Ψείρες: Τι πρέπει να γνωρίζουν οι γονείς

Οι ψείρες είναι ένα συνηθισμένο πρόβλημα, ειδικά μεταξύ παιδιών προσχολικής και σχολικής ηλικίας και των οικογενειών τους. Οι ψείρες μπορούν να προσκολληθούν στα μαλλιά οποιουδήποτε. Δεν έχει σημασία αν τα μαλλιά είναι καθαρά ή βρώμικα. Οι ψείρες υπάρχουν σε πολλά μέρη, όπως σε σπίτια, σε σχολεία, στην ύπαιθρο ή στην πόλη. Δεν έχει σημασία πόσο καθαρό, βρώμικο, πλούσιο ή φτωχό είναι το μέρος ή το άτομο.

Αν και οι ψείρες μπορεί να είναι ενοχλητικές, δεν προκαλούν σοβαρή ασθένεια ούτε μεταφέρουν ασθένειες. Οι ψείρες μπορούν να αντιμετωπιστούν στο σπίτι, αλλά είναι σημαντικό να συμβουλευτείτε πρώτα τον/την παιδίατρο. (Δείτε Φάρμακα για τις ψείρες).

Διαβάστε παρακάτω για πληροφορίες που θα σας βοηθήσουν να εντοπίσετε, να αντιμετωπίσετε και να αποτρέψετε την εξάπλωση των ψειρών.

Τι είναι οι ψείρες;

Οι ψείρες είναι μικροσκοπικά έντομα περίπου στο μέγεθος ενός σπόρου σουσαμιού (2–3 mm μήκος). Το σώμα τους είναι συνήθως ανοιχτόχρωμο και γκρι, αλλά το χρώμα τους μπορεί να ποικίλει.

Οι ψείρες τρέφονται με μικρές ποσότητες αίματος από το τριχωτό της κεφαλής. Δεν μπορούν να επιβιώσουν περισσότερο από 1 ημέρα χωρίς γεύμα αίματος.

Τι είναι τα αυγά των ψειρών;

Οι ψείρες γεννούν και προσκολλούν τα αυγά τους στα μαλλιά κοντά στον τριχωτό της κεφαλής. Τα αυγά και τα κελύφη τους ονομάζονται κόνιδες. Τα αυγά των ψειρών είναι οβάλ και περίπου στο μέγεθος ενός κόμπου κλωστής(0,8 mm μήκος και 0,3 mm πλάτος) και συνήθως κίτρινα έως λευκά.

Οι κόνιδες μπορεί να εναρμονίζονται με το χρώμα των μαλλιών κάποιων ανθρώπων, κάνοντάς τις δύσκολα ορατές, και συχνά συγχέονται με πιτυρίδα ή σταγόνες λακ για μαλλιά. Οι κόνιδες προσκολλώνται στα μαλλιά με μια κολλώδη ουσία που τις κρατά σταθερά στη θέση τους. Αφού εκκολαφθούν τα αυγά, οι άδειες κόνιδες παραμένουν στην τρίχα.

Ποιος είναι ο κύκλος ζωής της ψείρας;

Οι ψείρες ζουν περίπου 28 ημέρες. Αναπτύσσονται σε 3 φάσεις: αυγό (που ονομάζεται επίσης κόνιδα), νύμφη και ενήλικη ψείρα.

• Αυγό ή κόνιδα. Τα αυγά ή οι κόνιδες εκκολάπτονται σε 7 έως 12 ημέρες, ανάλογα με τη θερμοκρασία του περιβάλλοντος. Τα αυγά βρίσκονται συνήθως σε απόσταση 4 έως 6 mm από το τριχωτό της κεφαλής και δεν επιβιώνουν, αν βρίσκονται πιο μακριά.
• Νύμφη. Η νύμφη μοιάζει με ενήλικη ψείρα αλλά είναι πολύ μικρότερη (περίπου στο μέγεθος μιας κεφαλής καρφίτσας, 1,5 mm). Οι νύμφες γίνονται ενήλικες ψείρες περίπου 9-12 ημέρες μετά την εκκόλαψη.
• Ενήλικη ψείρα. Μια ενήλικη θηλυκή ψείρα μπορεί να γεννήσει έως και 10 αυγά την ημέρα. Χρειάζονται μόνο περίπου 12 έως 14 ημέρες για τα νεοεκκολαφθέντα αυγά να ωριμάσουν σε ενήλικες ψείρες.

Αυτός ο κύκλος μπορεί να επαναληφθεί κάθε 3 εβδομάδες, εάν οι ψείρες δεν αντιμετωπιστούν.

Πόσο συχνές είναι οι ψείρες;

Οι ψείρες είναι πιο συχνές σε παιδιά προσχολικής και σχολικής ηλικίας.

Πώς μεταδίδονται οι ψείρες;

Οι ψείρες είναι έντομα που σέρνονται. Δεν μπορούν να πηδήξουν, να χοροπηδήσουν ή να πετάξουν. Ο κύριος τρόπος μετάδοσης των ψειρών είναι η στενή, παρατεταμένη επαφή κεφαλής με κεφαλή. Υπάρχει πολύ μικρή πιθανότητα να μεταδοθούν ψείρες μέσω κοινής χρήσης αντικειμένων όπως χτένια, βούρτσες, καπέλα και κράνη αθλητικών δραστηριοτήτων.

