*όπως αναφέρονται την περίοδο 2011-2015
Πηγή: Cancer Statistics, 2019 CA: A Cancer Journal for Clinicians/Volume 69, Issue 1
Λευχαιμία
Η λευχαιμία, ένας καρκίνος των κυττάρων του μυελού των οστών, είναι ένας από τους πιο συχνούς τύπους παιδικού καρκίνου. Ο μυελός των οστών είναι ο πυρήνας των μακρών οστών του σώματος, όπου παράγονται τα λευκά αιμοσφαίρια, τα ερυθρά αιμοσφαίρια και τα αιμοπετάλια. Τα λευκά αιμοσφαίρια (που ονομάζονται λευκοκύτταρα) βοηθούν στην καταπολέμηση των λοιμώξεων. Τα ερυθρά αιμοσφαίρια μεταφέρουν οξυγόνο στο σώμα. Τα αιμοπετάλια βοηθούν το σώμα να σταματήσει την αιμορραγία, όταν τραυματιστεί.
Σε παιδιά με λευχαιμία, ο μυελός των οστών παράγει πολλά ανώμαλα, ανώριμα λευκά κύτταρα που είναι ανίκανα να πολεμήσουν λοιμώξεις. Τελικά, αυτά τα κύτταρα λευχαιμίας εκτοπίζουν τα υγιή λευκά αιμοσφαίρια, επιτρέποντας σε ιούς, βακτήρια και άλλους μικροοργανισμούς να μολύνουν το σώμα και να προκαλέσουν λοίμωξη. Τα κύτταρα λευχαιμίας, επίσης, εκτοπίζουν τα ερυθρά αιμοσφαίρια και τα αιμοπετάλια, δυσκολεύοντας το σώμα να λάβει αρκετό οξυγόνο και να σταματήσει την αιμορραγία μετά από ένα τραύμα.
Οι τύποι λευχαιμίας περιλαμβάνουν:
- Οξεία λεμφοβλαστική λευχαιμία (ALL) – Περίπου τα τρία τέταρτα όλων των παιδικών λευχαιμιών είναι ALL, η οποία περιλαμβάνει την ανώμαλη ανάπτυξη ενός τύπου ανώριμων λευκών αιμοσφαιρίων που ονομάζονται λεμφοβλάστες.
- Οξεία μμυελογενής λευχαιμία (AML) - Ανώμαλη ανάπτυξη ενός άλλου τύπου λευκών αιμοσφαιρίων που ονομάζονται μυελοβλάστες
Η λευχαιμία είναι μια συστηματική ασθένεια, επειδή τα κύτταρα της λευχαιμίας αφήνουν το μυελό των οστών και εισέρχονται στην κυκλοφορία του αίματος, καταλήγοντας παντού στο σώμα. Η λευχαιμία μπορεί να εξαπλωθεί μέσω των αιμοφόρων αγγείων, στον εγκέφαλο και το νωτιαίο μυελό, στους όρχεις, στις ωοθήκες, στα νεφρά και σε άλλα όργανα.
Λέμφωμα
Το λέμφωμα είναι ένας καρκίνος του ανοσοποιητικού συστήματος, που επηρεάζει τον λεμφικό ιστό (λεμφαδένες και άλλους αδένες σε όλο το σώμα, όπως οι αμυγδαλές ή ο θύμος αδένας). Τα κύτταρα του λεμφώματος, ανώμαλα, ανώριμα λευκά αιμοσφαίρια που δεν μπορούν να πολεμήσουν τη λοίμωξη, καταλήγουν να εκτοπίζουν τον φυσιολογικό λεμφικό ιστό. καθιστώντας τους ασθενείς ευάλωτους σε ξένους εισβολείς, όπως οι ιοί.
Τα κύτταρα του λεμφώματος μπορούν, επίσης, να βρεθούν στο μυελό των οστών και σε άλλα όργανα του σώματος, όπως το συκώτι ή την σπλήνα. Το λέμφωμα μπορεί να προκαλέσει διαφορετικά συμπτώματα.
Τύποι λεμφωμάτων:
- Νόσος Hodgkin (ή λέμφωμα Hodgkin) - Συνήθως εκδηλώνεται και εξελίσσεται με σταδιακά, επίμονα σημεία και συμπτώματα, όπως κόπωση, πυρετός και απώλεια βάρους.
