην οθόνη, διευκολύνοντας σημαντικά τους εφήβους ή τα μεγαλύτερα παιδιά που έχουν κατακτήσει την ανάγνωση. Ωστόσο, είναι απαραίτητο να επιβεβαιώσετε εκ των προτέρων αν η επιλεγμένη εφαρμογή υποστηρίζει την ελληνική γλώσσα για τη συγκεκριμένη λειτουργία αυτόματης μεταγραφής.

Παράλληλα με τους υπότιτλους, η χρήση του παραθύρου γραπτής συνομιλίας (chat) αποτελεί ένα εξαιρετικό μέσο για την επιβεβαίωση κρίσιμων πληροφοριών, όπως οι δοσολογίες φαρμάκων ή οι ιατρικοί όροι, διασφαλίζοντας ότι δεν θα υπάρξουν παρανοήσεις λόγω ήχου. Ορισμένες πλατφόρμες προσφέρουν επιπλέον τη δυνατότητα λήψης μιας γραπτής αναπαραγωγής της συζήτησης μετά το πέρας της συνεδρίας, ώστε να μπορείτε να ανατρέξετε με ακρίβεια στις οδηγίες του γιατρού.

Προτού ξεκινήσει το ραντεβού, συζητήστε με τον παιδίατρό σας για το ποιο εργαλείο σας εξυπηρετεί καλύτερα, προκειμένου να επιλεγεί η πλατφόρμα που εγγυάται την πιο καθαρή και απρόσκοπτη επικοινωνία για τις ανάγκες του παιδιού σας.

Τα σύγχρονα λογισμικά τηλεδιάσκεψης επιτρέπουν το άνοιγμα ενός επιπλέον παραθύρου στην οθόνη, ώστε να εμφανίζεται ο διερμηνέας της Ελληνικής Νοηματικής Γλώσσας (ΕΝΓ), διευκολύνοντας παράλληλα την ανάγνωση χειλιών για όσους το έχουν ανάγκη. Στην Ελλάδα, η υπηρεσία αυτή υποστηρίζεται συχνά μέσω της εφαρμογής «Relay Service» του Εθνικού Ιδρύματος Κωφών, η οποία επιτρέπει τη δωρεάν εξ αποστάσεως διερμηνεία σε 24ωρη βάση. Ο διερμηνέας μπορεί να συμμετέχει στην ίδια βιντεοκλήση με εσάς και τον παιδίατρο, διασφαλίζοντας ότι η επικοινωνία μεταξύ όλων των πλευρών είναι άμεση και ακριβής.

Εναλλακτικά, η σύνδεση μπορεί να γίνει μέσω υπηρεσίας αναμετάδοσης βίντεο, όπου ο διερμηνέας βλέπει εσάς και το παιδί σας στην οθόνη και ταυτόχρονα συνδέεται τηλεφωνικά με τον γιατρό. Με αυτόν τον τρόπο, μεταφέρει στον παιδίατρο σε πραγματικό χρόνο όσα λέει το παιδί σας στη νοηματική, ενώ παράλληλα αποδίδει στη νοηματική τις οδηγίες του γιατρού προς εσάς. Είναι σημαντικό να ενημερώσετε τον παιδίατρο εκ των προτέρων αν σκοπεύετε να χρησιμοποιήσετε την υπηρεσία διερμηνείας του ΕΙΚ, ώστε να γίνει ο απαραίτητος συντονισμός για την ομαλή διεξαγωγή της συνεδρίας.

