Χρόνος οθόνης και εκρήξεις θυμού: Χρήσιμες συμβουλές για γονείς

Ανησυχείτε για τον χρόνο που περνά το παιδί σας μπροστά σε μια οθόνη, κάνοντας χρήση των ψηφιακών συσκευών; Αν ναι, δεν είστε οι μόνοι. Πολλοί γονείς και κηδεμόνες ανησυχούν ότι ο χρόνος οθόνης καταλαμβάνει την ημέρα (και τη νύχτα) του παιδιού τους, στερώντας του άλλες δραστηριότητες που χρειάζεται για μια καλή υγεία.

Βοηθάει να δημιουργήσετε ένα οικογενειακό πλάνο χρήσης οθόνης για υγιείς ψηφιακές συνήθειες. Μπορεί να αποφασίσετε να μειώσετε τον χρόνο που ξοδεύουν τα παιδιά σε παιχνίδια, περιήγηση στο διαδίκτυο ή παρακολούθηση βίντεο. Αλλά αυτό δεν αντιμετωπίζει πλήρως τις εκρήξεις θυμού που συχνά εκδηλώνονται, όταν έρθει η ώρα να σταματήσουν.

Όταν έρθει η ώρα να αφήσουν τη συσκευή

Τα παιδιά μπορεί να φωνάξουν, να κλάψουν ή ακόμα και να αντιδράσουν σωματικά, όταν τους ζητηθεί να απενεργοποιήσουν τις συσκευές τους. Όλοι έχουμε δει τις μάχες που ξεσπούν, όταν οι γονείς προσπαθούν να πάρουν ένα τάμπλετ από ένα νήπιο ή να εμπλέξουν μεγαλύτερα παιδιά σε συζήτηση, ενώ είναι ακόμα βυθισμένα σε ένα διαδικτυακό παιχνίδι.

Αυτές οι εκρήξεις μπορούν να διαταράξουν την ημέρα όλων και να οδηγηθείτε σε συγκρούσεις, αντί τελικά να συζητήσετε για την ισορροπημένη χρήση της τεχνολογίας. Πριν αντιμετωπίσετε αυτό που συμβαίνει με το παιδί σας, πρέπει να κατανοήσετε πώς η τεχνολογία μπορεί να επηρεάσει την ψυχική και συναισθηματική του κατάσταση.

Ο εγκέφαλός μας στα ψηφιακά μέσα: τι συμβαίνει;

Ανεξάρτητα από την ηλικία, οι περισσότεροι άνθρωποι δυσκολεύονται να περιορίσουν τον χρόνο οθόνης. Αν έχετε ποτέ παρακολουθήσει βίντεο στο κινητό σας για ώρες ή "χαθείτε" σε μια ιστοσελίδα ερωτήσεων και απαντήσεων, έχετε βιώσει μόνοι σας αυτή τη δυσκολία.

Η παγίδα της ντοπαμίνης

Όταν κάνουμε κάτι διασκεδαστικό, όπως το να παίζουμε ηλεκτρονικά παιχνίδια ή να περιεργαζόμαστε τα κοινωνικά δίκτυα, ο εγκέφαλός μας απελευθερώνει ντοπαμίνη, μια χημική ουσία που συνδέεται με θετικά συναισθήματα. Όταν σταματάμε αυτή την ευχάριστη δραστηριότητα, η ντοπαμίνη πέφτει. Αυτή η πτώση μπορεί να μας κάνει να νιώθουμε ευερέθιστοι και δυσαρεστημένοι.

Συναισθηματική αποφυγή

Μερικές φορές η χρήση των μέσων δεν σχετίζεται με την αναζήτηση ευχαρίστησης, αλλά με την αποφυγή συναισθημάτων αγωνίας ή πλήξης. Έτσι, όταν τα μέσα απουσιάζουν, η αγωνία επιστρέφει. Αυτό συμβαίνει, επειδή δεν τα αντιμετωπίσαμε, απλώς αποσπάσαμε την προσοχή μας ή των παιδιών μας από αυτά!

