Διαβάστε βιβλία μαζί με το παιδί σας: Συμβουλές για τους γονείς παιδιών με ειδικές ανάγκες υγείας και αναπτυξιακές διαταραχές

Η ανάγνωση βιβλίων μαζί με το παιδί είναι ωφέλιμη για όλα τα παιδιά. Το να διαβάζετε μαζί με το μωρό ή το παιδί σας τα βοηθά τόσο στην ανάπτυξη όσο και στη μάθηση. Είναι, επίσης, μια πολύ καλή ευκαιρία για το την οικοδόμηση δεσμών και την προώθηση υγιών σχέσεων.

Οι παρακάτω συμβουλές ανάγνωσης απευθύνονται σε γονείς και κηδεμόνες παιδιών με ειδικές ανάγκες υγείας ή διαταραχές ανάπτυξης. Αυτές οι στρατηγικές μπορούν να ενισχύσουν τα οφέλη της κοινής ανάγνωσης βιβλίων, όταν το παιδί παρουσιάζει καθυστέρηση στον λόγο και την ομιλία, στη διαταραχή αυτιστικού φάσματος (ΔΑΦ), στη διαταραχή ελλειμματικής προσοχής/υπερκινητικότητας (ΔΕΠ-Υ) και σε ειδικές συνθήκες όπως η απώλεια ακοής, όρασης ή άλλων σχετικών διαταραχών.

Μεγαλόφωνη ανάγνωση σε παιδιά με καθυστέρηση λόγου και ομιλίας

Τα παιδιά με καθυστέρηση λόγου και ομιλίας θα απολαύσουν το χρόνο που περνούν μαζί σας διαβάζοντας ένα βιβλίο, ακόμα κι αν δεν καταλαβαίνουν όλα όσα διαβάζουν. Βοηθήστε τα να ενισχύσουν τις δεξιότητες τους στον λόγο και την ομιλία διαβάζοντας μαζί τους.

Συμβουλές για ανάγνωση σε βρέφη ή νήπια

• Διαβάστε βιβλία που περιλαμβάνουν λέξεις ή φράσεις που επαναλαμβάνονται, όπως βιβλία με ομοιοκαταληξίες ή τραγούδια.
• Συνεχίστε να διαβάζετε τα ίδια βιβλία. Η επανάληψη βοηθά τα παιδιά να μάθουν μια γλώσσα.

Συμβουλές για ανάγνωση σε παιδιά προσχολικής ή σχολικής ηλικίας

• Συζητήστε με το παιδί, κάνοντας του ερωτήσεις αναφορικά με το γιατί συμβαίνουν με τον τρόπο που συμβαίνουν βασικά στοιχεία της ιστορίας που διαβάζετε. Για παράδειγμα, μπορείτε να ρωτήσετε: «Γιατί πήρε η μαϊμού την μπανάνα; Ήταν επειδή η μαϊμού πεινούσε;».
• Εξασκηθείτε σε ήχους γραμμάτων. Για παράδειγμα, δείξτε στο παιδί την εικόνα μιας γάτας και ρωτήστε: «Τι ήχο κάνει η γάτα; Η γάτα κάνει "νιάου"; Μπορείς να πεις "νιάου";» Ή ρωτήστε: «Με ποιον ήχο αρχίζει η λέξη μπάλα; Μπ...».

Μεγαλόφωνη ανάγνωση σε παιδιά με διαταραχές αυτιστικού φάσματος

Τα παιδιά με διαταραχές αυτιστικού φάσματος μπορεί να δυσκολεύονται να εστιάσουν στο άτομο που τους διαβάζει ή στις εικόνες του βιβλίου ή ακόμη μπορεί να μην είναι σε θέση να κατανοήσουν κάθε λέξη. Μπορεί επίσης να δυσκολεύονται να επικοινωνήσουν με λέξεις ή με χειρονομίες ή να έχουν πολύ περιορισμένο εύρος προσοχής. Βοηθήστε τα λοιπόν να ενισχύσουν τις κοινωνικές και μαθησιακές τους δεξιότητες διαβάζοντάς τους.

