Διασφάλιση της Ασφάλειας Παιδιών με Διαταραχή Αυτιστικού Φάσματος από την Περιπλάνηση σε μια βόλτα: Κατευθυντήριες Οδηγίες της Αμερικανικής Ακαδημίας Παιδιατρικής (AAP)

Κάθε γονιός που έχει μεγαλώσει παιδιά, γνωρίζει ότι το να χαθεί το παιδί του είναι από τα χειρότερα πράγματα. Σίγουρα και μόνο σε αυτή την ιδέα, θα έχει νιώσει αυτό τον πανικό - έστω και προσωρινό - όταν το παιδί χαθεί από τα μάτια του. Τα παιδιά μπορούν να χαθούν οπουδήποτε - σε ένα λούνα παρκ, σε ένα κατάστημα, μέσα στο πλήθος, και μερικές φορές ακόμα και στη δική σας γειτονιά. Πολλοί γονείς παιδιών στο Φάσμα Αυτισμού γνωρίζουν πολύ καλά αυτό το συναίσθημα.

Πόσο συχνά περιπλανιούνται τα παιδιά στο Φάσμα Αυτισμού;

Η πρώτη μελέτη που έθεσε το μέγεθος του προβλήματος δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Pediatrics. Τα αποτελέσματα ήταν σημαντικά. Από τα 1.218 παιδιά με αυτισμό που μελετήθηκαν, σχεδόν τα μισά είχαν περιπλανηθεί έξω από το σπίτι, το σχολείο ή κάποιο άλλο ασφαλές μέρος τουλάχιστον μία φορά μετά την ηλικία των 4 ετών, διαφεύγοντας της προσοχής της οικογένειάς τους ή των κύριων φροντιστών. Πολλά από αυτά έλειπαν αρκετή ώρα, κινδύνευσαν ακόμα και με πνιγμό ή να τραυματιστούν στον δρόμο και φυσικά προκάλεσαν μεγάλη ανησυχία στις οικογένειές τους, που τα αναζητούσαν.

Τι μπορούν να κάνουν οι γονείς για να κρατήσουν το παιδί τους ασφαλές;

Υπάρχουν πράγματα που οι γονείς μπορούν να κάνουν για να προστατεύσουν το παιδί στο Φάσμα Αυτισμού από αυτόν τον υπαρκτό κίνδυνο.

Οι παρακάτω συμβουλές προέρχονται από την Αμερικανική Ακαδημία Παιδιατρικής:

• Γνωρίστε τα ερεθίσματα που προκαλούν την τάση στα παιδιά με αυτισμό να φύγουν. Τα παιδιά στο φάσμα του αυτισμού μπορεί να εμφανίζουν παρορμητική συμπεριφορά. Συχνά μπορεί να περιπλανηθούν ή να απομακρυνθούν από ένα ασφαλές περιβάλλον προκειμένου να φτάσουν σε κάτι που τους ενδιαφέρει, όπως μια περιοχή με νερό, ένα πάρκο ή ακόμη και σιδηροδρομικές γραμμές. Επίσης, μπορεί να τρέξουν μακριά για να αποφύγουν μια κατάσταση που τους προκαλεί στρες ή φόβο, όπως περιβάλλοντα με δυνατούς ήχους, έντονη αναστάτωση ή ισχυρά φώτα.
• Ασφαλίστε το σπίτι σας - ανεξάρτητα από την ηλικία του παιδιού σας. Φροντίστε οι πόρτες που οδηγούν προς τα έξω να παραμένουν κλειστές και ασφαλισμένες. Μπορεί επίσης να είναι χρήσιμο να εγκαταστήσετε απλούς συναγερμούς στις πόρτες, ώστε να ενημερώνεστε όταν κάποια ανοίγει.
• Εργαστείτε πάνω σε στρατηγικές επικοινωνίας και συμπεριφοράς. Η εκμάθηση στρατηγικών που βοηθούν το παιδί σας να ηρεμεί όταν νιώθει άγχος, καθώς και να ανταποκρίνεται κατάλληλα στην οδηγία «όχι», μπορεί να συμβάλει σημαντικά στην καθημερινότητά του. Είναι επίσης σημαντικό οι δάσκαλοι του παιδιού και τα υπόλοιπα μέλη της οικογένειας να κατανοούν τη σημασία του να παραμένει το παιδί απασχολημένο και ενεργό, ώστε να μειώνεται η πιθανότητα να απομακρυνθεί ή να περιπλανηθεί
• Ορίστε προσδοκίες. Πριν επισκεφθείτε έναν δημόσιο χώρο, είναι βοηθητικό να συζητήσετε εκ των προτέρων με το παιδί σας και τα υπόλοιπα μέλη της οικογένειας το σχέδιο της εξόδου — όπως το πρόγραμμα και μερικούς βασικούς κανόνες. Αν ο θόρυβος δυσκολεύει το παιδί σας, μπορείτε να εξετάσετε τη χρήση ακουστικών με απόσβεση θορύβου. Επίσης, μια καλή πρακτική είναι η προσέγγιση της “ομάδας”, όπου οι ενήλικες εναλλάσσονται στην επίβλεψη, ώστε το παιδί να βρίσκεται πάντα με έναν έμπιστο συνοδό.
• Σκεφτείτε τεχνολογίες παρακολούθησης και ταυτοποίησης. Περισσότερο από το ένα τρίτο των παιδιών στο φάσμα του αυτισμού που απομακρύνονται από ένα ασφαλές περιβάλλον δεν μπορούν ή δυσκολεύονται να πουν το όνομά τους, τη διεύθυνση ή έναν αριθμό τηλεφώνου. Για τον λόγο αυτό μπορεί να είναι χρήσιμο να χρησιμοποιούνται μέσα αναγνώρισης, όπως βραχιόλια ιατρικής ταυτότητας με βασικά στοιχεία επικοινωνίας, ετικέτες με στοιχεία επικοινωνίας στα ρούχα ή την τσάντα, καθώς και συσκευές εντοπισμού GPS. Τα μέσα αυτά μπορούν να βοηθήσουν ώστε, σε περίπτωση που το παιδί απομακρυνθεί, να είναι ευκολότερη η επικοινωνία με την οικογένεια και η ασφαλής επιστροφή του (Autism Speaks, 2023).
• Ξεκούραση.Τα παιδιά στο Φάσμα Αυτισμού μπορεί να είναι λιγότερο υπερκινητικά και λιγότερο πιθανό να περιπλανηθούν κατά τη διάρκεια της νύχτας, εάν έχουν ένα σχέδιο διαχείρισης και μια τακτική ρουτίνα ύπνου. Παράλληλα, οι φροντιστές που ξεκουράζονται επαρκώς μπορούν να είναι πιο προσεκτικοί και σε εγρήγορση. Ωστόσο, πολλά παιδιά στο φάσμα του αυτισμού αντιμετωπίζουν δυσκολίες στον ύπνο. Εάν το παιδί σας δυσκολεύεται να αποκοιμηθεί ή να παραμείνει κοιμισμένο, συζητήστε το με τον/την παιδίατρο, ώστε να γίνει η κατάλληλη αξιολόγηση και να εξεταστούν πιθανές παρεμβάσεις.

