Αίτια εμετού σε βρέφη και παιδιά

Πολλές κοινές παιδικές ασθένειες μπορούν να προκαλέσουν εμετό. Το παιδί σας ενδέχεται να εμφανίσει επεισόδια εμετού αρκετές φορές κατά τα πρώτα χρόνια της ζωής του.

Ένα επεισόδιο εμετού συνήθως περνάει γρήγορα, χωρίς θεραπεία. Ωστόσο, αυτό δεν σημαίνει ότι είναι ευχάριστο ούτε εύκολο για εσάς να βλέπετε το παιδί σας σε μια τέτοια κατάσταση. Η κατανόηση των αιτίων του εμετού και του τι πρέπει να κάνετε, όταν συμβαίνει, μπορεί να βοηθήσει.

Εμετός και αναγωγές

Αρχικά, υπάρχει διαφορά μεταξύ πραγματικού εμετού και απλών αναγωγών. Ο εμετός είναι η βίαιη εκροή του περιεχομένου του στομάχου από το στόμα. Η αναγωγή (επίσης γνωστή ως γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση) είναι η ήπια εκροή του περιεχομένου του στομάχου από το στόμα, συχνά συνοδευόμενη από ρέψιμο. Εμφανίζεται συχνότερα σε βρέφη κάτω του ενός έτους.

Ο εμετός συμβαίνει, όταν οι κοιλιακοί μύες και το διάφραγμα συστέλλονται έντονα, ενώ ο στόμαχος είναι χαλαρός. Αυτή η αντανακλαστική ενέργεια προκαλείται από το «κέντρο του εμετού» στον εγκέφαλο αφού διεγερθεί από οποιοδήποτε από τα παρακάτω:

• Νευρικές απολήξεις από το στομάχι και το έντερο, όταν το πεπτικό σύστημα είναι ερεθισμένο ή διογκωμένο εξαιτίας λοίμωξης ή απόφραξης
• Χημικές ουσίες στο αίμα (π.χ. φάρμακα)
• Ψυχολογικά ερεθίσματα από ενοχλητικές εικόνες ή οσμές
• Ερεθίσματα από το μέσο ους (αυτί) (όπως στον εμετό που προκαλείται από ναυτία)

Αίτια εμετού σε βρέφη και μεγαλύτερα παιδιά

Τα αίτια του εμετού μπορεί να διαφέρουν ανάλογα με την ηλικία και μπορεί να περιλαμβάνουν:

Γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση (ΓΟΠ)

Κατά τους πρώτους μήνες της ζωής τους, τα περισσότερα βρέφη εμφανίζουν μικρού βαθμού αναγωγές γάλακτος—συνήθως μέσα στην πρώτη ώρα μετά το τάισμα. Αυτό ονομάζεται γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση (ΓΟΠ). Προκαλείται από την περιστασιακή μετακίνηση της τροφής από τον στόμαχο προς τον οισοφάγο και τελικά προς τη στοματική κοιλότητα. Η γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση τείνει να βελτιώνεται, καθώς το μωρό μεγαλώνει, αλλά μπορεί να παραμείνει σε ήπια μορφή μέχρι την ηλικία των 10 με 12 μηνών. Ευτυχώς, δεν επηρεάζει τη σίτιση ή τη φυσιολογική αύξηση βάρους. Οι αναγωγές θα συμβαίνουν λιγότερο συχνά, όταν το παιδί διατηρείται σε όρθια θέση μετά τα γεύματα, ρεύεται συχνά και περιορίζεται το ενεργητικό παιχνίδι (συμπεριλαμβανομένου του χρόνου που περνάει μπρούμυτα με την κοιλίτσα κάτω) αμέσως μετά τα γεύματα.

Γαστροοισοφαγική Παλινδρομική Νόσος

Μερικές φορές οι αναγωγές των πρώτων εβδομάδων-μηνών μετά τη γέννηση του βρέφους επιδεινώνονται αντί να βελτιώνονται. Δηλαδή, παρόλο που αυτές οι αναγωγές είναι ήπιες, επισυμβαίνουν συνεχώς. Συνήθως, η νόσος αυτή εμφανίζεται, όταν οι μύες στο κάτω μέρος του οισοφάγου χαλαρώνουν υπερβολικά, κάτι που επιτρέπει στο περιεχόμενο του στομάχου να επιστρέφει πίσω. Αυτή η κατάσταση είναι γνωστή ως γαστροοισοφαγική παλινδρομική νόσος.

