Συμπληρωματικές και ολοκληρωμένες υποστηρικτικές παρεμβάσεις για παιδιά με αυτισμό

Αν έχετε ένα παιδί ή έφηβο με αυτισμό, ίσως σκέφτεστε να δοκιμάσετε συμπληρωματικές υποστηρικτικές παρεμβάσεις για παιδιά στο Φάσμα Αυτισμού. Ίσως ψάχνετε επιπλέον βοήθεια για την επικοινωνία ή την συμπεριφορά του παιδιού σας ή ίσως θέλετε να βρείτε κάποια ανακούφιση για τα προβλήματα ύπνου του.

Πολλοί γονείς δοκιμάζουν διάφορες παρεμβάσεις ή συμπληρωματικές στρατηγικές για τα παιδιά τους με αυτισμό, αλλά συχνά δεν ενημερώνουν τους επαγγελματίες υγείας που τα παρακολουθούν. Πριν εφαρμόσετε οποιαδήποτε παρέμβαση, είναι σημαντικό να συζητήσετε με τον/την παιδίατρό σας ή άλλον ειδικό στην ανάπτυξη του παιδιού (π.χ. αναπτυξιολόγο παιδίατρο, ψυχίατρο παιδιών και εφήβων, παιδοψυχολόγο, λογοθεραπευτή, εργοθεραπευτή ή φυσιοθεραπευτή). Οι επαγγελματίες μπορούν να σας παρέχουν επιστημονικά τεκμηριωμένες οδηγίες και να σας ενημερώσουν για τις παρεμβάσεις που υποστηρίζουν καλύτερα την υγιή ανάπτυξη και τις δεξιότητες του παιδιού σας.

Συμπληρωματικές και ολοκληρωμένες υποστηρικτικές παρεμβάσεις : Τι σημαίνουν;

Ας εξετάσουμε πιο αναλυτικά τη σημασία αυτών των κοινών όρων.

• Συμπληρωματικές παρεμβάσεις: Πρόκειται για υποστηρικτικές παρεμβάσεις ή τεχνικές που χρησιμοποιούνται παράλληλα με την επιστημονικά τεκμηριωμένη φροντίδα και τα προγράμματα ανάπτυξης που συνιστούν οι επαγγελματίες υγείας. Σκοπός τους είναι να ενισχύσουν την ανάπτυξη δεξιοτήτων και την καθημερινή λειτουργικότητα του παιδιού, χωρίς να αντικαθιστούν τη βασική φροντίδα.
• Ολοκληρωμένες παρεμβάσεις: Αναφέρονται στον συνδυασμό της κύριας επιστημονικά τεκμηριωμένης φροντίδας με επιπλέον υποστηρικτικά προγράμματα, που μπορεί να περιλαμβάνουν λογοθεραπεία, εργοθεραπεία, κοινωνικές δεξιότητες ή προγράμματα εκπαίδευσης και ενδυνάμωσης γονέων. Βασίζονται σε στενή συνεργασία με τον/την παιδίατρο ή άλλον ειδικό (παιδοψυχολόγο, αναπτυξιολόγο παιδίατρο, ψυχίατρο παιδιών και εφήβων, λογοθεραπευτή, εργοθεραπευτή) ώστε να είναι ασφαλείς και κατάλληλες για το παιδί. 
• Εναλλακτικές παρεμβάσεις: Πρόκειται για πρακτικές ή μέθοδοι χωρίς επιστημονική τεκμηρίωση, που συχνά χρησιμοποιούνται αντί της κύριας υποστηρικτικής φροντίδας. Στην Ελλάδα και στην Ευρώπη δεν συνιστώνται, καθώς μπορεί να θέσουν σε κίνδυνο την ασφάλεια ή την ανάπτυξη του παιδιού (ESCAP ASD Working Party, 2020).

Σημείωση για τους γονείς: Σε κάθε περίπτωση, πριν εντάξετε οποιαδήποτε συμπληρωματική παρέμβαση, συζητήστε με τον/την παιδίατρό σας ή άλλο ειδικό στην ανάπτυξη του παιδιού για να αξιολογήσετε την ασφάλεια και την καταλληλότητά της.