- Οι διαφορετικοί υποτύποι αυτού του λεμφώματος αντιμετωπίζονται με διαφορετικούς τρόπους.
- Πιο συχνή σε εφήβους.
- Non -Hodgkin λέμφωμα - Τα σημάδια και τα συμπτώματα εξαρτώνται από τον τύπο του non Hodgkin λεμφώματος, αλλά συνήθως εμφανίζονται και εξελίσσονται ταχύτερα από το λέμφωμα Hodgkin.
Οι τρεις κύριοι τύποι ονομάζονται λεμφοβλαστικό λέμφωμα, λέμφωμα ωριμάνσεων Β-κυττάρων και αναπλαστικό λέμφωμα μεγάλων κυττάρων.
Οι διαφορετικοί υποτύποι αντιμετωπίζονται με διαφορετικούς τρόπους.
Καρκίνοι εγκεφάλου (και άλλοι καρκίνοι του κεντρικού νευρικού συστήματος)
Υπάρχουν πολλοί τύποι καρκίνων εγκεφάλου και όγκων της σπονδυλικής στήλης ή καρκίνων του κεντρικού νευρικού συστήματος. Οι εγκεφαλικοί και σπονδυλικοί καρκίνοι προέρχονται από μια ανώμαλη ανάπτυξη αδόμητων νευρικών ή υποστηρικτικών κυττάρων στον εγκέφαλο ή στην σπονδυλική στήλη. Αυτά τα ανώμαλα κύτταρα καταλαμβάνουν χώρο στον εγκέφαλο ή το νωτιαίο μυελό και μπορούν να διαταράξουν την κανονική κίνηση, αίσθηση, σκέψη και/ή συμπεριφορά.
Υπάρχουν τέσσερις κοινές ομάδες παιδικών και εφηβικών εγκεφαλικών καρκίνων ή όγκων, ανάλογα με τους τύπους των καρκινικών κυττάρων που εμπλέκονται.
• Αστροκύττωμα- Προέρχεται από αστροκύτταρα ή υποστηρικτικό ιστό του εγκεφάλου. Μπορεί να είναι είτε χαμηλού βαθμού, που αναπτύσσεται αργά και σπάνια εξαπλώνεται σε άλλα μέρη του εγκεφάλου, είτε υψηλού βαθμού, που είναι πιο επιθετικό και μπορεί να εξαπλωθεί σε άλλα μέρη του εγκεφάλου και του νωτιαίου μυελού.
• Πρωτογενείς νευροεκτοδερμικοί όγκοι - Προέρχονται από πρωτόγονα νευρικά κύτταρα και είναι πιο συνηθισμένοι σε παιδιά παρά σε εφήβους.
• Γλοίωμα του εγκεφαλικού στελέχους - Προέρχεται από τη δέσμη νευρικού ιστού στη βάση του εγκεφάλου, όπου ελέγχονται κρίσιμες λειτουργίες, όπως ο καρδιακός ρυθμός, η αναπνοή και η κατάποση.
• Επενδυμώματα - Οι όγκοι αυτοί ανήκουν στην γενικότερη ομάδα των όγκων που προέρχονται από κύτταρα γλοίας. Αναπτύσσονται από κύτταρα που σχηματίζουν το περίβλημα των κοιλιών του εγκεφάλου (χώροι κυκλοφορίας του εγκεφαλονωτιαίου υγρού) και του κεντρικού σωλήνα του νωτιαίου μυελού. Στα παιδιά, η πιο συχνή τους εντόπιση είναι στην περιοχή της παρεγκεφαλίδας. Συνήθως προέρχονται από το επένδυμα των κοιλιών του εγκεφάλου, των τεσσάρων διασυνδεδεμένων κοιλοτήτων εντός του εγκεφάλου. Οι κοιλίες παράγουν το εγκεφαλονωτιαίο υγρό που περιβάλλει και προστατεύει τον εγκέφαλο και το νωτιαίο μυελό. Αν υπάρχει επενδύμωμα, το υγρό συχνά μεταφέρει τα καρκινικά κύτταρα γύρω από τον εγκέφαλο και τη σπονδυλική στήλη.
