Τα κοινωνικά δίκτυα και η ψυχική υγεία του παιδιού σας: Τι λέει μια διαδεδομένη έρευνα των ΗΠΑ

Τα κοινωνικά δίκτυα παίζουν σημαντικό ρόλο στη ζωή πολλών έφηβων και νέων. Περισσότεροι από έναν στους τρεις (35%) νέοι ηλικίας 13-17 ετών ανέφεραν ότι χρησιμοποιούν πλατφόρμες, όπως το YouTube, το TikTok, το Instagram και το Snapchat «σχεδόν συνεχώς» το 2022. Ενώ πολλές πλατφόρμες ορίζουν ελάχιστη ηλικία 13 ετών για εγγραφή, 38% των παιδιών ηλικίας 8-12 ετών λένε ότι έχουν χρησιμοποιήσει μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

Η χρήση των μέσων μπορεί να επηρεάσει τους νέους με διάφορους τρόπους. Ίσως να αναρωτιέστε πώς τα κοινωνικά δίκτυα μπορούν να επηρεάσουν την ψυχική υγεία του παιδιού σας, λαμβάνοντας υπόψη και την αναφερόμενη αύξηση στην κατάθλιψη και το άγχος.

Τα θετικά και τα αρνητικά των κοινωνικών δικτύων

Έρευνες δείχνουν ότι τα κοινωνικά δίκτυα μπορούν τόσο να βοηθήσουν όσο και να βλάψουν την ψυχική υγεία των νέων, ανάλογα με τον τρόπο που τα χρησιμοποιούν. Η κατανόηση των πιθανών συνδέσεων μεταξύ μέσων κοινωνικής δικτύωσης και ψυχικής υγείας μπορεί να σας βοηθήσει να καθοδηγήσετε τα παιδιά σας προς υγιέστερες διαδικτυακές συνήθειες.

Ρίξτε μια ματιά στην ανασκόπηση των θετικών και αρνητικών συνεπειών που έχει η χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης από το Κέντρο Αριστείας της Αμερικανικής Ακαδημίας Παιδιατρικής για τα Κοινωνικά Δίκτυα και την Ψυχική Υγεία των Νέων.

Τρόποι με τους οποίους η χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης μπορεί να ωφελήσει την ψυχική υγεία

Κοινωνική σύνδεση. Ένας από τους τρόπους που τα παιδιά χρησιμοποιούν τα κοινωνικά δίκτυα είναι για κοινωνική σύνδεση. Για παράδειγμα, η κοινή χρήση φωτογραφιών και σχολίων σε πλατφόρμες κοινωνικών δικτύων μπορεί να τους βοηθήσει να παραμείνουν σε επαφή με συνομηλίκους και οικογένειες που ζουν μακριά. Οι έφηβοι μπορούν, επίσης, να εγγραφούν σε ομάδες που αντιπροσωπεύουν πτυχές της ταυτότητας ή των ενδιαφερόντων τους, όπως ομάδες για αθλήματα, θέατρο, μουσική ή υπερηφάνεια και υποστήριξη ΛΟΑΤΚΙ.

Μάθηση. Ένας άλλος θετικός τρόπος με τον οποίο οι έφηβοι χρησιμοποιούν τα κοινωνικά δίκτυα είναι για μάθηση. Μπορούν να εξερευνήσουν και να ακολουθήσουν οργανισμούς, όπως μουσεία τέχνης, τοπικά δίκτυα πράσινων χώρων ή bloggers μαγειρικής. Ορισμένες πλατφόρμες τους επιτρέπουν, επίσης, να δημιουργήσουν και να μοιραστούν το δικό τους περιεχόμενο. Οι έφηβοι έχουν περιγράψει πώς μοιράζονται τις δικές τους χειροτεχνίες, χόμπι και τέχνη με το κοινό τους στα κοινωνικά δίκτυα.

Επικίνδυνοι τρόποι χρήσης των κοινωνικών δικτύων από έφηβους

Υπερφόρτωση. Η υπερβολική χρήση των κοινωνικών δικτύων, ωστόσο, μπορεί να στερήσει χρόνο από άλλες σημαντικές δραστηριότητες, όπως η προσωπική επαφή με φίλους και οικογένεια ή ο επαρκής ύπνος.

Μη αξιόπιστο περιεχόμενο. Τα κοινωνικά δίκτυα μπορούν, επίσης να εκθέσουν τους εφήβους σε περιεχόμενο που είναι βίαιο, επικίνδυνο ή αναξιόπιστο. Επιπλέον, μπορούν να παρουσιάζουν εξιδανικευμένες εικόνες ανθρώπων που μπορούν να οδηγήσουν σε θέματα αυτοεκτίμησης και εικόνας εαυτού για κάποιους εφήβους.