Αν χρησιμοποιείτε κινητό τηλέφωνο για την τηλεϊατρική συνεδρία, μπορείτε να αξιοποιήσετε τις ενσωματωμένες λειτουργίες «Ζωντανής Λεζάντας» (Live Caption) ή Γραπτής Συνομιλίας (Chat) που διαθέτουν τα σύγχρονα smartphone, αντικαθιστώντας τις παλαιότερες τεχνολογίες τύπου TTY. Στην Ελλάδα, η πιο ολοκληρωμένη λύση για την επικοινωνία κωφών ή βαρήκοων ατόμων με τον γιατρό είναι η εφαρμογή «IRIS» του Εθνικού Ιδρύματος Κωφών. Μέσω αυτής της δωρεάν υπηρεσίας, ένας διερμηνέας ή βοηθός μπορεί να μεσολαβήσει σε πραγματικό χρόνο, μετατρέποντας το δικό σας γραπτό κείμενο σε ομιλία προς τον παιδίατρο και, αντίστροφα, μεταφέροντας τα λόγια του γιατρού σε εσάς ως κείμενο στην οθόνη σας.

Το TTY είναι μια τεχνολογία που στην Ελλάδα έχει ουσιαστικά ξεπεραστεί από τις σύγχρονες εφαρμογές. Στην Ελλάδα η τεχνολογία αυτή δεν διαδόθηκε ποτέ ευρέως με τη μορφή του "711" (όπως στις ΗΠΑ). Οι ανάγκες αυτές καλύφθηκαν απευθείας από: τα SMS (μηνύματα), τις εφαρμογές Viber/WhatsApp (γραπτή συνομιλία) και την εφαρμογή IRIS του Εθνικού Ιδρύματος Κωφών, που είναι η σύγχρονη "ελληνική έκδοση" αυτής της βοήθειας, αλλά με βίντεο και νοηματική.

Είναι σημαντικό να ενημερώσετε το ιατρείο εκ των προτέρων ότι η επικοινωνία θα βασιστεί σε γραπτό λόγο ή στη μεσολάβηση της υπηρεσίας του Εθνικού Ιδρύματος Κωφών. Με αυτόν τον τρόπο, ο παιδίατρος θα είναι προετοιμασμένος να χρησιμοποιήσει το παράθυρο γραπτής συνομιλίας της πλατφόρμας τηλεϊατρικής για να σας δώσει οδηγίες, δόσεις φαρμάκων ή να απαντήσει στις ερωτήσεις σας, διασφαλίζοντας ότι καμία πληροφορία δεν θα χαθεί κατά τη διάρκεια της κλήσης.

Εσείς ή το ιατρείο του/της παιδιάτρου σας μπορείτε να ρυθμίσετε αυτά ή άλλα εργαλεία για τη συνεδρία σας. Απλά, φροντίστε να συζητήσετε μαζί τους εκ των προτέρων για τις ανάγκες σας.

Εργαλεία για οπτική προσβασιμότητα

Μια συνεδρία τηλεϊατρικής είναι ιδιαίτερα χρήσιμη καθώς επιτρέπει στον παιδίατρο να έχει οπτική επαφή με το παιδί σας. Στην περίπτωση που το παιδί σας έχει οπτική αναπηρία (είναι τυφλό ή έχει μειωμένη όραση), η συμμετοχή του ενισχύεται μέσα από την λεκτική περιγραφή. Ο γιατρός οφείλει να περιγράφει αναλυτικά κάθε του κίνηση ή παρατήρηση, ενώ το ίδιο μπορείτε να κάνετε και εσείς από την πλευρά σας. Αυτή η συνεχής ροή πληροφοριών βοηθά το παιδί να αντιλαμβάνεται τη διαδικασία, να νιώθει ασφάλεια και να συμμετέχει ενεργά στην εξέταση, παρά τους οπτικούς περιορισμούς.

Από τεχνικής πλευράς, οι πλατφόρμες τηλεδιάσκεψης που χρησιμοποιούνται στην Ελλάδα είναι συμβατές με λογισμικά ανάγνωσης οθόνης (screen readers), τα οποία μετατρέπουν το κείμενο ή τις περιγραφές εικόνων σε ομιλία. Επιπλέον, μπορείτε να προσαρμόσετε το ψηφιακό περιβάλλον στις ανάγκες του παιδιού σας, αλλάζοντας το μέγεθος και το χρώμα της γραμματοσειράς ή ενεργοποιώντας τη σκοτεινή λειτουργία (dark mode) για καλύτερη αντίθεση. Αυτά τα εργαλεία προσβασιμότητας, σε συνδυασμό με την καθοδήγηση του παιδιάτρου, διασφαλίζουν ότι η τηλεϊατρική παραμένει μια συμπεριληπτική εμπειρία, προσαρμοσμένη στην ηλικία και τις ικανότητες κάθε παιδιού.