Η διαφυγή από αυτόν τον κύκλο είναι δύσκολη για όλους μας. Όμως, οι ενήλικες διαθέτουν τις ψυχικές δεξιότητες που απαιτούνται για να αναγνωρίσουν και να διαχειριστούν τα συναισθήματά τους, ώστε να μπορούν να επιστρέψουν σε άλλες δραστηριότητες. Τα νήπια και τα μικρότερα παιδιά σχολικής ηλικίας βρίσκονται ακόμα στη διαδικασία να μάθουν να αντιμετωπίζουν τον θυμό, την απογοήτευση και την αγανάκτηση.

Τα ξεσπάσματα θυμού αποκαλύπτουν ότι το παιδί σας δυσκολεύεται να αντιμετωπίσει αυτά τα συναισθήματα. Ακόμα και οι έφηβοι μπορεί να γίνουν θυμωμένοι, μελαγχολικοί και απείθαρχοι, όταν τους ζητηθεί να απομακρυνθούν από τα ψηφιακά μέσα.

Αποτρέψτε τις κρίσεις που συμβαίνουν εξαιτίας της μη χρήσης ψηφιακών μέσων

Αν έχετε χάσει ποτέ την ψυχραιμία σας, όταν το παιδί σας ξέσπασε εξαιτίας των περιορισμών στην τεχνολογία, συγχωρέστε τον εαυτό σας. Όλοι μαθαίνουμε πώς να αντιμετωπίζουμε αυτές τις νέες και εξελισσόμενες προκλήσεις.

Οι παρακάτω προτάσεις στοχεύουν στην πρόληψη συγκρούσεων μέσω της δημιουργίας συμφωνιών που μπορούν να ακολουθήσουν όλα τα μέλη της οικογένειας.

Θέστε τις βάσεις

Τα νήπια και τα παιδιά προσχολικής ηλικίας γνωρίζουν ήδη ότι δεν μπορούν να τρώνε παγωτό σε κάθε γεύμα ή να περνούν όλο τους τον χρόνο παίζοντας με ένα μόνο παιχνίδι. Μια υγιής ζωή απαιτεί ισορροπία και ποικιλία. Μπορείτε να χτίσετε πάνω σε αυτή την ιδέα, όταν μιλάτε για τον χρόνο οθόνης.

Μιλήστε για το γεγονός ότι οι άνθρωποι και οι οικογένειες χρειάζονται χρόνο για δουλειά, σχολείο, συζητήσεις, φαγητό, γυμναστική, και ξεκούραση. Η ψηφιακή τεχνολογία είναι μέρος της ζωής μας, αλλά δεν μπορεί να κλέψει χρόνο από άλλες υγιείς δραστηριότητες.

Προσαρμόστε αυτή τη συζήτηση σύμφωνα με την ηλικία και το επίπεδο κατανόησης του παιδιού σας. Δώστε σε μεγαλύτερα παιδιά και εφήβους την ευκαιρία να μοιραστούν τις απόψεις τους. Ακούστε χωρίς κριτική. Αφήστε χώρο για ό,τι έχει να πει κάθε μέλος της οικογένειας, ενώ να είστε σαφείς ότι η ισορροπία στη ζωή είναι ο υπέρτατος στόχος.

Μετατρέψτε τη συζήτηση σε ένα κοινό σχέδιο

Τα παιδιά και οι έφηβοι δέχονται πιο εύκολα τους περιορισμούς στην τεχνολογία, όταν υπάρχουν λογικοί κανόνες, ειδικά αν έχουν λόγο στη δημιουργία τους.

Εδώ θα βρείτε μερικές συμβουλές για να συμπεριλάβετε τα μέλη της οικογένειας στη διαμόρφωση ενός σχεδίου χρήσης μέσων για όλους.

Το σχέδιό σας θα αντικατοπτρίζει τις ανάγκες και τον τρόπο ζωής σας, ορίζοντας ποια περιεχόμενα είναι κατάλληλα για τα παιδιά και ποια είναι απαγορευμένα. Μπορείτε να καθορίσετε χρόνους κατά τους οποίους οι ψηφιακές συσκευές πρέπει να μείνουν στην άκρη—για παράδειγμα, κατά τη διάρκεια γευμάτων, οικογενειακών εκδρομών ή συζητήσεων.