Τρέχουσες αποδείξεις για τα κοινωνικά δίκτυα και την ψυχική υγεία: Συχνές ερωτήσεις

Μπορεί η αυξημένη χρήση των κοινωνικών δικτύων να οδηγήσει σε κατάθλιψη;

Τελευταία έχουν κυκλοφορήσει πολλές ειδήσεις σχετικά με το αν η υπερβολική χρήση των κοινωνικών δικτύων συμβάλλει στην κατάθλιψη.

Μερικές μελέτες έχουν διαπιστώσει ότι οι νέοι που χρησιμοποιούσαν περισσότερο τα κοινωνικά δίκτυα ήταν πιο πιθανό να αναφέρουν συμπτώματα κατάθλιψης. Είναι σημαντικό να ληφθεί υπόψη ότι αυτές οι μελέτες δεν μπορούσαν να καθορίσουν αν η αυξημένη χρήση των κοινωνικών δικτύων επηρέαζε την κατάθλιψη ή αν οι συμμετέχοντες με κατάθλιψη χρησιμοποιούσαν ήδη περισσότερο τα κοινωνικά δίκτυα. Η σχέση αιτίου-αποτελέσματος μεταξύ κοινωνικών δικτύων και κατάθλιψης παραμένει ασαφής.

Υπάρχουν, επίσης, ερευνητικές μελέτες που δεν βρήκαν καμία σχέση μεταξύ της ποσότητας χρήσης των κοινωνικών δικτύων και των συμπτωμάτων κατάθλιψης. Σε μερικές άλλες μελέτες, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι υπήρχε μια μικρή επίδραση στην κατάθλιψη, αλλά μόνο με πολύ υψηλά επίπεδα χρήσης των κοινωνικών δικτύων.

Όλες αυτές οι μελέτες επικεντρώνονται στην ποσότητα χρήσης των κοινωνικών δικτύων και δεν ασχολούνται με τους διαφορετικούς τρόπους που κάθε ξεχωριστό παιδί μπορεί να χρησιμοποιεί τα κοινωνικά δίκτυα.

Το 2020, ένα άρθρο ανασκόπησης συνόψισε όλες τις έρευνες των τελευταίων πέντε ετών σχετικά με τα κοινωνικά δίκτυα και την κατάθλιψη. Αυτή η συστηματική ανασκόπηση είναι ένα πολύ ισχυρό είδος μελέτης που επιτρέπει την κατανόηση των αποδεικτικών στοιχείων σε πολλαπλές μελέτες με την πάροδο του χρόνου. Η μελέτη αυτή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι "οι πιο πρόσφατες και αυστηρές μελέτες αναφέρουν μικρές συσχετίσεις που δεν διακρίνουν μεταξύ αιτίου και αποτελέσματος και είναι απίθανο να έχουν κλινική ή πρακτική σημασία."

Το παιδί μου χρησιμοποιεί τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, αλλά δεν ανεβάζει υλικό συχνά. Σημαίνει αυτό κάτι;

Ένας άλλος σημαντικός παράγοντας σχετικά με τα κοινωνικά δίκτυα και την ψυχική υγεία είναι ο τρόπος που το παιδί σας τα χρησιμοποιεί.

Παθητική ή ενεργητική χρήση; Ορισμένες μελέτες δείχνουν ότι οι έφηβοι που χρησιμοποιούν τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης με παθητικό τρόπο, όπως το σκρολάρισμα και η παρακολούθηση περιεχομένου, καθώς αυτό εμφανίζεται στην οθόνη, είχαν μεγαλύτερη πιθανότητα να εμφανίσουν συμπτώματα κατάθλιψης. Οι ίδιες μελέτες διαπίστωσαν, επίσης, ότι οι έφηβοι που χρησιμοποιούσαν τα κοινωνικά δίκτυα με πιο ενεργητικό τρόπο, όπως η χρήση της λειτουργίας «Μου αρέσει» ή ο σχολιασμός αναρτήσεων άλλων, ή η δημιουργία και η κοινή χρήση δικών τους αναρτήσεων, δεν είχαν αρνητικές συνέπειες στην ψυχική τους υγεία.

Αυτές οι μελέτες υποδηλώνουν ότι δεν είναι μόνο η ποσότητα του χρόνου, αλλά και η ποιότητα του χρόνου που περνάει ένα παιδί στα κοινωνικά δίκτυα.

Ποιοι είναι άλλοι παράγοντες που μπορεί να παίζουν ρόλο στον τρόπο που τα κοινωνικά δίκτυα επηρεάζουν την ψυχική υγεία;

Διαφορετικά επίπεδα κινδύνου. Πιο πρόσφατες έρευνες μας διδάσκουν ότι δεν χρησιμοποιούν όλοι οι έφηβοι τα κοινωνικά δίκτυα με τον ίδιο τρόπο. Μαθαίνουμε, επίσης, ότι κάποια παιδιά μπορεί να είναι πιο επιρρεπή σε αρνητικές συνέπειες, ενώ άλλα μπορεί να μην είναι. Αυτή η προσέγγιση στην έρευνα ονομάζεται «διαφορική ευαισθησία». Αυτό σημαίνει ότι οι έφηβοι έχουν μοναδικούς συνδυασμούς κινδύνων και δυνατοτήτων που επηρεάζουν τη χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης.

Ο ρόλος των γονέων. Μια πρόσφατη μελέτη εξέτασε τη χρήση της τεχνολογίας και πιθανούς συσχετισμούς με συμπεριφορές υγείας και ευεξίας, ψυχική υγεία και γονεϊκό ρόλο. Τα δύο τρίτα των εφήβων στη μελέτη τα πήγαιναν καλά με τη χρήση της τεχνολογίας και την ψυχική τους υγεία. Αυτή η ομάδα ονομάστηκε «Έφηβοι με Εμπλοκή της Οικογένειας», καθώς ανέφεραν καλή επικοινωνία με τους γονείς τους σχετικά με τη χρήση της τεχνολογίας. Οι γονείς τους είχαν, επίσης, χαμηλά επίπεδα δικής τους χρήσης των κοινωνικών δικτύων.

Η μικρότερη ομάδα του ενός τρίτου των εφήβων συμμετεχόντων είχε υψηλότερα ποσοστά αρνητικών αποτελεσμάτων στην ψυχική υγεία, όπως κατάθλιψη και μοναξιά. Αυτή η ομάδα ονομάστηκε «Έφηβοι σε Κίνδυνο». Αυτή η ομάδα εφήβων ανέφερε υψηλότερα ποσοστά χρήσης κοινωνικών δικτύων από τους γονείς τους, καθώς και λιγότερο συχνή επικοινωνία με τους γονείς τους σχετικά με τη χρήση των κοινωνικών δικτύων.

Μια άλλη πρόσφατη μελέτη διαπίστωσε ότι οι έφηβοι που είχαν υψηλότερα συμπτώματα κατάθλιψης ανέφεραν ότι οι γονείς τους περνούσαν έως και 8 ώρες την ημέρα στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Αυτές οι μελέτες υπογραμμίζουν τον σημαντικό και θετικό ρόλο που μπορούν να παίξουν οι γονείς μέσω:

• της επικοινωνίας με τα παιδιά τους σχετικά με τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, και
• της λειτουργίας ως πρότυπα στη διαχείριση της δικής τους χρήσης των μέσων κοινωνικής δικτύωσης.

Πώς να ενθαρρύνετε υγιείς στάσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης για ολόκληρη την οικογένειά σας

Ακολουθούν μερικά βήματα που μπορείτε να ακολουθήσετε για να προωθήσετε μια θετική χρήση των κοινωνικών δικτύων για το παιδί σας:

• Ορίστε το οικογενειακό σχέδιο χρήσης ψηφιακών μέσων για τη χρήση των κοινωνικών δικτύων. Βεβαιωθείτε ότι και εσείς τηρείτε τους κανόνες και δίνετε το παράδειγμα μιας υγιούς χρήσης για την οικογένεια.
• Συζητήστε με το παιδί σας για τη χρήση των μέσων, συμπεριλαμβανομένου του πώς χρησιμοποιεί αυτές τις πλατφόρμες. Τι του αρέσει σε αυτές; Έχει δει κάτι που τον ανησυχεί; Κάντε συνέχεια αυτή τη συζήτηση.
• Αν εσείς ως γονείς χρησιμοποιείτε τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, φροντίστε να δίνετε το παράδειγμα θετικών ενεργειών. Για παράδειγμα, μπορείτε να αφήνετε το κινητό σας κατά τη διάρκεια σημαντικών οικογενειακών στιγμών, όπως το δείπνο ή την οικογενειακή ώρα.
• Να είστε προσεκτικοί με τα παιδιά κάτω των 13 ετών που χρησιμοποιούν μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Οι περισσότερες πλατφόρμες ορίζουν τα 13 ως την ελάχιστη ηλικία για εγγραφή.

Μην ξεχνάτε ότι…

Αν ανησυχείτε για την ψυχική υγεία του παιδιού σας, επικοινωνήστε με τον/την παιδίατρο σας ή με έναν/μια παιδοψυχίατρο.