Δραστηριότητες αλφαβητισμού στα ψηφιακά μέσα για παιδιά και οικογένειες: Διασκεδαστικοί τρόποι για την ενίσχυση της κριτικής σκέψης

Τα παιδιά μεγαλώνουν περιβαλλόμενα από την τεχνολογία και τις οθόνες. Για να βοηθήσετε τα παιδιά σας να αναπτύξουν μια υγιή σχέση με τα μέσα από νωρίς, δοκιμάστε μερικές από αυτές τις διασκεδαστικές δραστηριότητες ανάπτυξης δεξιοτήτων από το Κέντρο Αριστείας για τα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης και την Ψυχική Υγεία των Νέων.

Προετοιμασία για χρόνο "για εμάς"

Ορίστε ένα δείπνο ή κάποιες ζώνες χωρίς συσκευές στο σπίτι σας. Έχετε ένα καλάθι ή ένα κουτί όπου τα κινητά, τα τάμπλετ και άλλες συσκευές μπαίνουν για ένα χρονικό διάστημα ώστε να ηρεμήσετε. Αν νιώθετε δημιουργικοί, ζητήστε από το παιδί σας να σας βοηθήσει να φτιάξετε ή να διακοσμήσετε το σακουλάκι ή κουτί «ξεκούρασης» για τις συσκευές. Όταν οι συσκευές σας είναι εκεί, εξηγήστε ότι το κάνετε αυτό για να μπορείτε να εστιάσετε σε άλλες ασχολίες ή για να παίξετε μαζί.

Οικογενειακή βραδιά με ταινία

Οργανώστε μια βραδιά για να δείτε μια ταινία όλη η οικογένεια. Μπορείτε να ζητήσετε από το παιδί σας να επιλέξει κάτι ή να παρακολουθήσετε κάτι που αγαπούσατε από την παιδική σας ηλικία. Ή, αν το παιδί σας του αρέσει να βλέπει μια σειρά streaming, ζητήστε να το παρακολουθήσετε μαζί του για ένα ή δύο επεισόδια. Αντισταθείτε στο να πάρετε το κινητό σας!

Ρωτήστε το παιδί σας:

1. τι του αρέσει στην ταινία/τη σειρά και στους χαρακτήρες.
2. τι πιστεύει ότι θα συμβεί στη συνέχεια στην πλοκή.
3. πώς η ταινία/σειρά το κάνει να νιώθει (χαρούμενους, λυπημένους, ενθουσιασμένους ή νευρικούς, για παράδειγμα)

Τεχνολογία που δεν μπορείς να αφήσεις από τα χέρια σου

Κοιτάξτε τις αναφορές "χρόνου οθόνης" στις ρυθμίσεις της συσκευή σας. Συζητήστε τι συνήθως κάνετε στη συσκευή σας και αν σας προκαλεί χαρά ή άγχος. Ρωτήστε τα παιδιά ποιες εφαρμογές και παιχνίδια είναι τα πιο δύσκολα να σταματήσουν. Ρωτήστε, επίσης, ποιες εφαρμογές τους κάνουν να νιώθουν ότι έχουν εύκολα τον έλεγχο.

Κοινή ώρα στο YouTube

Δείτε μαζί ένα βίντεο στο YouTube (οτιδήποτε θεωρείτε κατάλληλο ή ίσως το αγαπημένο κανάλι του παιδιού σας). Συζητήστε για τις εμφανιζόμενες διαφημίσεις και τι σημαίνουν. Στη συνέχεια, μιλήστε για τα προτεινόμενα βίντεο που εμφανίζονται. Ενθαρρύνετε καλές επιλογές και δείτε τι θέλει να επισκεφτεί το παιδί σας. Συζητήστε τι θεωρείτε ότι είναι κατάλληλο περιεχόμενο στο βίντεο και τι όχι.

