Τι είναι η πρώιμη παρέμβαση;

Σημείωση Εκδότη: Οι όροι αυτισμός και Διαταραχή Αυτιστικού Φάσματος (ASD) χρησιμοποιούνται εναλλακτικά σε αυτό το άρθρο.

Εάν ένας έλεγχος ή ανησυχία δείχνει ότι ένα παιδί διατρέχει κίνδυνο για μια αναπτυξιακή διαταραχή, θα πρέπει να παραπεμφθεί στο ομοσπονδιακό πρόγραμμα πρώιμης παιδικής παρέμβασης.

Τι είναι η πρώιμη παιδική παρέμβαση;

Το Πρόγραμμα Πρώιμης Παιδικής Παρέμβασης είναι ένα οργανωμένο πλαίσιο εξειδικευμένων υπηρεσιών για βρέφη και παιδιά ηλικίας από 0 έως 6 ετών, τα οποία έχουν κάποια έχουν κάποια αναπηρία, αναπτυξιακές διαταραχές ή εμφανίζουν αυξημένες πιθανότητες εμφάνισής τους. Στόχος του είναι η υποστήριξη της ανάπτυξης των παιδιών και η ενδυνάμωση των οικογενειών τους. Το πρόγραμμα υλοποιείται από εξειδικευμένους επαγγελματίες (π.χ. παιδίατρους, εργοθεραπευτές, λογοθεραπευτές, φυσικοθεραπευτές, ειδικούς παιδαγωγούς και ψυχολόγους) και περιλαμβάνει συνήθως αξιολόγηση των αναπτυξιακών αναγκών του παιδιού, σύνταξη Εξατομικευμένου Προγράμματος Παρέμβασης, τακτικές συνεδρίες παρέμβασης (στο σπίτι ή σε εξειδικευμένα κέντρα), καθώς και συμβουλευτική και ψυχολογική υποστήριξη των μελών της οικογένειας.

Ποιος μπορεί να παραπέμψει ένα παιδί σε ένα πρόγραμμα πρώιμης παιδικής παρέμβασης;

Η παραπομπή μπορεί να γίνει από φορείς και άτομα που ανησυχούν και ενδιαφέρονται για το παιδί:

• Γονείς ή Κηδεμόνες
• Παιδίατροι & Ιατροί
• Εκπαιδευτικοί & Παιδαγωγοί
• Κοινωνικές Υπηρεσίες/Δήμοι

Το παιδί δεν χρειάζεται καν να έχει διάγνωση. Η ομάδα ειδικών του προγράμματος πρώιμης παιδικής παρέμβασης θα εξετάσει και θα αξιολογήσει το παιδί για να δει εάν πληροί τις προϋποθέσεις για το πρόγραμμα.

Εξατομικευμένο Πρόγραμμα Υπηρεσιών για την Οικογένεια (IFSP)

Το Εξατομικευμένο Πρόγραμμα Υπηρεσιών για την Οικογένεια (IFSP - Individualized Family Service Plan) σχεδιάζεται από μια διεπιστημονική ομάδα, η οποία συνεργάζεται στενά με την οικογένεια του παιδιού. Στην Ελλάδα: Στο πλαίσιο των πιλοτικών προγραμμάτων Πρώιμης Παρέμβασης (0-6 ετών), ο σχεδιασμός γίνεται με βάση ένα μοντέλο που εστιάζει στην οικογένεια.

Τα βασικά μέλη της ομάδας που σχεδιάζουν το IFSP περιλαμβάνουν:

• Τους Γονείς/Κηδεμόνες
• Τον Συντονιστή Υπηρεσιών: Ένα άτομο που καθορίζεται από το πρόγραμμα πρώιμης παρέμβασης για να βοηθήσει την οικογένεια στην οργάνωση των υπηρεσιών
• Επαγγελματίες Αξιολόγησης: Άτομα που διεξήγαγαν τις αξιολογήσεις του παιδιού (π.χ. λογοθεραπευτές, εργοθεραπευτές, αναπτυξιολόγοι)
• Παρόχους Υπηρεσιών: Θεραπευτές ή ειδικοί που θα εφαρμόσουν το πρόγραμμα

Βασικά στοιχεία που περιλαμβάνει το IFSP

Το επίπεδο ανάπτυξης: Περιγραφή των ικανοτήτων του παιδιού στο γνωστικό, σωματικό, επικοινωνιακό, κοινωνικό-συναισθηματικό τομέα και στην αυτοεξυπηρέτησης.