Ποια είναι τα συμπτώματα των ψειρών;

Ο κνησμός στις περιοχές όπου υπάρχουν ψείρες είναι το πιο κοινό σύμπτωμα. Ωστόσο, μπορεί να χρειαστούν 4-6 εβδομάδες από τη στιγμή που οι ψείρες εγκατασταθούν στο τριχωτό μέρος της κεφαλής, πριν το δέρμα γίνει ευαίσθητο στα σάλια τους και αρχίσει τον κνησμό και την

φαγούρα. Ο περισσότερος κνησμός συμβαίνει πίσω από τα αυτιά ή στο πίσω μέρος του λαιμού. Επίσης, ο κνησμός που προκαλείται από τις ψείρες μπορεί να διαρκέσει εβδομάδες, ακόμα και αφού αυτές έχουν εξαφανιστεί.

Πώς γίνεται ο έλεγχος για τις ψείρες;

Οι τακτικοί έλεγχοι για ψείρες είναι ένας καλός τρόπος να εντοπίσετε τις ψείρες πριν προλάβουν να πολλαπλασιαστούν και να μολύνουν (να υπάρχουν σε μεγάλους αριθμούς) το κεφάλι του παιδιού σας.

• Καθίστε το παιδί σας σε ένα καλά φωτισμένο δωμάτιο.
• Χωρίστε τα μαλλιά του.
• Ψάξτε για ψείρες που σέρνονται και για τα αβγά τους στο τριχωτό μέρος του κεφαλιού του παιδιού σας, τμήμα προς τμήμα.
• Να θυμάστε ότι αποφεύγουν το φως και κινούνται γρήγορα.
• Τα αυγά των ψειρών μοιάζουν με μικρές λευκές ή κιτρινοκαφέ κηλίδες και είναι σφιχτά κολλημένα στα μαλλιά κοντά στο τριχωτό της κεφαλής. Το πιο εύκολο σημείο για να τα βρείτε είναι στη γραμμή των μαλλιών στο πίσω μέρος του λαιμού ή πίσω από τα αυτιά. Τα αυγά των ψειρών μπορεί να μπερδευτούν με πολλά άλλα πράγματα, όπως πιτυρίδα, σωματίδια βρωμιάς ή σταγόνες λακ για μαλλιά. Ο τρόπος να τα διακρίνετε είναι ότι τα αυγά των ψειρών είναι σφιχτά κολλημένα στα μαλλιά, ενώ η πιτυρίδα, η βρωμιά ή άλλα σωματίδια δεν είναι.
• Χρησιμοποιήστε μια χτένα με λεπτά δόντια (όπως μια χτένα για ψείρες ή αυγά) για να ελέγξετε το τριχωτό της κεφαλής τμήμα προς τμήμα.

Ποια είναι η μέθοδος του χτενίσματος για τις ψείρες;

Η μέθοδος του χτενίσματος μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να βοηθήσει στον έλεγχο για αυγά και ψείρες ή για να βοηθήσει στην αφαίρεση αυγών και ψειρών μετά από θεραπεία. Ωστόσο, η μέθοδος του χτενίσματος συνήθως δεν λειτουργεί μόνη της για να απαλλαγείτε από τις ψείρες.

Πώς εφαρμόζετε τη μέθοδο του χτενίσματος:

• Βήμα 1: Βρέξτε τα μαλλιά του παιδιού σας.
• Βήμα 2: Χρησιμοποιήστε μια χτένα με λεπτά δόντια (χτένα για ψείρες ή αυγά) και χτενίστε τα μαλλιά του παιδιού σας σε μικρά τμήματα.
• Βήμα 3: Μετά από κάθε χτένισμα, σκουπίστε τη χτένα σε ένα υγρό χαρτομάντηλο. Εξετάστε προσεκτικά το τριχωτό της κεφαλής, τη χτένα και το χαρτομάντηλο.
• Βήμα 4: Επαναλάβετε τα βήματα 2 και 3 μέχρι να έχετε χτενίσει όλα τα μαλλιά του παιδιού σας.

Πώς αντιμετωπίζετε τις ψείρες;

Συμβουλευτείτε τον/την παιδίατρο του παιδιού σας πριν ξεκινήσετε οποιαδήποτε θεραπεία για την καταπολέμηση της ψείρας. Ο πιο αποτελεσματικός τρόπος για τη θεραπεία των ψειρών είναι με ειδικά φαρμακευτικά σκευάσματα. Μετά από κάθε θεραπεία, η χρήση της μεθόδου του χτενίσματος κάθε 2 έως 3 ημέρες για 2 έως 3 εβδομάδες μπορεί να βοηθήσει στην αφαίρεση των αυγών και των νυμφών.

Τα φαρμακευτικά σκευάσματα για ψείρες πρέπει να χρησιμοποιούνται μόνο, όταν είναι σίγουρο ότι το παιδί σας έχει ζωντανές ψείρες. Συμβουλευτείτε τον/την παιδίατρο του παιδιού σας πριν ξεκινήσετε οποιοδήποτε φαρμακευτικό σκεύασμα για ψείρες. Επίσης, όταν χρησιμοποιούνται φαρμακευτικά σκευάσματα για ψείρες, είναι σημαντικό να τα χρησιμοποιείτε με ασφάλεια σύμφωνα με τις οδηγίες.

Οδηγίες ασφάλειας για τη θεραπεία κατά των ψειρών:

• Ακολουθήστε ακριβώς τις οδηγίες στη συσκευασία, όπως αναγράφονται.
• Ποτέ μην αφήνετε τα παιδιά να χρησιμοποιούν το φάρμακο. Το φάρμακο πρέπει να εφαρμόζεται από ενήλικα.
• Πάντα ξεπλύνετε το φάρμακο στο νιπτήρα και όχι κατά τη διάρκεια του ντους ή του μπάνιου, ώστε το φάρμακο να μην τρέχει από το κεφάλι σε άλλες περιοχές του δέρματος. Τοποθετήστε το κεφάλι του παιδιού σας πάνω από ένα νιπτήρα και ξεπλύνετε το φάρμακο με χλιαρό νερό (όχι ζεστό νερό).
• Ποτέ μην τοποθετείτε πλαστική σακούλα στο κεφάλι ενός παιδιού.
• Μην αφήνετε ποτέ ένα παιδί μόνο του με φάρμακο στα μαλλιά του.
• Αποθηκεύστε το φάρμακο σε κλειδωμένο ντουλάπι, μακριά από τα παιδιά.
• Συμβουλευτείτε τον/την παιδίατρο του παιδιού σας πριν ξεκινήσετε ένα δεύτερο ή τρίτο φάρμακο. Το παιδί σας μπορεί απλώς να χρειαστεί να ξαναπάρει το ίδιο φάρμακο ή να το αλλάξει .
• Ρωτήστε τον/την παιδίατρο του παιδιού σας εάν έχετε απορίες ή αν οι θεραπείες που έχετε δοκιμάσει δεν έχουν εξαλείψει τις ψείρες.

Προειδοποίηση για επικίνδυνες οικιακές θεραπείες για την αντιμετώπιση των ψειρών

Μην χρησιμοποιείτε ποτέ επικίνδυνα προϊόντα, όπως βενζίνη ή κηροζίνη ή φάρμακα που προορίζονται για ζώα! Επίσης, μην χρησιμοποιείτε οικιακές θεραπείες, όπως βαζελίνη, μαγιονέζα, αιθέρια έλαια ή ελαιόλαδο, καθώς καμία μελέτη δεν έχει αποδείξει ότι είναι αποτελεσματικές.

Ποια φάρμακα για ψείρες είναι διαθέσιμα;

Συμβουλευτείτε τον/την παιδίατρο του παιδιού σας πριν ξεκινήσετε οποιαδήποτε θεραπεία. Δείτε τον πίνακα παρακάτω για μια λίστα φαρμάκων για ψείρες που έχουν εγκριθεί από τον Οργανισμό Τροφίμων και Φαρμάκων των ΗΠΑ.

Τι άλλο πρέπει να γνωρίζω για την αντιμετώπιση των ψειρών;

• Μπορείτε να πλύνετε τα ρούχα, τις πετσέτες, τα καπέλα και τα κλινοσκεπάσματα του παιδιού σας σε ζεστό νερό και να τα στεγνώσετε σε υψηλή θερμοκρασία, εάν χρησιμοποιήθηκαν μέσα σε 2 ημέρες πριν από την ανίχνευση και την καταπολέμηση των ψειρών. Δεν χρειάζεται να τα πετάξετε. Αντικείμενα που δεν μπορούν να πλυθούν μπορούν να σφραγιστούν σε πλαστικό σακούλι για 2 εβδομάδες ή να πάνε στο καθαριστήριο.
• Μην ψεκάζετε με εντομοκτόνα στο σπίτι σας. Μπορεί να εκθέσουν την οικογένειά σας σε επικίνδυνες χημικές ουσίες και δεν είναι απαραίτητα, όταν θεραπεύετε σωστά το τριχωτό της κεφαλής και τα μαλλιά του παιδιού σας.
• Όλα τα μέλη της οικογένειας και οι στενές επαφές θα πρέπει να ελεγχθούν και να θεραπευτούν, αν είναι απαραίτητο.

Μην ξεχνάτε ότι…

Οι ψείρες δεν εμπεριέχουν κίνδυνο για σοβαρά προβλήματα υγείας στα παιδιά. Τα προϊόντα θα πρέπει να χρησιμοποιούνται μόνο, εάν είναι ασφαλή. Εάν το παιδί σας έχει ψείρες, ενεργήστε άμεσα αλλά με ασφάλεια για την αντιμετώπισή τους και την πρόληψη της εξάπλωσής τους.