Ραβδομυοσάρκωμα
Το ραβδομυοσάρκωμα είναι ένας καρκίνος που προέρχεται από την ανώμαλη ανάπτυξη μυϊκών κυττάρων. Αυτό μπορεί να προκαλέσει οίδημα, το οποίο μπορεί να είναι επώδυνο ή όχι, και να παρεμβάλλεται στην κανονική λειτουργία του σώματος, καθώς αναπτύσσεται στο κεφάλι και στον λαιμό, στην βουβωνική χώρα, στην κοιλιά, στη λεκάνη ή στο χέρι ή το πόδι. Όταν το ραβδομυοσάρκωμα κάνει μετάσταση, συνήθως πηγαίνει στους λεμφαδένες, στα οστά, στο μυελό των οστών ή στους πνεύμονες.
Υπάρχουν δύο κύριοι τύποι παιδιατρικού ραβδομυοσαρκώματος:
• Αλβεολικό ραβδομυοσάρκωμα - Είναι πιο πιθανό να εμφανιστεί σε εφήβους και συνήθως εμπλέκει τους μεγάλους μύες του κορμού, των χεριών και των ποδιών (αλλά μπορεί να παρατηρηθεί και σε άλλα σημεία)
• Εμβρυονικό ραβδομυοσάρκωμα - Είναι πιο συχνό σε βρέφη και μικρά παιδιά και εμφανίζεται συχνότερα στο κεφάλι και στον λαιμό, στην ουροδόχο κύστη, στον προστάτη, στους όρχεις και στον κόλπο.
Νευροβλάστωμα
Το νευροβλάστωμα είναι ένας καρκίνος που ξεκινά με την ανώμαλη ανάπτυξη νευρικών κυττάρων, που προέρχεται συχνότερα από το επινεφρίδιο (ένα όργανο που παράγει ορμόνες, και βρίσκεται πάνω από τα νεφρά). Μπορεί, επίσης, να σχηματιστεί σε νευρικό ιστό κατά μήκος της σπονδυλικής στήλης κοντά στον λαιμό, το στήθος ή την κοιλιά. Αυτά τα ανώμαλα κύτταρα μπορούν να διαταράξουν την κανονική λειτουργία των πληγέντων περιοχών του σώματος και μπορεί να κάνουν μετάσταση στο δέρμα, το μυελό των οστών, τα οστά, τους λεμφαδένες και το συκώτι.
• Νεφροβλάστωμα (όγκος Wilms): Ο όγκος Wilms, ή νεφροβλάστωμα, είναι ο πιο συνηθισμένος τύπος παιδιατρικού νεφρικού καρκίνου. Επηρεάζει συχνότερα παιδιά μεταξύ 2 και 5 ετών. Αυτός ο καρκίνος προέρχεται από μια ανώμαλη ανάπτυξη νεφρικών κυττάρων, προκαλώντας συχνά μια μάζα στην κοιλιά του παιδιού και διαταράσσοντας τη νεφρική λειτουργία. Το νεφροβλάστωμα μπορεί να κάνει μετάσταση στους πνεύμονες, το συκώτι, τα οστά, τον εγκέφαλο ή τους λεμφαδένες.
Καρκίνος θυρεοειδούς
Ο καρκίνος του θυρεοειδούς διαταράσσει την κανονική παραγωγή ορμονών από το θυρεοειδή, ο οποίος ελέγχει τον μεταβολισμό, τον καρδιακό ρυθμό, την αρτηριακή πίεση και τη θερμοκρασία του σώματος. Ο καρκίνος του θυρεοειδούς μπορεί να εξαπλωθεί σε περιοχές του λαιμού ή σε λεμφαδένες, πνεύμονες, οστά ή μερικές φορές και στον εγκέφαλο.