Ο πνιγμός είναι η αιτία θανάτου για σχεδόν 3 στα 4 παιδιά στο Φάσμα Αυτισμού που περιπλανιούνται μόνα τους. Ενισχύστε την ασφάλεια στο νερό και στην κολύμβηση. Οι οικιακές πισίνες πρέπει να περιβάλλονται από φράχτη που εμποδίζει το παιδί να φτάσει στην πισίνα από το σπίτι. Δεν υπάρχει καλύτερη λύση από έναν φράχτη ύψους τουλάχιστον 1,30 μέτρων , που δεν θα μπορεί να τον ανέβει κανείς, τετράπλευρο με αυτόματο κλείσιμο και αυτόματο μάνταλο. Οι συναγερμοί πισίνας και οι συναγερμοί θυρών είναι, επίσης, προστατευτικά προϊόντα που μπορεί να προσφέρουν ασφάλεια. Ωστόσο, τα μαθήματα κολύμβησης δεν είναι από μόνα τους αρκετά για την αποτροπή του πνιγμού. Για παιδιά στο φάσμα του αυτισμού που έχουν τάση να περιπλανιούνται, μπορεί να προταθεί η χρήση βρεγμένων ρούχων και παπουτσιών κατά τη διάρκεια των μαθημάτων, ώστε να μειωθεί ο κίνδυνος και να ενισχυθεί η ασφάλεια.

Η Αμερικανική Ακαδημία Παιδιατρικής προτείνει ένα σχέδιο επιτήρησης της οικογένειας για παιδιά με αυτισμό και άλλες ειδικές ανάγκες. Δημιουργήστε μια λίστα ελέγχου με κοντινές λίμνες, λιμνούλες και πισίνες για αναζήτηση, εάν ένα παιδί περιπλανηθεί. Κατεβάστε από εδώ ένα πλάνο έκτακτης ανάγκης.

Ανησυχείτε για την περιπλάνηση;

Συζητήστε με τον/την παιδίατρο του παιδιού σας για τη δημιουργία ενός οικογενειακού σχεδίου έκτακτης ανάγκης για περιπλάνηση. Ο/Η παιδίατρός σας μπορεί να σας δώσει πρόσθετες στρατηγικές που μπορεί να είναι χρήσιμες για την αύξηση της ασφάλειας του παιδιού σας.

Σημείωση : Η συμπεριφορά περιπλάνησης δεν είναι μοναδική στα παιδιά στο Φάσμα Αυτισμού. Μια ποικιλία διαφορετικών αναπτυξιακών διαταραχών, όπως η διαταραχή ελλειμματικής προσοχής και υπερκινητικότητας (ΔΕΠ-Υ), μπορεί επίσης να οδηγήσει σε παιδιά που περιπλανώνται ανά πάσα στιγμή. Επιπλέον, τα παιδιά στο φάσμα του αυτισμού μπορεί να έχουν επιπρόσθετα ή διαφορετικά άλλα ιατρικά ή συμπεριφορικά ζητήματα που χρειάζονται περαιτέρω αξιολόγηση και υποστήριξη, όπως προβλήματα ύπνου, γαστρεντερικές δυσκολίες, άγχος ή συμπεριφορικές προκλήσεις (National Autism Association; CDC, 2026).

Περισσότερες πληροφορίες

• «Επιδημιολογία και Επιπτώσεις στην Οικογένεια της Συμπεριφοράς Περιπλάνησης σε Παιδιά με Διαταραχές του Αυτιστικού Φάσματος» (μελέτη δημοσιευμένη στην Pediatrics, Οκτώβριος 2012)