Ετοιμαστείτε!

Πριν από την επίσκεψη, μιλήστε με το παιδί σας για το πώς αυτός είναι ένας διαφορετικός τρόπος να δει τον/ την ιατρό. Πείτε τους ότι ο/η ιατρός μπορεί να κάνει ερωτήσεις και θα ακούσει τις απαντήσεις τους ή ο διερμηνέας θα μεταφράσει τις νοηματικές τους εκφράσεις. Ενημερώστε τους για τη διάρκεια της επίσκεψης.

Ακολουθούν μερικές ακόμη συμβουλές:

1. Τοποθετήστε τη συσκευή και τα εργαλεία που θα χρησιμοποιήσετε σε όσο το δυνατόν πιο ήσυχο δωμάτιο.
2. Ρωτήστε τον γιατρό για πόση ώρα θα πρέπει το παιδί σας να συμμετέχει ενεργά στη συνεδρία. Είναι χρήσιμο να ρωτήσετε τον/την παιδίατρο από την αρχή για τη διάρκεια της συνεδρίας και για το ποια διαστήματα απαιτείται η ενεργός συμμετοχή του παιδιού. Με αυτόν τον τρόπο, θα μπορείτε να οργανώσετε καλύτερα τον χρόνο σας και να κρατήσετε το ενδιαφέρον του παιδιού αμείωτο.
3. Τα μεγαλύτερα παιδιά και οι έφηβοι είναι καλό να συμμετέχουν ενεργά στη συζήτηση με τον παιδίατρο, καθώς αυτό ενισχύει την υπευθυνότητά τους απέναντι στην υγεία τους. Για τα μικρότερα παιδιά, φροντίστε να έχετε κοντά ένα αγαπημένο τους παιχνίδι ή μια ήσυχη δραστηριότητα που θα τα κρατήσει απασχολημένα τις στιγμές που ο γιατρός θα συζητά αναλυτικά μαζί σας το ιατρικό ιστορικό ή τις οδηγίες της θεραπείας.

Ο/Η παιδίατρος μπορεί να χρειαστεί να εξετάσει οπτικά ένα εξάνθημα, να παρατηρήσει τον τρόπο αναπνοής ή ακόμη και να δει πώς περπατά το παιδί σας στον χώρο. Για να διευκολύνετε τη διαδικασία, μπορείτε να βοηθήσετε ζητώντας από το παιδί να ανοίξει το στόμα του και έχοντας έτοιμο έναν φακό, ώστε ο γιατρός να έχει την καλύτερη δυνατή εικόνα του λαιμού ή του στοματικού βλεννογόνου μέσω της κάμερας. Η συζήτηση όλων αυτών των πιθανοτήτων εκ των προτέρων μπορεί να βοηθήσει μια τηλεϊατρική (και δια ζώσης) επίσκεψη να προχωρήσει πιο ομαλά.

Μην ξεχνάτε ότι…

Οι παιδίατροι γνωρίζουν πώς να επικοινωνούν με τα παιδιά, ακόμα και όταν χρησιμοποιούν ειδικά εργαλεία για παιδιά με προβλήματα ακοής ή όρασης. Γνωρίζουν τι πρέπει να ελέγξουν, ανεξάρτητα από το αν τους επισκέπτεστε δια ζώσης, τηλεφωνικά ή μέσω βιντεοκλήσης. Όταν το παιδί σας χρησιμοποιεί τα σωστά εργαλεία για να συμμετέχει, η επίσκεψη θα είναι πιο αποτελεσματική.