Ενώ η γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση είναι συνήθως φυσιολογική, η γαστροοισοφαγική παλινδρομική νόσος μπορεί να σχετίζεται με προβλήματα σίτισης. Παραδείγματα περιλαμβάνουν πόνο κατά το τάισμα, αναπνευστικά συμπτώματα όπως εμετό και βήχα, καθώς και ανεπαρκή πρόσληψη βάρους. Η γαστροοισοφαγική παλινδρομική νόσος συνήθως μπορεί να ελεγχθεί με μέτρα, όπως:

• Βοηθήστε το βρέφος να ρεύεται συχνά.
• Αποφύγετε το υπερβολικό τάισμα ή δώστε μικρότερες ποσότητες πιο συχνά.
• Αφήστε το βρέφος σε μια ασφαλή, ήσυχη, όρθια θέση για τουλάχιστον 30 λεπτά μετά το τάισμα.

Αλλεργία στο αγελαδινό γάλα

Τα συμπτώματα της γαστροοισοφαγικής παλινδρόμησης και της γαστροοισοφαγικής παλινδρομικής νόσου μπορεί, επίσης, να παρατηρηθούν σε περίπτωση αλλεργίας στο γάλα αγελάδας (Cow's Milk Protein Allergy-CMPA). Η θεραπεία της CMPA περιλαμβάνει: την αποφυγή αγελαδινού γάλακτος και γαλακτοκομικών προϊόντων από τη μητέρα σε περίπτωση θηλασμού, ή αν ταΐζετε με μπιμπερό την αλλαγή σε φόρμουλα με υδρολυμένες πρωτεΐνες (συμπεριλαμβανομένων των εκτενώς υδρολυμένων ή των βασισμένων σε αμινοξέα παρασκευασμάτων). Αν αυτό δεν αποφέρει αποτελέσματα, ο/η Παιδίατρος μπορεί να σας παραπέμψει σε έναν/μια Παιδογαστρεντερολόγο.

Υπερτροφική πυλωρική στένωση

Περιστασιακά μπορεί να εμφανιστεί εμετός κατά τον πρώτο μήνα ζωής του μωρού. Εάν εμφανίζεται επανειλημμένα εμετός ή είναι ασυνήθιστα απότομος, σαν ρουκέτα, καλέστε τον/την Παιδίατρό σας. Μπορεί να πρόκειται απλώς για μια ήπια δυσκολία στη σίτιση, αλλά θα μπορούσε, επίσης, να αποτελεί ένδειξη μιας πιο σοβαρής πάθησης, γνωστής ως υπερτροφική πυλωρική στένωση.

Η υπερτροφική πυλωρική στένωση συνήθως εμφανίζεται σε ηλικία περίπου 2 εβδομάδων έως 4 μηνών. Προκαλείται από πάχυνση του μυός στην έξοδο του στομάχου, η οποία εμποδίζει να περάσει η τροφή στο έντερο. Αυτή η κατάσταση απαιτεί άμεση ιατρική εκτίμηση. Συνήθως απαιτείται χειρουργική επέμβαση για να διανοιχθεί η στενωμένη περιοχή.

Το σημαντικότερο σύμπτωμα της υπερτροφικής πυλωρικής στένωσης είναι ο απότομος εμετός που εμφανίζεται περίπου 15-30 λεπτά ή λιγότερο μετά από κάθε γεύμα. Όταν παρατηρήσετε αυτό το σύμπτωμα, καλέστε αμέσως τον/την Παιδίατρό σας.

Σύνδρομο Εντεροκολίτιδας Επαγόμενο από Τροφικές Πρωτεΐνες (FPIES)

Ο εμετός μπορεί, επίσης, να παρατηρηθεί στο σύνδρομο εντεροκολίτιδας επαγόμενο από πρωτεΐνες τροφίμων (FPIES), μια σπάνια μορφή τροφικής αλλεργίας που εμφανίζεται κυρίως σε νήπια. Προκαλεί επεισόδια σοβαρού, επαναλαμβανόμενου εμετού, ακολουθούμενα από διάρροια, που ξεκινούν αρκετές ώρες μετά την κατανάλωση της ένοχης τροφής. Τα συμπτώματα του FPIES μπορεί να συγχέονται με λοιμώδη γαστρεντερίτιδα (δείτε περισσότερα παρακάτω).

Το FPIES συνήθως εκδηλώνεται, όταν εισάγονται στερεές τροφές στη διατροφή του βρέφους, περίπου στους 4-6 μήνες. Τα πιο συχνά τρόφιμα που την προκαλούν είναι το ρύζι, το σιτάρι, η βρώμη, η γλυκοπατάτα ή τα πουλερικά, αλλά μπορεί να συμβεί και με άλλα τρόφιμα. Το FPIES μπορεί, επίσης, να αναπτυχθεί νωρίτερα, κατά τους πρώτους μήνες της ζωής, με έκθεση στο γάλα ή τη σόγια. Ο εμετός και η διάρροια από το FPIES μπορεί να οδηγήσουν σε αφυδάτωση, οπότε μπορεί να απαιτηθεί ενδοφλέβια χορήγηση υγρών.

Λοιμώδης Γαστρεντερίτιδα

Μετά τους πρώτους μήνες της ζωής ενός βρέφους, η πιο συχνή αιτία εμετού είναι μια λοίμωξη του στομάχου ή του εντέρου (γαστρεντερίτιδα). Οι ιοί είναι μακράν η πιο συχνή αιτία, αλλά περιστασιακά μπορεί να ευθύνονται βακτήρια ή ακόμα και παράσιτα. Η λοίμωξη μπορεί, επίσης, να προκαλέσει πυρετό, διάρροια και μερικές φορές ναυτία και κοιλιακό άλγος.

Μια λοιμώδης γαστρεντερίτιδα είναι συνήθως μεταδοτική. Αν το παιδί σας νοσεί από κάποια εντερική λοίμωξη, είναι πολύ πιθανό να μεταδοθεί και σε κάποιους συνομηλίκους του.

Ο ροταϊός είναι ένας από τους ιούς που προκαλούν γαστρεντερίτιδα. Άλλοι τύποι ιών — όπως οι νοροϊοί, οι εντεροϊοί και οι αδενοϊοί — μπορούν επίσης να την προκαλέσουν.

Περιστασιακά, λοιμώξεις εκτός του γαστρεντερικού συστήματος μπορούν να προκαλέσουν εμετό. Αυτές περιλαμβάνουν λοιμώξεις του αναπνευστικού συστήματος, λοιμώξεις του ουροποιητικού συστήματος, ωτίτιδες, όπως, επίσης, και περιπτώσεις μηνιγγίτιδας και οξείας σκωληκοειδίτιδα.

Πότε πρέπει να ανησυχήσω για τον εμετό του παιδιού μου;

Να είστε σε επαγρύπνηση για τα ακόλουθα σημάδια , ανεξάρτητα από την ηλικία του παιδιού σας, και να καλέσετε αμέσως τον/την Παιδίατρο, αν εμφανιστούν:

• Αίμα ή χολή (μια πράσινη ουσία) στον εμετό ή εμετός που μοιάζει με κόκκους καφέ
• Έντονος κοιλιακός πόνος
• Εντονότατος και επαναλαμβανόμενος εμετός
• Φουσκωμένη ή διογκωμένη κοιλιά
• Λήθαργος ή έντονη ευερεθιστότητα
• Σπασμοί
• Ίκτερος
• Σημάδια ή συμπτώματα αφυδάτωσης, όπως ξηρό στόμα, έλλειψη δακρύων, βυθισμένη πηγή και μειωμένη ούρηση
• Αδυναμία να καταναλώσει επαρκή ποσότητα υγρών
• Εμετός κατά το ξύπνημα
• Εμετός που συνεχίζεται για περισσότερο από 24 ώρες