Συμβουλές για ανάγνωση σε νήπια

• Διαβάστε τους βιβλία με φωτογραφίες ή σχέδια προσώπων για να βοηθήσετε τα παιδιά να μάθουν τα συναισθήματα. Για παράδειγμα, ένα συνοφρυωμένο πρόσωπο μπορεί να σημαίνει ότι ένα άτομο είναι λυπημένο.
• Πολλά παιδιά με ΔΑΦ απολαμβάνουν να πατάνε κουμπιά που κάνουν ήχους, συνεπώς επιλέξτε τέτοια βιβλία.

Συμβουλές για ανάγνωση σε παιδιά προσχολικής ή σχολικής ηλικίας

• Συζητήστε γιατί συμβαίνουν βασικά στοιχεία της ιστορίας που διαβάζετε. Για παράδειγμα, ρωτήστε: «Γιατί πήρε η μαϊμού την μπανάνα; Ήταν επειδή η μαϊμού πεινούσε;».
• Ρωτήστε τα για τους ήχους των γραμμάτων. Για παράδειγμα, δείξτε μια εικόνα μιας γάτας και ρωτήστε: «Τι ήχο κάνει η γάτα; Μήπως η γάτα κάνει «νιάου»;» Μπορείτε να ρωτήσετε μεγαλύτερα παιδιά: «Με τι ήχο αρχίζει η λέξη γάτα; Με το«γ».».

Μεγαλόφωνη ανάγνωση σε παιδιά με κινητική καθυστέρηση

Τα παιδιά με κινητική καθυστέρηση μπορεί, επίσης, να εμφανίζουν καθυστέρηση στο λόγο, δυσκολία στην κατανόηση του τι ακούν, ή δυσκολία να καθίσουν αυτόνομα. Η μεγαλόφωνη ανάγνωση μπορεί να βοηθήσει στην ανάπτυξη των κινητικών δεξιοτήτων, της γλώσσας και του παιχνιδιού.

Συμβουλές για το διάβασμα με βρέφη ή νήπια

• Χρησιμοποιήστε βιβλία με σκληρές και ανθεκτικές σελίδες.
• Χτυπήστε παλαμάκια και βοηθήστε το παιδί σας να χτυπήσει και εκείνο παλαμάκια στον ρυθμό των λέξεων.

Συμβουλές για το διάβασμα με παιδιά προσχολικής ή σχολικής ηλικίας

• Βεβαιωθείτε ότι το παιδί σας μπορεί να δει το βιβλίο. Αν το παιδί σας είναι σε αμαξίδιο ή ειδική καρέκλα, καθίστε σε σημείο όπου το παιδί μπορεί να δει το βιβλίο και να σας ακούει.
• Ρωτήστε τους θεραπευτές για ειδικά εργαλεία που μπορούν να βοηθήσουν το παιδί σας να γυρίζει μόνο του τις σελίδες.

Μεγαλόφωνη ανάγνωση σε παιδιά με απώλεια όρασης

Τα παιδιά με απώλεια όρασης μπορεί να δυσκολεύονται να διαβάσουν ή να δουν τις εικόνες στη σελίδα. Το διάβασμα φωναχτά μπορεί να βοηθήσει στην ανάπτυξη των κινητικών τους δεξιοτήτων, της ομιλίας, της γλώσσας και του παιχνιδιού. Για παιδιά με περιορισμένη όραση, βεβαιωθείτε ότι υπάρχει αρκετό φως και αναζητήστε βιβλία με μεγάλα γράμματα.

Συμβουλές για το διάβασμα με βρέφη ή νήπια

• Περιγράψτε τις εικόνες, ενώ διαβάζετε το κείμενο.
• Βρείτε βιβλία που έχουν διαφορετικές υφές, εικόνες που πετάγονται, ή απαλά ανάγλυφα. Ονομάστε τα σχήματα.
• Βοηθήστε τα παιδιά με περιορισμένη ή πλήρη απώλεια της όρασης να εξοικειωθούν με τη γραφή Braille.

Συμβουλές για το διάβασμα με παιδιά προσχολικής ή σχολικής ηλικίας

• Δοκιμάστε να χρησιμοποιήσετε ηχητικά βιβλία τα οποία δίνουν τη δυνατότητα στο ίδιο το παιδί να επιλέξει πότε να ξεκινήσει την ακρόαση και πότε να την σταματήσει.
• Συλλέξτε αντικείμενα που αναφέρονται στο βιβλίο, ώστε να μπορεί το παιδί σας να τα αγγίζει, ενώ διαβάζετε.

Μεγαλόφωνη ανάγνωση σε παιδιά κωφά ή με απώλεια ακοής

Τα παιδιά που είναι κωφά ή έχουν δυσκολίες στην ακοή δεν μπορούν να ακούσουν ή να κατανοήσουν κομμάτια μιας ιστορίας. Μπορεί επίσης να μην αναγνωρίζουν αυτό που βλέπουν στη σελίδα του βιβλίου. Το κοινό διάβασμα μπορεί και συνδυάζει την ακρόαση, την ομιλία, τη γλώσσα, τη σκέψη και την ανάγνωση.

Συμβουλές για το διάβασμα σε βρέφη ή νήπια

• Βεβαιωθείτε ότι κατά την ανάγνωση το παιδί σας μπορεί να βλέπει το πρόσωπό σας και τις εικόνες.
• Χρησιμοποιήστε απλή νοηματική γλώσσα, ενώ διαβάζετε.

Συμβουλές για το διάβασμα σε παιδιά προσχολικής ή σχολικής ηλικίας

• Βεβαιωθείτε ότι το παιδί σας μπορεί να βλέπει το πρόσωπό σας και τις εικόνες.
• Συνεχίστε να διδάσκετε στο παιδί σας τη νοηματική γλώσσα.

Μεγαλόφωνη ανάγνωση σε παιδιά με ΔΕΠ-Υ

Τα παιδιά με μειωμένη διάρκεια προσοχής, υψηλά επίπεδα δραστηριότητας ή ΔΕΠΥ μπορεί να είναι πολύ ενεργητικά, να δυσκολεύονται να ακολουθήσουν οδηγίες, ή να δυσκολεύονται να περιμένουν να έρθει η σειρά τους. Με τον καιρό, το να διαβάζετε δυνατά μπορεί να ενισχύσει τις δεξιότητες ομιλίας και γλώσσας κάνοντας την ανάγνωση πιο ευχάριστη.

Συμβουλές για το διάβασμα σε νήπια

• Κάντε διαλείμματα από το διάβασμα για να παίξετε.
• Συνεχίστε να διαβάζετε για λίγα λεπτά όταν παρατηρείτε ότι το παιδί σας στρέφει την προσοχή του σε κάτι άλλο. Το παιδί μπορεί να ακούει, ενώ παίζει.

Συμβουλές για το διάβασμα σε παιδιά προσχολικής ή σχολικής ηλικίας

• Διαβάστε σε έναν ήσυχο χώρο, χωρίς περισπασμούς. Απενεργοποιήστε ηλεκτρονικές συσκευές.

Μεγαλόφωνη ανάγνωση σε παιδιά με αναπτυξιακή καθυστέρηση

Τα παιδιά με αναπτυξιακή καθυστέρηση μπορεί να δυσκολεύονται να καθίσουν χωρίς βοήθεια, να κατανοήσουν όλες τις λέξεις μιας ιστορίας ή να σας πουν τι βλέπουν σε μια σελίδα. Τα παιδιά μπορεί να δείχνουν τις εικόνες, να επαναλαμβάνουν λέξεις ή να σας εκφράζουν με άλλους τρόπους ότι τους αρέσει όταν τους διαβάζετε.

Συμβουλές για το διάβασμα σε βρέφη ή νήπια

• Διαβάστε τους βιβλία με σκληρές και παχιές σελίδες.
• Διαβάστε βιβλία που έχουν έντονα χρώματα, σχήματα και γράμματα.

Συμβουλές για το διάβασμα σε παιδιά προσχολικής ή σχολικής ηλικίας

• Διαβάστε βιβλία που έχουν κουμπιά και παράγουν ήχο όταν τα πατάτε ή ακούστε ηχητικά βιβλία που το παιδί σας μπορεί να ξεκινήσει και να σταματήσει όποτε θέλει την ακρόαση.
• Βοηθήστε το παιδί σας να σχεδιάσει εικόνες σχετικές με το περιεχόμενο του βιβλίου.

Μην ξεχνάτε ότι:

Το να μοιράζεστε βιβλία με το παιδί σας είναι ένας υπέροχος τρόπος για να δεθείτε, να σκορπίσετε χαρά και να καλλιεργήσετε την ανάπτυξή του με τον δικό του ρυθμό. Ακόμα και οι μικρές στιγμές κοινής ανάγνωσης βοηθούν στην οικοδόμηση του λόγου, της φαντασίας και της σύνδεσης μεταξύ σας.