Καρκίνος των οστών
Οι πρωτοπαθείς καρκίνοι των οστών (καρκίνοι που ξεκινούν στα οστά) εμφανίζονται συχνότερα σε μεγαλύτερα παιδιά και εφήβους, αλλά μπορούν να αναπτυχθούν σε οποιαδήποτε ηλικία. Αυτοί οι καρκίνοι σχηματίζουν επώδυνους όγκους στα οστά, παρεμβαίνοντας στην κανονική ανάπτυξη και σταθερότητα των οστών. Οι πρωτοπαθείς καρκίνοι των οστών μπορεί να εξαπλωθούν στους πνεύμονες, καθώς και σε άλλα οστά και μαλακούς ιστούς. Ο πρωτοπαθής καρκίνος των οστών διαφέρει από τον μεταστατικό καρκίνο των οστών. Δύο κύριοι τύποι πρωτοπαθών καρκίνων των οστών εμφανίζονται σε παιδιά:
• Οστεοσάρκωμα - Συχνά εμφανίζεται κατά την περίοδο της εφηβικής ανάπτυξης και περίπου το μισό από αυτούς τους καρκίνους των οστών αναπτύσσεται στην περιοχή του γονάτου.
• Σάρκωμα του Ewing- Είναι ένας λιγότερο συχνός τύπος καρκίνου των οστών που εμφανίζεται συχνότερα στα οστά της πυέλου (ισχίου), στις πλευρές, στις ωμοπλάτες και στα άνω άκρα και μπράτσα.
Όγκοι γεννητικών κυττάρων και γονάδων
Οι όγκοι γεννητικών κυττάρων προέρχονται από μια ανώμαλη ανάπτυξη κυττάρων που κανονικά θα αναπτύσσονταν σε ωάρια αναπαραγωγής στα κορίτσια και σε σπερματοζωάρια στα αγόρια. Περίπου το 90% των όγκων γεννητικών κυττάρων ξεκινούν στα αναπαραγωγικά κύτταρα των γονάδων (όρχεις ή ωοθήκες), οδηγώντας σε όγκους ή ανώμαλες ορμονικές αλλαγές. Μερικοί από αυτούς τους καρκινικούς όγκους μπορεί να εμφανιστούν ως όγκοι στην κοιλιά, τον εγκέφαλο ή το στήθος. Αυτοί μπορεί να εξαπλωθούν στους λεμφαδένες, τους πνεύμονες, το συκώτι και τον εγκέφαλο.
Τι προκαλεί τον καρκίνο στην παιδική και εφηβική ηλικία;
Οι αιτίες των περισσότερων καρκίνων στην παιδική και εφηβική ηλικία είναι σε μεγάλο βαθμό άγνωστες. Ένας μικρός αριθμός καρκίνων στην παιδική ηλικία μπορεί να σχετίζεται με το σύνδρομο Down (Τρισωμία 21) ή με άλλες κληρονομούμενες γενετικές ανωμαλίες. Σπάνια, η έκθεση σε υπερβολική ακτινοβολία ή σε χημικές ουσίες του περιβάλλοντος έχουν συσχετιστεί με τον καρκίνο στην παιδική ηλικία, αλλά αυτοί οι παράγοντες κινδύνου είναι πολύ δύσκολο να επιβεβαιωθούν.
Έχουν βελτιωθεί οι θεραπείες και τα ποσοστά επιβίωσης για τον καρκίνο στην παιδική και εφηβική ηλικία;
Η άμεση και ενδελεχής αξιολόγηση του τύπο του καρκίνου είναι σημαντική, καθώς διαφορετικοί τύποι καρκίνου αντιμετωπίζονται διαφορετικά. Οι καρκίνοι στην παιδική και εφηβική ηλικία αντιμετωπίζονται σε ογκολογικό παιδιατρικό νοσοκομείο από εξειδικευμένη ομάδα ιατρών. Με καλύτερες εξετάσεις για τον προσδιορισμό των συγκεκριμένων τύπων καρκίνου και καλύτερες διαθέσιμες θεραπείες, ο καρκίνος στην παιδική και εφηβική ηλικία είναι περισσότερο θεραπεύσιμος σήμερα από ό,τι ήταν στο παρελθόν. Τα συνολικά ποσοστά επιβίωσης για τον καρκίνο στην παιδική και εφηβική ηλικία πλησιάζουν πλέον έως και το 90% για πολλούς τύπους καρκίνου, σε κέντρα παιδιατρικού και εφηβικού καρκίνου.
