Ο πονόλαιμος είναι συχνός στα παιδιά. Παρόλα αυτά, μπορεί να είναι δύσκολο να διακρίνει κανείς πότε το παιδί έχει πονόλαιμο που θα υποχωρήσει από μόνος του και πότε ο πονόλαιμος προκαλείται από μια πιο σοβαρή λοίμωξη.

Οι παρακάτω πληροφορίες αφορούν συχνές λοιμώξεις που μπορεί να συνοδεύονται από πονόλαιμο.

Το κοινό κρυολόγημα

Ο πονόλαιμος προκαλείται συχνότερα από ιογενείς λοιμώξεις όπως το κοινό κρυολόγημα. Αυτές οι ασθένειες εμφανίζονται πιο συχνά κατά τον χειμώνα, αλλά μπορούν να εμφανιστούν καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους. Εκτός από πονόλαιμο και ερεθισμένο λαιμό, ένας ιός που προκαλεί κρυολόγημα μπορεί να προκαλέσει στο παιδί σας πυρετό, καταρροή και βήχα. Τα αντιβιοτικά δεν βοηθούν στον πονόλαιμο που προκαλείται από ιούς. Αυτές οι λοιμώξεις συνήθως βελτιώνονται χωρίς φάρμακα σε 7 έως 10 ημέρες. Ο καλύτερος τρόπος για να αντιμετωπίσετε το κρυολόγημα και τον σχετιζόμενο πονόλαιμο είναι να βοηθήσετε το παιδί σας να νιώθει άνετα και να βεβαιωθείτε ότι λαμβάνει αρκετά υγρά και ξεκουράζεται.

Νόσος χεριών, ποδιών και στόματος

Η νόσος χεριών, χεριών και στόματος προκαλείται από μια οικογένεια ιών που ονομάζονται εντεροϊοι. Αυτή η λοίμωξη μεταδίδεται συχνότερα μεταξύ μικρών παιδιών κατά το καλοκαίρι και το φθινόπωρο, αν και μπορεί να εμφανιστούν περιπτώσεις όλο το χρόνο. Τα πρώτα συμπτώματα μπορεί να περιλαμβάνουν πυρετό και πονόλαιμο ή πόνο στο στόμα, ακολουθούμενα από εξάνθημα που εμφανίζεται ως ένα μείγμα μικρών κόκκινων βλατίδων (σπυριών) και φυσαλίδων (φουσκάλων), ιδιαίτερα στα χέρια, τα πόδια, τους γλουτούς και γύρω από το στόμα. Φουσκάλες και έλκη (πληγές) μπορεί να σχηματιστούν στο στόμα και τον λαιμό, κάνοντας την κατάποση επώδυνη. Όπως και με άλλους ιούς, τα αντιβιοτικά δεν βοηθούν σε αυτόν τον τύπο πονόλαιμου. Ο/Η παιδίατρος μπορεί να συστήσει παρακεταμόλη ή ιβουπροφαίνη για τον πυρετό και τον πόνο, μαζί με επαρκή κατανάλωση υγρών και ξεκούραση στο σπίτι μέχρι να επουλωθούν οι φουσκάλες.

Στρεπτοκοκκική φαρυγγοαμυγδαλίτιδα

Η στρεπτοκοκκική φαρυγγοαμυγδαλίτιδα είναι μια λοίμωξη που προκαλείται από το βακτήριο Streptococcus pyogenes. Εμφανίζεται συχνότερα σε παιδιά ηλικίας 5 έως 15 ετών, συνήθως κατά τη διάρκεια του χειμώνα και στις αρχές της άνοιξης. Μόνο το 20% έως 30% των λοιμώξεων του φάρυγγα σε παιδιά σχολικής ηλικίας οφείλονται σε στρεπτοκοκκική φαρυγγοαμυγδαλίτιδα. Τα συμπτώματα περιλαμβάνουν πονόλαιμο, πύον στις αμυγδαλές, δυσκολία στην κατάποση, πυρετό και διογκωμένους (πρησμένους) λεμφαδένες. Τα παιδιά μπορεί, επίσης, να παραπονούνται για πονοκεφάλους, στομαχικούς πόνους και μπορεί να εμφανίσουν ένα κοκκινωπό εξάνθημα στο σώμα τους. Ο βήχας και η καταρροή ΔΕΝ είναι τυπικά συμπτώματα στρεπτοκοκκικής φαρυγγοαμυγδαλίτιδας σε μεγαλύτερα παιδιά. Η στρεπτοκοκκική φαρυγγοαμυγδαλίτιδα είναι εξαιρετικά σπάνια σε βρέφη και νήπια. Όταν όμως εμφανίζεται, τα συμπτώματα μπορεί να είναι διαφορετικά. Ο/Η παιδίατρός σας θα συνταγογραφήσει αντιβιοτικό φάρμακο για την στρεπτοκοκκική φαρυγγοαμυγδαλίτιδα.

Γιατί είναι σημαντικό να γνωρίζουμε τη διαφορά;

Η αιτία του πονόλαιμου στα παιδιά είναι συνήθως ιογενείς λοιμώξεις, οι οποίες δεν ανταποκρίνονται στα αντιβιοτικά και υποχωρούν από μόνες τους. Τα παιδιά με στρεπτοκοκκική φαρυγγίτιδα μπορεί, επίσης, να αναρρώσουν χωρίς αντιβιοτικά. Ωστόσο, τα αντιβιοτικά μπορούν να επιταχύνουν τον χρόνο ανάρρωσης, να μειώσουν τη μεταδοτικότητα και να μειώσουν τον κίνδυνο εμφάνισης ορισμένων επιπλοκών από την στρεπτοκοκκική φαρυγγοαμυγδαλίτιδα. Οι πιο σημαντικές επιπλοκές που πρέπει να αποφευχθούν περιλαμβάνουν τον οξύ ρευματικό πυρετό, μια ασθένεια που μπορεί να προκαλέσει βλάβη στην καρδιά και τις αρθρώσεις. Τα αντιβιοτικά είναι σημαντικά για τη θεραπεία βακτηριακών λοιμώξεων όπως η στρεπτοκοκκική φαρυγγοαμυγδαλίτιδα, αλλά ενέχουν τους δικούς τους κινδύνους, συμπεριλαμβανομένων της διάρροιας, των μυκητιάσεων, των αλλεργικών αντιδράσεων και της ανάπτυξης αντοχής στα αντιβιοτικά. Γι' αυτό είναι σημαντικό να γνωρίζουμε πότε τα αντιβιοτικά είναι απαραίτητα για τον πονόλαιμο και πότε όχι.

Πονόλαιμος: Διάγνωση και θεραπεία

Ο/Η παιδίατρός σας μπορεί να διαγνώσει πονόλαιμο που προκαλείται από ιό αφού εξετάσει το παιδί σας και αποκλείσει τη βακτηριακή λοίμωξη. Ο καλύτερος τρόπος για τη φροντίδα ενός παιδιού με πονόλαιμο που προκαλείται από ιό είναι να φροντίζετε ώστε το παιδί σας να νιώθει άνετα και να διασφαλίζετε ότι λαμβάνει αρκετά υγρά και ξεκουράζεται. Ο/Η παιδίατρός σας μπορεί να συνιστά παρακεταμόλη ή ιβουπροφαίνη για την ανακούφιση του πυρετού και του πόνου. Για τη νόσο χεριών, ποδιών και στόματος, που είναι ιδιαίτερα μεταδοτική, το παιδί σας πρέπει να παραμείνει σπίτι μέχρι οι φουσκάλες να αρχίσουν να επουλώνονται.

Εάν ο/η παιδίατρός σας ανησυχεί για πιθανή λοίμωξη από στρεπτόκοκκο, μπορεί να πάρει δείγμα από το πίσω μέρος του φάρυγγα του παιδιού σας για εξέταση. Τα περισσότερα παιδιατρικά ιατρεία μπορούν να κάνουν ένα γρήγορο τεστ για στρεπτόκοκκο, που δίνει αποτελέσματα σε περίπου 10-15 λεπτά και μπορεί να ανιχνεύσει τις περισσότερες περιπτώσεις στρεπτοκοκκικής φαρυγγοαμυγδαλίτιδας. Εάν αυτή η εξέταση είναι αρνητική, ο/η παιδίατρος μπορεί να στείλει το δείγμα σε εργαστήριο όπου θα προσπαθήσουν να καλλιεργήσουν το βακτήριο. Εάν οποιαδήποτε από τις εξετάσεις είναι θετική, το παιδί σας μπορεί να διαγνωστεί με στρεπτοκοκκική φαρυγγοαμυγδαλίτιδα. Στην περίπτωση που και οι δύο εξετάσεις είναι αρνητικές, το παιδί σας δεν έχει στρεπτοκοκκική φαρυγγοαμυγδαλίτιδα.

Πρόληψη ασθενειών που προκαλούν πονόλαιμο

Οι ιοί και τα βακτήρια που προκαλούν πονόλαιμο μεταδίδονται από άτομο σε άτομο μέσω σταγονιδίων στον αέρα (από φτέρνισμα ή βήχα) ή από τα χέρια κάποιου που έχει μολυνθεί. Οι ασθένειες μπορεί να εξαπλωθούν στα σχολεία ή στους παιδικούς σταθμούς. Μια πρόκληση για την πρόληψη τέτοιων ασθενειών είναι ότι τα άτομα είναι συχνά μεταδοτικά πριν ακόμα εμφανίσουν συμπτώματα. Το πλύσιμο των χεριών, ο βήχας και το φτέρνισμα σε χαρτομάντηλο ή στον αγκώνα (και όχι στο χέρι), ο καθαρισμός των παιχνιδιών και η αποφυγή της κοινής χρήσης ποτηριών είναι ο καλύτερος τρόπος για να αποτρέψετε την εξάπλωση της ασθένειας.

Πότε να καλέσετε τον/την παιδίατρο

Αν το παιδί σας παραπονιέται για πονόλαιμο που δεν βελτιώνεται κατά τη διάρκεια της ημέρας ― ειδικά μετά από κατανάλωση νερού ― θα πρέπει να καλέσετε τον/την παιδίατρο. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα αν υπάρχει πυρετός, πονοκέφαλος, στομαχόπονος, σιελόρροια (επειδή πονάει κατά την κατάποση) ή σημεία αφυδάτωσης. Ο/Η παιδίατρος μπορεί να ζητήσει να τον επισκεφτείτε για να κρίνει αν απαιτείται τεστ για στρεπτόκοκκο.

Αν το παιδί σας βγει αρνητικό στον στρεπτόκοκκο ή αν ο/η παιδίατρός σας κρίνει ότι δεν χρειάζεται φαρυγγικό επίχρισμα, αυτά είναι καλά νέα. Το παιδί σας πιθανότατα έχει ιό που θα υποχωρήσει μέσα στις επόμενες ημέρες. Παρόλα αυτά, αν τα συμπτώματα δεν βελτιωθούν μετά από 3 - 5 ημέρες ή αν εμφανιστούν άλλα συμπτώματα όπως πόνος στο αυτί ή νέος πυρετός, θα πρέπει να επισκεφτείτε ξανά τον/την παιδίατρο για να κρίνει αν χρειάζονται περαιτέρω εξετάσεις.