Τονίστε ότι οι κανόνες ισχύουν για όλους

Τα παιδιά όλων των ηλικιών θα δυσαρεστηθούν με τους περιορισμούς, αν οι ενήλικες δεν τους ακολουθούν οι ίδιοι. Αν βρίσκετε τον εαυτό σας να κοιτάζει συνεχώς το κινητό ή το τάμπλετ, όταν είστε με τα παιδιά σας, επανεξετάστε τις συνήθειές σας. Όταν κάνετε λάθος, απλώς αναγνωρίστε το και επανασυνδεθείτε με το παιδί σας. «Συγχώρεσέ με που μόλις σου έστειλα μήνυμα. Ας βάλω το κινητό μου στην άκρη για να μπορούμε να μιλήσουμε.»

Τι να κάνετε, όταν συμβαίνουν εκρήξεις θυμού λόγω περιορισμού του χρόνου οθόνης

Παρά τα καλύτερα σχέδιά σας, κρίσεις λόγω της απαγόρευσης της τεχνολογίας θα συμβούν. Είναι ιδιαίτερα πιθανές, όταν τα παιδιά είναι κουρασμένα, πεινασμένα, ανήσυχα ή στρεσαρισμένα μετά από μια μακρά μέρα. Στην πραγματικότητα, η επιθυμία για λίγο χρόνο οθόνης μπορεί να είναι ένα σημάδι ότι προσπαθούν να αντιμετωπίσουν αυτά τα συναισθήματα. Ακολουθούν μερικές προτάσεις για να βοηθήσετε τα παιδιά να τα διαχειριστούν όταν έρθει η ώρα να σταματήσουν να σερφάρουν.

Διατηρήστε την ψυχραιμία σας

Όταν τα παιδιά έχουν ξεσπάσματα, οι γονείς πρέπει να αποφεύγουν να κάνουν το ίδιο. Αν και η αντιμετώπιση ενός παιδιού που φωνάζει και είναι θυμωμένο δεν είναι ποτέ εύκολη, υπενθυμίστε στον εαυτό σας να πάρετε μερικές βαθιές αναπνοές. Το να κάνετε μια παύση πριν μιλήσετε ή ενεργήσετε μπορεί να σας βοηθήσει να διατηρήσετε την ηρεμία που χρειάζεστε για να βοηθήσετε το παιδί σας.

Μην κάνετε κήρυγμα

Αυτή δεν είναι η κατάλληλη στιγμή να θυμίσετε τους κανόνες, αφού ένα παιδί που βρίσκεται σε κατάσταση ξεσπάσματος δεν μπορεί να σκεφτεί λογικά. Απλώς μείνετε σταθεροί, χρησιμοποιώντας όσο λιγότερες λέξεις γίνεται: «Ξέρω ότι είναι δύσκολο, αλλά είναι ώρα να βάλεις το τάμπλετ σου στην άκρη».

Αφήστε τις ρυθμίσεις της συσκευής να σας βοηθήσουν.

Οι περισσότερες κονσόλες βιντεοπαιχνιδιών, τα τάμπλετ και οι συσκευές έχουν ενσωματωμένες ρυθμίσεις χρόνου που μπορείτε να χρησιμοποιήσετε. Πριν αρχίσουν να παίζουν, υπενθυμίστε στο παιδί σας το χρονικό όριο και πώς σκοπεύουν να χρησιμοποιήσουν τον χρόνο. Η συσκευή μπορεί να τους ειδοποιήσει, όταν είναι ώρα να σταματήσουν.

Παρόλα αυτά, κανένα παιδί δεν είναι ίδιο με το άλλο. Αν έχετε διαπιστώσει ότι οι προειδοποιήσεις είναι χρήσιμες για το παιδί σας, σκεφτείτε να χρησιμοποιήσετε ένα χρονόμετρο που θα ρυθμίσουν οι ίδιοι. Αυτό ενισχύει την ιδέα της αυτορρύθμισης και βοηθά τα παιδιά να νιώθουν πιο ασφαλή.

Δώστε τους χώρο

Τα παιδιά μπορούν να ωφεληθούν αν έχουν έναν χώρο, όπου μπορούν να πάνε για να ηρεμήσουν. Αυτός μπορεί να είναι μια ήσυχη γωνία στο σαλόνι, μια γωνιά στο δωμάτιό τους ή οποιοδήποτε άλλο μέρος όπου νιώθουν ασφαλή.