Πόροι και προτεραιότητες Οικογένειας: Καταγραφή των αναγκών, των ανησυχιών και των προτεραιοτήτων της οικογένειας, καθώς και των διαθέσιμων πόρων για την υποστήριξη της ανάπτυξης του παιδιού.

Αναμενόμενα αποτελέσματα (Στόχοι): Συγκεκριμένοι, μετρήσιμοι στόχοι για το παιδί και την οικογένεια, με χρονοδιάγραμμα επίτευξης.

Υπηρεσίες Πρώιμης Παρέμβασης: Λίστα με τις συγκεκριμένες υπηρεσίες (π.χ. λογοθεραπεία, φυσικοθεραπεία, εργοθεραπεία, συμβουλευτική οικογένειας) που απαιτούνται για την επίτευξη των στόχων.

Λεπτομέρειες παροχής υπηρεσιών: Συχνότητα (πόσο συχνά), ένταση, τοποθεσία (συνήθως στο οικείο περιβάλλον του παιδιού/σπίτι) και μέθοδος παροχής.

Συντονιστής υπηρεσιών (Service Coordinator): Ορισμός ενός ειδικού που θα καθοδηγεί την οικογένεια, θα συντονίζει τις υπηρεσίες και θα διασφαλίζει την εφαρμογή του σχεδίου.

Πλάνο μετάβασης: Στρατηγικές για την ομαλή μετάβαση του παιδιού σε εκπαιδευτικά προγράμματα μετά την ηλικία των 3 ετών.

Πάροχοι υπηρεσιών προγράμματος πρώιμης παρέμβασης

Οι πάροχοι υπηρεσιών σε ένα πρόγραμμα πρώιμης παιδικής παρέμβασης περιλαμβάνουν επαγγελματίες διαφόρων ειδικοτήτων, όπως:

• Κοινωνικοί λειτουργοί
• Λογοθεραπευτές
• Εργοθεραπευτές
• Φυσικοθεραπευτές
• Πιστοποιημένοι διαιτολόγοι
• Αναπτυξιολόγοι
• Ψυχολόγοι

Οι υπηρεσίες μπορεί να παρέχονται στο σπίτι σας ή στην κοινότητα.

Χρηματοδότηση της πρώιμης παιδικής παρέμβασης

Το πρόγραμμα της πρώιμης παιδικής παρέμβασης χρηματοδοτείται από πόρους του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (TAA). Το πρόγραμμα συγχρηματοδοτείται από εθνικούς πόρους και πόρους της Ευρωπαϊκής Ένωσης μέσω του ΕΣΠΑ 2021-2027. Το έργο υποστηρίζεται επίσης από την Ευρωπαϊκή Ένωση μέσω του Τεχνικού Μέσου Υποστήριξης (Technical Support Instrument) για την ανάπτυξη νομικού και χρηματοδοτικού πλαισίου. Φορέας υλοποίησης είναι η Ελληνική Εταιρεία Τοπικής Ανάπτυξης και Αυτοδιοίκησης (ΕΕΤΑΑ Α.Ε.), η οποία παρέχει εξατομικευμένες υπηρεσίες βάσει του οικογενειοκεντρικού μοντέλου.

Περισσότερες πληροφορίες

• Ελληνική Εταιρεία Τοπικής Ανάπτυξης και Αυτοδιοίκησης [ΕΕΤΑΑ]. (2026, 9 Φεβρουαρίου). Βήματα εφαρμογής του Πιλοτικού Προγράμματος Οικογενειοκεντρικής ΠΠΠ για Παρόχους Υπηρεσιών: Βήμα 1: Προετοιμασία & Σύναψη Συνεργασίας.