Παραδείγματα συμπληρωματικών και ολοκληρωμένων υποστηρικτικών παρεμβάσεων

Ορισμένες από αυτές τις συμπληρωματικές υποστηρικτικές παρεμβάσεις μπορεί να σας τις συστήσει ο/η παιδίατρος του παιδιού σας ως μέρος του γενικού υποστηρικτικού σχεδίου.

Παραδείγματα:

1. Γιόγκα για παιδιά
   • Μαθήματα προσαρμοσμένα σε παιδιά με αυτισμό (υπάρχουν εκπαιδευτές γιόγκα για ειδικές ανάγκες σε μεγάλες πόλεις όπως Αθήνα και Θεσσαλονίκη).
   • Συμβάλλει στη βελτίωση της συγκέντρωσης, της κινητικότητας και της χαλάρωσης.
2. Μασάζ / Θεραπευτικό μασάζ
   • Μπορεί να βοηθήσει στη μείωση άγχους και υπερκινητικότητας.
   • Στην Ελλάδα υπάρχουν φυσιοθεραπευτές και ειδικοί παιδικής χαλάρωσης που εφαρμόζουν ασφαλείς τεχνικές.
3. Ενσυνειδητότητα (Mindfulness)
   • Απλές ασκήσεις αναπνοής και χαλάρωσης προσαρμοσμένες για παιδιά.
   • Βοηθά στη διαχείριση συναισθημάτων και στην αυτορρύθμιση.
4. Συμπληρώματα διατροφής όπως η μελατονίνη
   • Μπορεί να συνιστάται για δυσκολίες ύπνου.
   • Στην Ελλάδα η χρήση τους γίνεται πάντα υπό επίβλεψη παιδίατρου ή παιδοψυχολόγου.
5. Βελονισμός / Ηλεκτροβελονισμός (Acupuncture / Electroacupuncture)
   • Υπάρχουν κέντρα στην Αθήνα και Θεσσαλονίκη που εφαρμόζουν παιδικό βελονισμό υπό ειδική καθοδήγηση.
   • Σκοπός: βελτίωση άγχους, ύπνου ή δυσκολιών συγκέντρωσης.
   • Πρέπει να εφαρμόζεται μόνο από πιστοποιημένο επαγγελματία για παιδιά.

Συμβουλές ασφαλείας πριν από τη δοκιμή νέων θεραπειών

Λίγες μελέτες έχουν γίνει σχετικά με τα οφέλη και την ασφάλεια των συμπληρωματικών υποστηρικτικών παρεμβάσεων για παιδιά με αυτισμό. Παρακάτω θα βρείτε μερικά πράγματα που πρέπει να έχετε υπόψη.

• Αυτές οι παρεμβάσεις συνήθως δεν καλύπτονται από την δημόσια ασφάλιση, γι' αυτό μπορεί να είναι δαπανηρές.
• Μερικές φορές, αυτές οι παρεμβάσεις μπορεί να αλληλεπιδρούν με φάρμακα που έχουν συνταγογραφηθεί για το παιδί σας. Ένα παράδειγμα είναι τα φάρμακα για επιληπτικές κρίσεις.
• Λίγες μελέτες έχουν εξετάσει τα οφέλη και την ασφάλεια των συμπληρωματικών υποστηρικτικών παρεμβάσεων για παιδιά με αυτισμό, γι’ αυτό δεν πρέπει να αντικαθιστούν τις βασικές παρεμβάσεις που συνιστά ο παιδίατρος ή ο ειδικός ανάπτυξης του παιδιού (π.χ. παιδοψυχολόγος, εργοθεραπευτής, λογοθεραπευτής, αναπτυξιολόγος). Η χρήση συμπληρωμάτων αντί για συνταγογραφημένα φάρμακα μπορεί να είναι επικίνδυνη, ενώ ακόμη και «φυσικά» ή «βιολογικά» προϊόντα μπορεί να προκαλέσουν παρενέργειες ή να αλληλεπιδράσουν με άλλα φάρμακα. Πάντα να συζητάτε οποιαδήποτε συμπληρωματική παρέμβαση ή συμπλήρωμα με τον/την παιδίατρο ή τον/την ειδικό πριν την εφαρμόσετε. Τα συμπληρώματα θεωρούνται συστατικά τροφίμων και όχι φάρμακα, ωστόσο υπάρχει κίνδυνος υπερβολικής δόσης ή υπερσυμπλήρωσης, κάτι που μπορεί να είναι επικίνδυνο για το παιδί. Για τον λόγο αυτό, πάντα να συζητάτε τη χρήση συμπληρωμάτων με τον/την παιδίατρο ή τον/την ειδικό ανάπτυξης του παιδιού πριν τα χορηγήσετε. Να είστε προσεκτικοί με παρεμβάσεις όπως η υπερβαρική οξυγόνωση, η σεκρετίνη, οι θεραπείες χηλίωσης και τα αντιμυκητιασικά, καθώς δεν έχουν αποδειχθεί επιστημονικά ότι βελτιώνουν την επικοινωνία ή τη συμπεριφορά και μπορεί να είναι επικίνδυνες ή δαπανηρές (Singh et al., 2012). Μερικά παιδιά ακολουθούν ειδική δίαιτα ή παίρνουν βιταμίνες για ιατρικούς λόγους. Πριν κάνετε μεγάλες αλλαγές, συζητήστε με τον/ην παιδίατρό σας για τη διατροφή και τις διατροφικές ανάγκες του παιδιού σας.

Οι υποστηρικτικές υπηρεσίες και οι υποστηρικτικές παρεμβάσεις για τον αυτισμό συχνά περιλαμβάνουν ένα συνδυασμό παρεμβάσεων. Συμβουλευτείτε τον/την παιδίατρο για όλες τις πτυχές της φροντίδας του παιδιού σας.

Τι πρέπει να γνωρίζετε για τη λευκοβορίνη

Η Αμερικανική Ακαδημία Παιδιατρικής συνιστά να μελετηθεί προσεκτικά κάθε νέα παρέμβαση τόσο για πιθανά οφέλη όσο και για κινδύνους πριν από την εφαρμογή της, και η ίδια αρχή ισχύει και στην Ευρώπη. Οι ευρωπαϊκές κατευθυντήριες γραμμές τονίζουν ότι πρέπει να χρησιμοποιούνται μόνο παρεμβάσεις με τεκμηριωμένη αποτελεσματικότητα, ενώ συμπληρωματικές ή εναλλακτικές παρεμβάσεις που δεν έχουν αποδειχθεί επιστημονικά να βελτιώνουν την επικοινωνία ή τη συμπεριφορά δεν συνιστώνται. Η έρευνα για νέες προσεγγίσεις πρέπει να συνεχίζεται για να υποστηρίζεται η υγεία και η ανάπτυξη των παιδιών με αυτισμό (ESCAP, 2020).

Μην ξεχνάτε ότι…

Είναι σημαντικό να συζητάτε κάθε πτυχή της φροντίδας του παιδιού ή του εφήβου σας με τον παιδίατρό σας. Αυτό περιλαμβάνει και οποιαδήποτε νέα παρέμβαση. Αν έχετε ερωτήσεις σχετικά με τον αυτισμό, ο/η παιδίατρός σας μπορεί να σας προσφέρει καθοδήγηση και υποστήριξη, ενώ συνεργάζεστε για να εξασφαλίσετε ότι το παιδί σας θα είναι υγιές και θα αναπτυχθεί κανονικά.

Μπορεί να προσαρμόσει την υποστήριξη και τις υπηρεσίες στις ατομικές ανάγκες του παιδιού σας και να συνδέσει την οικογένειά σας με παρεμβάσεις που έχουν αποδειχθεί ότι υποστηρίζουν την ανάπτυξή του. Αυτές μπορεί να περιλαμβάνουν λογοθεραπεία, εργοθεραπεία και εκπαιδευτική υποστήριξη.