Αν το παιδί σας αρχίσει να θυμώνει, όταν τελειώνει ο χρόνος οθόνης, ζητήστε του να πάει στον ήσυχο χώρο του μέχρι να νιώσει καλύτερα. Αν είναι απαραίτητο, σηκώστε απαλά ένα μικρότερο παιδί ή πάρτε το από το χέρι. Πείτε του ότι θα χαρείτε να το δείτε ξανά, όταν είναι έτοιμο για να επανασυνδεθείτε.

Ανακατεύθυνε τη σωματική επιθετικότητα

Αν το παιδί σου δείχνει σωματική επιθετικότητα, μην επιμηκύνεις την κρίση προτείνοντάς του να χτυπήσει ένα μαξιλάρι (ή οτιδήποτε άλλο). Μελέτες δείχνουν ότι είναι πιο αποτελεσματικό να το κατευθύνεις σε κάτι που καταναλώνει σωματική ενέργεια, αλλά έχει μια απλή εστίαση. Για παράδειγμα, ερευνητές διαπίστωσαν ότι το να πετάξεις ένα μαξιλάρι στον αέρα και να προκαλέσεις τα παιδιά να το χτυπήσουν προς μια νέα κατεύθυνση βοήθησε να απαλλαγούν από στιγμιαία ένταση.

Συνεργάσου με επίγνωση με παιδιά προεφηβείας και εφήβους

Μερικές φορές, τα μεγαλύτερα παιδιά μπορεί να αντιστέκονται στους περιορισμούς της τεχνολογίας ακόμα πιο έντονα από τα μικρότερα. Αυτό μπορεί να απαιτεί διαφορετικές στρατηγικές που ταιριάζουν με την προσωπικότητα και τα ενδιαφέροντα του παιδιού. Μπορείτε να προσφερθείτε να πάτε μαζί τους για ένα γρήγορο τρέξιμο, λίγα λεπτά να ρίχνετε βολές παίζοντας μπάσκετ ή να παίξετε με το δίσκο (φρίσμπι) στο πάρκο. Αν ο έφηβος αγαπά τη μουσική, αφήστε τον να πάρει τον έλεγχο του έξυπνου ηχείου με ένα 5-λεπτο τραγούδι του αγαπημένου του καλλιτέχνη (ο χορός είναι προαιρετικός).

Αυτά είναι όλα παραδείγματα μιας τεχνικής που ονομάζεται "ανταλλαγή προς τα πάνω", η οποία μεταφέρει τους ανθρώπους από μια αγαπημένη δραστηριότητα σε μια άλλη που τους αρέσει ακόμα περισσότερο. Δοκιμάστε την και με μικρότερα παιδιά: προσφέρετε ένα αγαπημένο παιχνίδι, χρόνο για αγκαλιές με το οικογενειακό κατοικίδιο ή μια μικρή δουλειά που τους κάνει να νιώθουν μέρος της ομάδας.

Βοηθήστε τους να επανασυνδεθούν

Όταν τα παιδιά (και οι ενήλικες) είναι βυθισμένα σε εικονικές δραστηριότητες, βρίσκονται κυριολεκτικά σε έναν διαφορετικό κόσμο. Μπορείτε να βοηθήσετε να χτιστεί μια γέφυρα προς την πραγματικότητα μπαίνοντας στο δωμάτιο ή αν καθίσετε κοντά στο παιδί σας, παρατηρώντας ήσυχα τι κάνει. Όταν δείτε σημάδια ότι είναι πρόθυμο να αλληλεπιδράσει, προσφέρετε ένα ζεστό χαμόγελο ενθάρρυνσης. Αυτό τους βοηθά να μετακινηθούν από τον εικονικό χώρο στον οποίο βρίσκονται στο «εδώ και τώρα» της παρουσίας σας.

Μπορούν τα παιδιά να εθιστούν στην ψηφιακή τεχνολογία;

Η δυσκολία στην αλλαγή δραστηριοτήτων δεν σημαίνει αυτόματα ότι το παιδί σας είναι απελπιστικά εθισμένο στην τεχνολογία. Ωστόσο, είναι σημαντικό να έχετε μια σταθερή εικόνα του χρόνου οθόνης του παιδιού σας και του τρόπου με τον οποίο αυτός επηρεάζει τη συμπεριφορά του. Συμβουλευτείτε τον/την παιδίατρο του παιδιού σας αν ανησυχείτε για: