Νυκτερινή ενούρηση σε παιδιά και εφήβους

Η νυκτερινή ενούρηση, που ορίζεται ως η ακούσια ούρηση κατά τη διάρκεια του ύπνου μετά την ηλικία των 5 ετών, επηρεάζει πολλά παιδιά σχολικής ηλικίας ακόμη και κάποιους εφήβους. Δεν αποτελεί σοβαρό πρόβλημα υγείας και τα παιδιά συνήθως το ξεπερνούν. Ωστόσο, η ενούρηση μπορεί να προκαλεί στεναχώρια τόσο στα παιδιά όσο και στους γονείς.

Είναι σημαντικό να συνεργαστείτε με τον/την παιδίατρο για να βρείτε πιθανές αιτίες και λύσεις. 

Ακολουθούν μερικές συχνές ερωτήσεις

Πόσο συχνή είναι η νυκτερινή ενούρηση σε παιδιά σχολικής ηλικίας και εφήβους;

Τα περιστασιακά "ατυχήματα" είναι συχνά σε παιδιά που έχουν εκπαιδευτεί στην τουαλέτα. Περίπου το 20% των παιδιών έχει προβλήματα με την ενούρηση στην ηλικία των 5 ετών και έως το 10% συνεχίζει στα 7 έτη. Μέχρι τα τελευταία έτη της εφηβείας, το ποσοστό της ενούρησης εκτιμάται μεταξύ 1% και 3%. Η νυκτερινή ενούρηση είναι 2 έως 3 φορές πιο συχνή σε αγόρια παρά σε κορίτσια.

Υπάρχουν 2 τύποι νυκτερινής ούρησης:

• Πρωτογενής ενούρηση: το παιδί δεν έχει ποτέ αποκτήσει έλεγχο της ουροδόχου κύστης τη νύχτα και συνεχίζει να βρέχεται το βράδυ.
• Δευτερογενής ενούρηση: το παιδί είχε έλεγχο της ουροδόχου κύστης τη νύχτα για τουλάχιστον 6 μήνες, αλλά έχασε αυτόν τον έλεγχο και τώρα ξανα βρέχεται τα βράδια.

Η πρωτογενής ενούρηση είναι πολύ πιο συχνή. Η δευτερογενής ενούρηση σε μεγαλύτερα παιδιά ή εφήβους πρέπει να εξεταστεί από γιατρό. Η ενούρηση σε αυτή την ηλικιακή ομάδα μπορεί να υποδηλώνει λοίμωξη του ουροποιητικού συστήματος, άλλα προβλήματα υγείας, νευρολογικά ζητήματα (σχετικά με τον εγκέφαλο), στρες ή άλλες παθήσεις.

Ποιες είναι μερικές αιτίες της νυκτερινής ενούρησης;

Παρόλο που δεν είναι πλήρως κατανοητό γιατί συμβαίνει η νυκτερινή ενούρηση , πιστεύεται ότι οφείλεται σε μια καθυστέρηση της ανάπτυξη σε τουλάχιστον έναν από τους ακόλουθους τρεις τομείς κατά τη διάρκεια της νύχτας:

• Κύστη: μικρότερη χωρητικότητα της κύστης το βράδυ
• Νεφρά: παράγονται περισσότερα ούρα το βράδυ
• Εγκέφαλος: αδυναμία να ξυπνήσει από τον ύπνο

Στα μωρά και τα νήπια, οι συνδέσεις μεταξύ εγκεφάλου και κύστης δεν έχουν ακόμη πλήρως διαμορφωθεί. Η κύστη απλώς αδειάζει τα ούρα, όταν νιώθει ότι είναι γεμάτη. Καθώς τα παιδιά μεγαλώνουν, αναπτύσσονται οι συνδέσεις μεταξύ εγκεφάλου και κύστης. Αυτό επιτρέπει στο παιδί να ελέγχει πότε αδειάζει η κύστη. Αυτός ο έλεγχος συνήθως αναπτύσσεται αρχικά κατά τη διάρκεια της ημέρας. Χρειάζεται περισσότερος χρόνος για να ελεγχθεί το βράδυ.

Άλλοι παράγοντες κινδύνου για νυκτερινή ούρηση:

• Γενετική. Εάν ένας από τους γονείς εμφάνιζε νυκτερινή ούρηση μετά την ηλικία των 5 ετών, τα παιδιά του μπορεί να έχουν το ίδιο πρόβλημα σε περίπου 40% των περιπτώσεων. Αν και οι δύο γονείς εμφάνιζαν νυκτερινή ούρηση ως παιδιά, τότε κάθε ένα από τα παιδιά τους θα είχε περίπου 70% πιθανότητα να αντιμετωπίζουν το ίδιο πρόβλημα.
• Άγχος. Αυτός είναι ένας από τους πιο συνηθισμένους λόγους για δευτερογενή ενούρηση. Τα παιδιά βιώνουν άγχος, όταν μετακομίζουν σε νέο σπίτι ή σχολείο, βιώνουν το διαζύγιο των γονέων τους ή χάνουν έναν γονέα ή άλλο αγαπημένο πρόσωπο, ή βιώνουν κάποιο άλλο σημαντικό γεγονός στη ζωή τους. Αυτό το άγχος μπορεί να προκαλέσει νυκτερινή ούρηση. Η αντιμετώπιση του άγχους μπορεί να σταματήσει τη νυκτερινή ούρηση.
• Βαθύς ύπνος. Ένα μοτίβο βαθύ ύπνου μπορεί να είναι μέρος της φυσιολογικής εφηβικής ανάπτυξης, όπως μπορεί να είναι και ένας κακός προγραμματισμός ύπνου και πολύ λίγες ώρες ύπνου. Όλα αυτά είναι συχνά κατά την εφηβεία και ειδικά κατά τα χρόνια του λυκείου.
• Αποφρακτική άπνοια ύπνου/ροχαλητό. Σε σπάνιες περιπτώσεις, η νυκτερινή ούρηση συμβαίνει, επειδή ένα παιδί πάσχει από αποφρακτική άπνοια ύπνου και ροχαλητό. Τα παιδιά με αυτή την πάθηση έχουν μερικώς αποφραγμένο αναπνευστικό σύστημα που μπορεί να διακόπτει προσωρινά την αναπνοή τους κατά τον ύπνο. Αυτό μπορεί να αλλάξει τη χημική ισορροπία του εγκεφάλου, πράγμα που μπορεί να προκαλέσει νυκτερινή ούρηση.
• Δυσκοιλιότητα. Η ουροδόχος κύστη και τα έντερα βρίσκονται πολύ κοντά μεταξύ τους στο σώμα. Ένα έντερο γεμάτο κόπρανα (δυσκοιλιότητα) μπορεί να πιέσει την ουροδόχο κύστη και να προκαλέσει στο παιδί απώλεια ελέγχου της ουροδόχου κύστης. Η θεραπεία της δυσκοιλιότητας είναι συχνά το πρώτο βήμα για τη θεραπεία της νυκτερινής ούρησης σε αυτές τις περιπτώσεις. Εάν το παιδί σας έχει πόνο ή κάνει προσπάθεια κατά τις κενώσεις, αυτό μπορεί να συμβάλει στη νυκτερινή ούρηση.
• Νόσος ουροδόχου κύστης ή νεφρών. Αυτό μπορεί να συμβαίνει, εάν ένα παιδί έχει τόσο προβλήματα ελέγχου της ουροδόχου κύστης κατά τη διάρκεια της ημέρας όσο και τη νύχτα, και άλλα ουρολογικά συμπτώματα όπως πόνο κατά την ούρηση ή ανάγκη για συχνή ούρηση.
• Νευρολογική νόσος. Μερικές φορές ένα πρόβλημα νωτιαίου μυελού που εμφανίζεται με την ανάπτυξη ή που υπάρχει από νωρίς στην παιδική ηλικία μπορεί να προκαλέσει νυκτερινή ενούρηση. Εάν το παιδί σας έχει άλλα συμπτώματα όπως μούδιασμα, μυρμήγκιασμα ή πόνο στα πόδια, μπορεί να εξεταστεί η ύπαρξη σπονδυλικού προβλήματος. Ωστόσο, αυτό είναι μια πολύ σπάνια αιτία νυκτερινής ενούρησης.
• Άλλες ιατρικές παθήσεις και/ή φάρμακα. Σε σπάνιες περιπτώσεις, άλλες ιατρικές παθήσεις, όπως ο διαβήτης μπορούν να προκαλέσουν ενούρηση σε παιδιά. Έρευνες υποδεικνύουν ότι παιδιά με ΔΕΠΥ είναι πιο πιθανό να έχουν ενούρηση, πιθανώς λόγω διαφορών στη χημεία του εγκεφάλου. Ορισμένα φάρμακα μπορούν επίσης να αυξήσουν τις πιθανότητες νυκτερινής ούρησης.

Πώς αξιολογείται η νυκτερινή ούρηση;

Ο/Η παιδίατρος θα λάβει πρώτα ένα πλήρες ιατρικό ιστορικό και θα ρωτήσει για οποιαδήποτε άλλα ουρολογικά συμπτώματα, όπως την ανάγκη για συχνή ούρηση, την ανάγκη να «τρέχει στην τουαλέτα» συχνά ή πόνο ή αίσθημα καύσου κατά την ούρηση. Θα ρωτήσει επίσης, για τους ύπνους, πόσο συχνά αφοδεύει το παιδί σας και ποια είναι η οικογενειακή σας κατάσταση και ιστορικό όσον αφορά ζητήματα υγείας. Παράλληλα, θα ρωτήσει εάν κάποιος από τους γονείς είχε νυκτερινή ενούρηση ως παιδί. Τέλος, ο/η παιδίατρος μπορεί να ρωτήσει για στρεσογόνες καταστάσεις στη ζωή του παιδιού που θα μπορούσαν να συμβάλλουν στο πρόβλημα.

Το παιδί σας θα κάνει ουρολογικές εξετάσεις, ολοκληρωμένη εξέταση ούρων, καθώς και εξέταση σώματος. Η εξέταση ούρων αποκαλύπτει σημεία νόσου ή λοίμωξης. Στα περισσότερα παιδιά με ενούρηση, τα αποτελέσματα αυτής της εξέτασης είναι εντελώς φυσιολογικά. Συνήθως δεν απαιτούνται ακτινογραφίες.

Υπάρχει θεραπεία για μεγαλύτερα παιδιά και εφήβους που βρέχουν το κρεβάτι;

Ναι. Ωστόσο, η θεραπεία της νυκτερινής ενούρησης εξαρτάται πρώτα από το αν προκαλείται από κάτι όπως το στρες, το οποίο θα χρειαζόταν πρώτα να το διαχειριστεί. Γενικά, τα παιδιά που συμμετέχουν ενεργά στη θεραπεία τους έχουν μεγαλύτερες πιθανότητες να μειώσουν ή να σταματήσουν τη νυκτερινή ενούρηση.

Συσκευές ειδοποίησης για νυκτερινή ενούρηση

Έρευνες δείχνουν ότι περίπου τα μισά από τα παιδιά που χρησιμοποιούν σωστά συστήματα εγρήγορσης για την ενούρηση (ενουρητικούς συναγερμούς) θα παραμείνουν στεγνά τη νύχτα μετά από μερικές εβδομάδες. Αυτοί οι συναγερμοί ηχούν ή δονούνται όταν το εσώρουχο του παιδιού βραχεί. Με τον καιρό, ο εγκέφαλος εκπαιδεύεται να συνδέει την αίσθηση της ανάγκης να ουρήσει με την ενεργοποίηση του συναγερμού να σηκώνεται και να πηγαίνει στο μπάνιο. Αυτή η θεραπεία απαιτεί την ενεργό συμμετοχή ενός ενήλικα για να διασφαλιστεί ότι το παιδί ξυπνάει πλήρως και πηγαίνει στο μπάνιο, όταν χτυπά ο συναγερμός.

Φάρμακα

Υπάρχουν μόνο δύο φάρμακα που έχουν εγκριθεί για την ενούρηση κατά τον ύπνο—η ιμιπραμίνη και η δεσμοπρεσίνη. Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι η ενούρηση συνήθως επανεμφανίζεται αφού σταματήσουν τα φάρμακα, εκτός αν το παιδί έχει «ξεπεράσει» τη νυκτερινή ενούρηση.

• Η ιμιπραμίνη είναι αποτελεσματική σε ορισμένα παιδιά με νυκτερινή ενούρηση. Υπάρχει κίνδυνος υπερδοσολογίας με αυτό το φάρμακο, επομένως είναι σημαντικό οι γονείς να ελέγχουν αυστηρά πώς και πότε το χορηγούν. Συνιστάται ηλεκτροκαρδιογράφημα πριν από την έναρξη της θεραπείας, αν και δεν έχουν αναφερθεί καρδιακά προβλήματα με τις δόσεις ιμιπραμίνης που χρησιμοποιούνται για την ενούρηση. Παιδιά με ανώμαλο ηλεκτροκαρδιογράφημα δεν πρέπει να χρησιμοποιούν αυτό το φάρμακο.
• Η δεσμοπρεσίνη (DDAVP) βοηθά στη μείωση της ποσότητας των ούρων που παράγει το σώμα. Βελτιώνει την ενούρηση σε περίπου 40% έως 60% των παιδιών. Η DDAVP διατίθεται τόσο σε μορφή ρινικού σπρέι όσο και σε δισκία και λαμβάνεται πριν από τον ύπνο. Είναι σημαντικό να μην καταναλώνονται υγρά μετά τη λήψη της για να μειωθεί ο κίνδυνος ηλεκτρολυτικής ανισορροπίας. Ένα επιπλέον φάρμακο, η οξυβουτινίνη, έχει αποδειχτεί χρήσιμο, ειδικά σε ασθενείς που δεν ανταποκρίνονται στη DDAVP από μόνο του και μπορεί να χορηγηθεί σε συνδυασμό με αυτό.

Θα συνεχίσει η ενούρηση στο παιδί μου μέχρι την ενήλικη ζωή;

Η ενούρηση σχεδόν πάντα εξαφανίζεται από μόνη της. Τα περισσότερα παιδιά θα την ξεπεράσουν μέχρι τα τελευταία εφηβικά χρόνια ή νωρίτερα. Η δευτερογενής ενούρηση μπορεί να εξαφανιστεί, όταν βρεθεί η αιτία. Είτε θεραπεύεται, είτε βελτιώνεται από μόνη της. Αν η ενούρηση δεν έχει σταματήσει στα τελευταία εφηβικά χρόνια, το παιδί σας πρέπει να εξεταστεί από γιατρό.

Μην ξεχνάτε ότι…

Πρέπει να συζητάτε άμεσα για την ενούρηση με τον/την παιδίατρο σας. Βρείτε τη λύση που ταιριάζει καλύτερα στο παιδί σας και στην οικογένειά σας.