Τα μη τεχνολογικά παιχνίδια ως αγαπημένα της οικογένειάς μας

Επιλέξτε ένα επιτραπέζιο παιχνίδι που θέλετε να παίξετε, ένα τραγούδι που θέλετε να χορέψετε, μια καλλιτεχνική δραστηριότητα που σας κάνει να νιώθετε καλά, ένα μέρος στην εξοχή που θέλετε να επισκεφτείτε ή ένα κατοικίδιο ζωάκι που θέλετε να αγκαλιάσετε. Τα μη τεχνολογικά αγαπημένα παιχνίδια ή ασχολίες κάθε οικογένειας είναι διαφορετικά, οπότε βρείτε μερικά που σας ταιριάζουν και κάντε τα μια τακτική συνήθεια.

Πώς διαχειριζόμαστε τα συναισθήματα

Ποιο είναι το σχέδιο αντιμετώπισης συναισθημάτων της οικογένειάς σας; Πώς προτιμάτε ο καθένας να αντιμετωπίζει το στρες ή την ταραχή; Βρείτε υγιείς τρόπους αντιμετώπισης που ταιριάζουν στην οικογένειά σας, όπως κίνηση (διατάσεις, βόλτα), χρήση των αισθήσεων (μουσική, αγκαλιά, πλαστελίνη για άγχος), βαθιές αναπνοές, ή συζήτηση για τα συναισθήματά σας χωρίς φωνές.

Επιλέγοντας το καλό περιεχόμενο: ένα παιχνίδι αξιολογήσεων

Μιλήστε με το παιδί σας για το τι είδους κανάλια/εκπομπές βλέπει ή τι ψηφιακά παιχνίδια παίζει. Παίξτε ένα παιχνίδι κουίζ, όπου βαθμολογείτε κάθε βίντεο ή παιχνίδι σε μια κλίμακα από 1 έως 5 με βάση κριτήρια όπως:

• Χρησιμοποιώ το μυαλό μου όταν το παρακολουθώ (σε αντίθεση με: το μυαλό μου σβήνει όταν το παρακολουθώ).
• Οι άνθρωποι είναι ευγενικοί (σε αντίθεση με: οι άνθρωποι είναι αγενείς).
• Νιώθω ωραία για τον εαυτό μου, όταν το βλέπω (σε αντίθεση με: νιώθω χειρότερα με τον εαυτό μου όταν το βλέπω).
• Αυτό μοιάζει σαν την οικογένειά μας (σε αντίθεση με: αυτό φαίνεται μη αληθινό).

Πώς η τεχνολογία μας κάνει να νιώθουμε

Και οι γονείς και τα παιδιά, σκεφτείτε ποιες εφαρμογές ή παιχνίδια χρησιμοποιείτε περισσότερο. Πώς σας κάνουν να νιώθετε κατά τη διάρκεια και μετά τη χρήση τους; Καλά; Τσιτωμένα; Εξαγριωμένα; Αγχωμένα; Ίσως να κάνετε ένα διάλειμμα από αυτά που δεν σας κάνουν να νιώθετε καλά.

Πρόκληση ψηφιακής αποσύνδεσης

Αυτή είναι μια οικογενειακή πρόκληση να αφήσετε κάτω τις συσκευές σας! Είναι δύσκολο να αποσπάσετε την προσοχή σας. Αλλά μπορείτε να το μετατρέψετε σε παιχνίδι, όταν έρθει η ώρα να τις απενεργοποιήσετε, να τις παραδώσετε ή να τις βάλετε κατά μέρος για να κάνετε κάτι άλλο.

Μετρήστε πόντους, όταν τα μέλη της οικογένειας μπορούν να αφήσουν την συσκευή τους την πρώτη φορά που κάποιος το ζητά. Το άτομο με τους περισσότερους πόντους αυτοσυγκράτησης στο τέλος της εβδομάδας κερδίζει!

Ανιχνευτής απάτης

Μιλήστε για τα είδη απάτης που έχετε δει τελευταία. Ανεπιθύμητες τηλεφωνικές κλήσεις; Διαφημίσεις που φαίνονται πολύ καλές για να είναι αληθινές; Ένας influencer που λέει κάτι περίεργο ή αμφίβολο; Αυτό βοηθά το παιδί σας να αναπτύξει κριτική σκέψη.

Παιχνίδι με αναδυόμενες διαφημίσεις

Αν το παιδί σας παρακολουθεί βίντεο ή παίζει στο κινητό παιχνίδι, διδάξτε το να κλείνει, να πατάει το "Χ" ή να παραλείπει τις διαφημίσεις. Ζητήστε του να σας ενημερώσει, όταν το κάνει! Βοηθήστε το να ανακαλύψει ποιες εφαρμογές ή παιχνίδια έχουν τις πιο ενοχλητικές αναδυόμενες διαφημίσεις, να τις απεγκαταστήσετε και να βρείτε διασκεδαστικές εναλλακτικές.

Περίεργο ή ανατριχιαστικό περιεχόμενο

Ζητήστε από το παιδί σας να σας πει για το πιο περίεργο ή ανατριχιαστικό πράγμα που έχει δει πρόσφατα στο διαδίκτυο. Μην αντιδράσετε υπερβολικά! Βοηθήστε το να καταλάβει τι ήταν, γιατί εμφανίστηκε και πώς να το αποφύγει την επόμενη φορά.

Πληροφορίες για ιδιωτική και για κοινή χρήση

Συζητήστε με το παιδί σας για το τι είναι ιδιωτικό και τι επιτρέπεται να μοιραστεί. Το επώνυμο; Η διεύθυνση; Το όνομα του σχολείου; Το τηλέφωνο; Η γενέτειρά τους; Ο κωδικός πρόσβασης; Όλα ιδιωτικά! Το υψηλότερο σκορ; Το αγαπημένο παιχνίδι; Επιτρέπεται να τα μοιραστούν!

Οικογενειακές φωτογραφίες: να τις δημοσιεύσουμε ή όχι

Δημοσιεύετε τακτικά φωτογραφίες των παιδιών σας; Αν ναι, καθίστε μαζί τους και περιηγηθείτε στα κοινωνικά σας μέσα. Ζητήστε τους να βαθμολογήσουν τις φωτογραφίες που έχετε δημοσιεύσει—από τις πιο πρόσφατες μέχρι όταν ήταν μωρά— με μία από τις τρεις απαντήσεις:

• Μου αρέσει που το μοιράστηκες!
• Μπα, δεν με νοιάζει ιδιαίτερα.
• Μακάρι να μην το είχες κάνει...

Δεν χρειάζεται απαραίτητα να διαγράψετε τις φωτογραφίες, αλλά να ακούσετε τα παιδιά σας με ανοιχτό μυαλό. Αφήστε τους να σας πουν γιατί θα προτιμούσαν αυτές οι φωτογραφίες να είχαν μείνει στο τηλέφωνό σας και όχι στο διαδίκτυο.

Οικογενειακό φωτογραφικό άλμπουμ εκτός σύνδεσης

Αντί να δημοσιεύετε φωτογραφίες στο διαδίκτυο, επιλέξτε μερικές που είναι ιδιαίτερες για την οικογένειά σας. Στη συνέχεια, εκτυπώστε τις και τοποθετήστε τις σε ένα άλμπουμ στο σπίτι σας. Ζητήστε από τα παιδιά σας να σας βοηθήσουν να διαλέξετε αυτές που τους θυμίζουν τις καλύτερες αναμνήσεις και να τις τακτοποιήσουν στο άλμπουμ. Κρατήστε το άλμπουμ σε ένα εύκολα προσβάσιμο σημείο, ώστε τα παιδιά να μπορούν να το ξεφυλλίζουν στις ώρες ανάπαυσης (αντί να πιάνουν μια συσκευή!).

Εθιμοτυπία συνομιλίας

Αν το παιδί σας χρησιμοποιεί ένα βιντεοπαιχνίδι ή μια πλατφόρμα βίντεο που επιτρέπει συνομιλίες και σχόλια, ζητήστε του να σας δείξει πώς φαίνεται. Κοιτάξτε μαζί τη συνομιλία και συζητήστε:

• Ποιος δείχνει σεβασμό και είναι ευγενικός; Ποιος δεν είναι;
• Πώς ξέρουν ότι οι άλλοι παίχτες είναι πραγματικά παιδιά;

Μπορείτε, επίσης, να τους βοηθήσετε να περιορίσουν τη συνομιλία τους σε «φίλους» στο διαδίκτυο ή να δοκιμάσετε να απενεργοποιήσετε τη συνομιλία για μια-δυο εβδομάδες. Μερικά παιδιά δεν την παραλείπουν!